బాహ్లిక సీమ - స్పెషల్స్ - 40

బాహ్లికం రామఠేఽపి చ - ;

౧.  బాహ్లికము = ఇంగువ = Asafoetida ;; & a horse bred in BAHLIKA country &

                     నానార్ధ వర్గము - క ;- తృతీయ కాండము ; అమరకోశము ;; 

౨. [అపి] =  బాహ్లిక దేశంలో పుట్టిన గుఱ్ఱము ; 

౩.  బాహ్లికం = కుంకుమ పువ్వు - saffron ; 

ప్రాయేణ *బాహ్లికం దేశజత్వాత్  బాహ్లికమః ;- 

    అనగా  బాహ్లికదేశమున పుట్టినది - * बाह्लिक  పా. 

" బాహ్లికమో విషయాశ్వయోః - నకుంకుమే చ వీరే చ  బాహ్లీకం = 

              = బాహ్లికం సమం" ఇతి శేషః. వీరముశీరం ;; 

& EXTRA ;-  1]`Crocus sativus plant ; referred as "Red Gold" vibrant color ;; 

& EXTRA ;- `Crocus sativus plant ; referred as "Red Gold" vibrant color ;; 

& బాహుకం = కాశ్మీర్ కుంకుమ ;-

3 రకