10, జూన్ 2020, బుధవారం

ద్వాదశి - 40 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు

1] అంబలి తాగే తాసిల్దారు వెంట, 
              మీసాలు లేపే మాలూకదారు ; 
2] నియోగపు ముష్టికి, బనారసు సంచీ ; :)
3] అందితే జుట్టు పట్టు, అందకుంటె కాళ్ళు పట్టు ;
4] ] అందితే సిగ, అందకపోతే కాళ్ళు ;
5] సిగపట్ల గోత్రాలు ;
           [= తగవులకు కాలు దువ్వే మనుషులు ; 
6] సందట్లో సడేమియా అన్నట్లు ; 
7] ] ఉన్న మాట చెబితే ఊరు అచ్చి రాదు ;
8]  ఊరు మీద అలిగి, 
        చెరువు గట్టు మీద కూర్చున్నాడట ;
9] పాపం అని పచ్చిపులుసు పోస్తే, 
         నేతిబొట్టు లేదని లేసి లేసి ఉరికిండంట ; 
10] ఆకలి రుచి ఎరగదు, నిద్ర సుఖం ఎరుగదు ; 
11] ఆకలిగొన్నవానితో న్యాయం గురించి మాట్లాడకు ; 
12] నోటికి అదుపు, ఇంటికి పొదుపు అవసరం ;
=============,
1] ambali taagE taasildaaru wemTa, 
         meesaalu lEpE maaluukadaaru ; 
2] niyOgapu mushTiki, banaarasu samcee ; 
3]  amditE juTTu paTTu, 
         amdakumTe kALLu paTTu ;
4] amditE siga, amdakapOtE kALLu ; 
5] sigapaTla gOtraalu ;
         [= tagawulaku kaalu duwwE manushulu ] ; 
7] unna mATa cebitE Uru acci rAdu ; 
8] uuru meeda aligi, 
         ceruwu gaTTu meeda kuurcunnADaTa ; 
9] paapam ani paccipulusu pOstE, 
          nEtiboTTu lEdani lEsi lEsi urikimDamTa ; 
10] aakali ruci eragadu, nidra sukham erugadu ; 
11] aakaligonnawAnitO nyaayam gurimci mATlADaku ; 
12] nOTiki adupu, imTiki podupu awasaram ; 
&
ముందు పోస్టు ;- ద్వాదశి - 39 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు ;
1] ముఖారవిందం భజగోవిందం ; 
2] నీ సరి వేల్పులు లేరు, నా సరి దాసులు లేరు ;

ద్వాదశి - 39 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు ;

1] ముఖారవిందం భజగోవిందం ; = 
2] నీ సరి వేల్పులు లేరు, నా సరి దాసులు లేరు ;
3] తెచ్చుకుంటే భోంచెయ్యి జగన్నాయకా, 
          లేకుంటే ఊరకుండు లోకనాయకా ;
4] నక్క ముదిరితే వఱడు, 
        తొండ ముదిరితే ఊసరవెల్లి ;
5] నక్కా నక్కా నా నామం చూడు, 
       తిరిగి చూస్తే తిరుమణి చూడు ; 
6] తగులమారి తగవులమారి తంపి, పుల్లింగాల పిల్లి
7] A. సంజయ రాయబారం తెచ్చాడు -
7] B. శుష్కప్రియాలు తెచ్చె, శూన్యహస్తాలు మిగిలె ;
8]  కొండంత రాగం తీసి. పిట్టంత పాట పాడాడట ;
9] వగ్గు కోతికి శివం వచ్చినట్లు ; 
10] పరువుకోసం రోకలి మింగితే, 
        పొన్ను కాస్తా ఎక్కడో ఇరుక్కుందట ;
11] అడ్డ జామీనులకు పోతే ; తెడ్డు దెబ్బలు తప్పవు ; 
12] ముహూర్తం చూసి యాత్రకు బయల్దేరితే - 
          మొదటి మొగుడు ఎదురొచ్చాడట ;
================,
1] mukhaarawimdam bhajagOwimdam ; 
2] nee sari wElpulu lEru, naa sari daasulu lEru 
3] teccukumTE BOmceyyi teccukumTE 
      BOmceyyi jagannaayakaa, 
          lEkumTE uurakumDu lOkanAyakaa ; 
4] nakka mudiritE wa~raDu, 
          tomDa mudiritE uusarawelli ; 
5] nakkaa nakkaa naa naamam cUDu, 
               tirigi cUstE tirumaNi cUDu ;
6] tagawulamaari tampi, pullimgaala pilli ; 
7] A.  samjaya raayabaaram teccADu 
7] B. Sushkapriyaalu tecce, SUnyahastaalu migile ;
8] komDamta raagam teesi. 
      piTTamta paaTa pADADaTa ;
9] waggu kOtiki Siwam waccinaTlu ;
10] paruwukOsam rOkali mimgitE, 
             ponnu kaastaa ekkaDO irukkumdaTa ;
11] aDDa jaameenulaku pOtE ; 
          teDDu debbalu tappawu ;
12] muhUrtam cUsi bayaldEritE ,
      modaTi moguDu eduru waccADaTa ;
&
ముందు పోస్టు ;-  ద్వాదశి - 38 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు ;- 
1] *పుట్టినిల్లు ఏకాదశి ; మెట్టినిల్లు గోకులాష్టమి ; 
2] అద్దం అంటే తెలీని పిల్ల, అద్దం చూసుకుంటే, రెండు ముఖాలు కనిపించాయంట ; 
3] కూతురికి బు-ధో-రం, శ-నో-రం, కోడలికి దీరికి దీరికి* [ =*దీపావళి] ; 

ద్వాదశి - 38 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు

1] *పుట్టినిల్లు ఏకాదశి ; మెట్టినిల్లు గోకులాష్టమి ; 
2] అద్దం అంటే తెలీని పిల్ల, అద్దం చూసుకుంటే, 
            రెండు ముఖాలు కనిపించాయంట ; 
3] కూతురికి బు-ధో-రం, శ-నో-రం, 
             కోడలికి దీరికి దీరికి* [ =*దీపావళి]  ;
4] మన్ను మగ్గితే -
             మాలిని చేతికైనా పైరు పంటలు ఔతాయి ;
5]  సేరు దొరకు, మణుగు బంటు ; 
6] పాచిపళ్ళవాడు పేర్చిపెడితే, 
          పసిడి పళ్ళవాడు బరుక్కుని తిన్నాడట ;
7] పేరు లేనమ్మ, పెనం కాజేసిందట ; 
8] మానుపిల్లి ఐనా, మట్టి పిల్లి అయినా, 
                 ఎలుకను పట్టిందే పిల్లి ;
9] పిల్లి అంటే ఏమిటి అని అడిగితే, 
            మార్జాలం అని చెప్పాడట ; 
10] నగరికి ఎంతైనా పెడతాడు గానీ,  
                పెద్దకోడలికి కూడు పెట్టాలంటే ఏడుస్తాడు ;
11] హరిహరులు ఇద్దరూ ఒకటే, 
            అది తెలియనివారి నోట్లో మన్ను [తమిళ సామెత / Tamil Proverb ]
12] బలిజ పుట్టుక పుట్టవలె, బత్తాయి బుడ్డి కొట్టవలె ; 
========================================, 
1] puTTinillu EkaadaSi ; meTTinillu gOkulAshTami ; 
2] addam amTE teleeni pilla, addam cUsukuMTE, 
                   remDu muKAlu kanipimcAyamTa ;  
3] kuuturiki bu-dhO-ram, Sa-nO-ram, kODaliki 
deeriki deeriki* ; [ =*deepAwaLi ] ; 
4] mannu maggitE -
            maalini cEtikainA pairu pamTalu autaayi ; 
5] sEru doraku, maNugu bamTu ;  
6] pAcipALLawADu pErcipeDitE, 
            pasiDi paLLawADu barukkuni tinnADaTa ;
7] pEru lEnamma, penam kaajEsimdaTa ; 
8] maanupilli ainaa, maTTi pilli ayinA, 
            elukanu paTTimdE pilli ;
9] pilli amTE EmiTi ani aDigitE, 
                 maarjaalam ani ceppADaTa ;
10] nagariki emtainaa peDatADu gAnI, 
          peddakODaliki kUDu peTTAlamTE EDustADu ;
11] hariharulu iddaruu okaTE, 
          adi teliyaniwaari nOTlO mannu [tamiLa saameta ] ;
12] balija puTTuka puTTawale, battaayi buDDi koTTawale ; 
&
Notes ;- *1] ఏకాదశి - ఉపవాసాలు చేసే నెల తిథి - గోకులాష్టమి - ఉట్ల పండుగ - 
ఇత్యాది వేడుకల పర్వం - ఆడపిల్లలకు అత్తగారి ఇల్లు భద్రత & శ్రేష్ఠం - అని భావం 
అలనాటి proverb కదా, ఇప్పుడు - నేటి కాలానికి అన్వయిస్తే కుదరదు లెద్దురూ ; :) 
==========, 
1] EkaadaSi - upawaasaalu cEsE nela tithi - gOkulaashTami - uTla pamDuga - 
ityaadi wEDukala parwam - ADapillalaku attagaari illu bhadrata & SrEshTham - 
ani bhaawam ;
&
ముందు పోస్టు ;-  ద్వాదశి - 37 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు ;- 
1] గాడిద కొడకా అంటే, తమరు తండ్రులు, మేము బిడ్డలము అన్నాడట ; 
2] దుడ్డు కర్రా దుడ్డుకఱ్రా ఎవరి మాట వింటావే, 
వింటే ఎవరి చేతిలో ఉంటే వారి మాటని - అన్నదిట ; 

ద్వాదశి - 37 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు

1] గాడిద కొడకా అంటే, 
         తమరు తండ్రులు, మేము బిడ్డలము అన్నాడట ; 
2] దుడ్డు కర్రా దుడ్డుకఱ్రా ఎవరి మాట వింటావే,  
         అంటే ఎవరి చేతిలో ఉంటే వారి మాటని - అన్నదిట ; 
3] అప్పణంగా వస్తే ఆనపకాయ తొక్కను కూడా తింటారు ;
4] ఇసుకతో తాడు పేనుతాడంట - భలే వీడి వాలకం ; 
5] ఆకాశానికి  గాటు పెడ్టాడట, అసాధ్యం మనిషి  ;
6] సుఖం వస్తే, ముఖం కడుక్కోవడానికి కూడా తీరిక లేనట్లు ;
7] దున్నపోతు మీద వాన కురిసినట్లు ; 
8] ఏనుగు మీద దోమ వాలినట్లు ;
9] అద్దంలోని ముడుపు ;
10] అంగడి అమ్మి, గొంగడి కొన్నాడట ; 
11] ఏటిఈతకు, లంక మేతకు సరి ;
12] కళ్ళకు గంతలు కట్టి అడవిలో వదిలేసినట్లు ; 
===============================,
1] gADida koDakA amTE, 
      tamaru tamDrulu, mEmu biDDalamu annADaTa ; 
2] duDDu karraa duDDuka~rraa ewari mATa wiMTAwE,  
          amTE ewari cEtilO uMTE waari mATani - annadiTa ; 
3] appaNamgaa wastE -
           AnapakAya tokkanu kUDA timTAru ;
4] isukatO tADu pEnutA DamTa - 
          bhalE wIDi waalakam ;
5] AkASAniki gATu peDTADaTa, asaadhyam manishi ;
6] sukham wastE, mukham -
                - kaDukkOwaDAniki kUDA teerika lEnaTlu ;
7] dunnapOtu meeda waana kurisinaTlu ; 
8] Enugu mIda dOma wAlinaTlu ;
9] addamlOni muDupu ;
10] amgaDi ammi, gomgaDi konnADaTa ;
11] ETi Itaku, lamka mEtaku sari ;
12] kaLLaku gamtalu kaTTi aDawilO wadilEsinaTlu ;
&
ముందు పోస్టు ;- ద్వాదశి - 36 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు ;- 
1] వజ్రం వంటి బిడ్డకు, వైఢూర్యాల అల్లుడు ; 2] లక్క లాంటి తల్లి ; రత్నాల  వంటి పిల్లలు ; 

7, జూన్ 2020, ఆదివారం

ద్వాదశి - 36 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు

1] వజ్రం వంటి బిడ్డకు, వైఢూర్యాల అల్లుడు ;
2] లక్క లాంటి తల్లి ; రత్నాల  వంటి పిల్లలు ;
3] ఇంట్లో కందిరీగలు తుట్టెలు పెడితే, 
        ఇంటి ఇల్లాళ్ళు గర్భవతులు ఔతారట ; 
4] పైసా మే పరమాత్మ అని కదా ఆర్యోక్తి ;
5] ఓర్చినమ్మకు తేట నీరు ;
6]  యాత్రకు వెళితే పాత్రను కొనాలి ; 
7] చిల్లర శ్రీమహాలక్ష్మి ;
8] చిటికెన వ్రేలు శ్రీపతి ;
9] నూరు* వరకూ నన్ను కాపాడితే - 
ఆ తర్వాత నిన్ను కాపాడుతా అంటున్నది రూపాయి -
[ notes ;- *నూరు = వంద = 100 /  rs100/- ] ;
10] చెప్పు చేపాయి, రుబాబు రూపాయి ; 
11] తల్లి బిడ్డల అరుగుదల చూస్తుంది ; 
       తండ్రి పిల్లల పెరుగుదల చూస్తాడు ;
12] కలిసొచ్చే కాలం వస్తే , నడిచి వచ్చే కొడుకు పుడతాడు ;
 ==================== , ; 
1] wajram wamTi biDDaku, waiDhUryaala alluDu ; 
2]  paisaa mE paramaatma  - ani kadaa aaryOkti 
3] imTlO kamdireegalu tuTTelu peDitE, 
         imTi illALLu garbhawatulu autaaraTa ;
4] lakka lAMTi talli, ratnAla wamTi pillalu ;
5] Orcinammaku tETa neeru ; 
6] yaatraku weLitE paatranu konaali ;
7] cillara Sreemahaalakshmi ;
8] ciTikena wrElu SrIpati ;
9] nuuru warakuu nannu kApADitE - 
          aa tarwAta ninnu kApADutAni,
             anTunnadi rUpAyi ;
notes ;- [ nuuru* = rs100/- = wamda ; 
10] ceppu cEpaayi, rubaabu ruupaayi ; 
11] talli biDDala arugudala cuustumdi ; 
            tamDri pillala perugudala cuustADu ;
12] kalisoccE kAlam wastE naDici waccE koDuku puDatADu ; 
&
ముందు పోస్టు ;- ద్వాదశి - 35 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు ;
1] అబద్ధం వా, సుబద్ధం వా - కుంతీపుత్రో వినాయకః ||
2] నందో రాజా భవిష్యతి ; లోకోక్తి ;
Extra Link - vedio
REF ;- రుబాబు రూపాయి చెప్పు చేపాయి -
 Telugu Samethalu - Telangana - Part three ;

6, జూన్ 2020, శనివారం

ద్వాదశి - 35 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు

1] అబద్ధం వా, సుబద్ధం వా - కుంతీపుత్రో వినాయకః ||
2] నందో రాజా భవిష్యతి ; - సామెత / లోకోక్తి ; 
3] తిక్కలోనికి ఎక్కాల బుక్కు ఇస్తే, 
ఎండాకాలంలో లెక్క తేలుస్తానన్నాడట ;   
4] ఇచ్చినమ్మ ఈగ, 
          పుచ్చుకున్నామె కాస్తా పులి ఆయెనే ; 
5]  తింటే ఆయాసం, తినకపోతే నీరసం ;
 6] ఉల్లి ఉంటే మల్లి కాడా వంటలక్కే  ;
 7] మునగానాం తేలానాం మూసి వాయనం అన్నట్లు ;
8] చెప్పేది చెప్పి, చెప్పులా కొట్టి, 
      చిప్పలో బెల్లం పెడతాడు ముసలాడు ; 
9]  తినేది కుడిచేది తిమ్మక్క ఇంట్లో
        పోసుకునేది లేచేది పాపక్క ఇంట్లోనా!? ;
10] బంతి భోజనానికి ముందు, 
         ఎదురు వ్యాజ్యానికి వెనక ఉండాలి ;
11] గుర్రం పేరు గోడా ఐతే, 
గోడ* పేరు గుర్రమే కదా, నాకు ఉర్దూ వచ్చింది   ;
or - గోడ* పేరు గుర్రమే కదా, నాకు ఉర్దూ అంతా తెలిసిపోయింది/ 
వచ్చేసింది / పో ; & notes ;- [ Telugu word - *గోడ = wall ] ;
12] భలే వంటగత్తె అని బండి ఎక్కించుకుంటే - 
చక్రాంకితం కూరలో ఎంత పప్పు వెయ్యాలని అడిగిందట ; 
==============================, ;
1] abaddham waa, subaddham waa - 
                    kumteeputrO winaayaka@h ; 
2] namdO rAja Bawishyati ;
3] tikkalOniki ekkaala bukku istE -
emDA kAlamlO lekka tElustAnannADaTa ;
4] iccinamma eega, puccukunnaame kaastaa puli aayenE ; 
5] timTE Ayaasam, tinakapOtE neerasam ; 
6] ulli umTE malli kuuDA wamTalakkE ;  
7] munagAnaam tElaanAm -
        muusi waayanam annaTlu ;
8] ceppEdi ceppi, ceppulaa koTTi, 
cippalO bellam peDatADu musalADu ; 
9] tinEdi kuDicEdi timmakka imTlO ,
        pOsukunEdi lEcEdi paapakka imTlOnA!!? ; 
10] bamti BOjanAniki mumdu, 
eduru wyAjyAniki wenaka umDAli ;
11] gurram pEru gODA aitE gODa pEru gurramE kadaa, 
           nAku urduu amtaa  waccEsimdi / telisipOyimdi pO ;
notes ;- [ Telugu word - *gODa = wall ] ;
12] BalE wamTagatte ani bamDi ekkimcukumTE - 
cakraamkitam kuuralO emta pappu weyyaalani aDigimdaTa ; 

ముందు పోస్టు ; ద్వాదశి - 34 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు ;
1] ఎక్కినోడిది గుర్రం, ఏలినోడిది రాజ్యం ; 
2] సంక్రాంతి వచ్చేది సాలుకు ఒక్కసారే ; 

ద్వాదశి - 34 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు

1] ఎక్కినోడిది గుర్రం, ఏలినోడిది రాజ్యం ; 
2] సంక్రాంతి వచ్చేది సాలుకు ఒక్కసారే ; 
3]  దేవుడు గుడిలో ఉంటే పదిలం, బైటికి వస్తే పదలం రాయి* ;
-  notes ;- [ *తూనిక కొలతల రాయి ; Eg.  పదలం ; వీశ, ఏబలం, తులం] ;
4] అండ ఉన్న వాడిదే కదా అందలం ;
5] చుట్టాలకు పెట్టినిల్లు చూరపోయింది, 
          వేల్పులకు పెట్టినిల్లు హెచ్చు అయ్యింది ; 
6]  చీరపోతుకు సిరి వస్తే, 
       గోల్కొండ కాడికి గొడుగును తెచ్చి, పట్టమన్నదట ;
7] ఏమండీ కరణం గారూ, గోతిలో పడ్డారే అంటే, 
         కాదు, కసరత్తు చేస్తున్నాను అన్నాడట ; 
8] చదువుకున్న వాడికీ సేద్యగాడే అన్నం పెట్టాలి ;
9] బడికి బెత్తం, మడికి గెత్తం* ;- [*ఎరువు ];
10] లోకువెవరురా అంటే లొట్టాయ్ పెళ్ళాం అని ;  
11] చక్కిలాలు తింటావా, చల్ది తింటాను తింటాను, 
           చల్ది చక్కిలాలు తింటాను, 
              అయ్యతో కూర్చుని అన్నమూ తింటాను అన్నదిట ; 
12] పాచి ముఖాన ఎప్పుడైతేనేమి ..... ,
భూపాళాలు చదివేందుకు, పాడేందుకు ;
==================================== ;
1] ekkinODidi gurram, ElinODidi raajyam ; 
2] samkraamti waccEdi saaluku okkasaarE ; 
3] dEwuDu guDilO umTE padilam, 
           baiTiki wastE padalam raayi* ;
- notes ;- [*tuunika kolatala raayi ; 
       `Eg` padalam ; weeSa, Ebalam, tulam ] ;
4] amDa unna waaDidE kadA amdalam ; 
5] cuTTaalaku peTTinillu cuurapOyimdi, 
           wElpulaku peTTinillu heccu ayyimdi / pOyimdi ;
6] ceerapOtuku siri wastE, 
          gOlkomDa kADiki goDugunu tecci, paTTamannadaTa ;  
7] mamDI karaNam gArU, gOtilO paDDArE aMTE - 
          kaadu, kasarattu cEstunnaanu annADaTa ; 
8] caduwukunna waaDikI sEdyagaaDE annam peTTAli ; 
9] baDikibettam, maDiki gettam* ;- [*eruwu ] ;
10] lOkuwewaruraa amTE loTTAy peKLLAM ani ; 
11] cakkilaalu timTAwaa, caldi timTAwaa amTE - 
            cakkilaalu timTAnu, caldi timTAnu, 
         ayyatO kuurcuni annamuu timTAnu annadiTa ; 
12] paaci muKAna eppuDaitEnEmi .......... ,
           BUpALAlu cadiwEmduku, pADEmduku ; 
;
& ముందు పోస్టు ; ద్వాదశి - 33 - పన్నెండు తెలుగు సామెతలు ;
1] పని లేని పాపరాజు ఏమి చేస్తున్నాడురా అంటే, 
        కుందేటి కొమ్ముకు రేఖలు తీస్తున్నాడు అన్నట్లు ; 
2] అవ్వ వడికిన నూలు, తాత ... ;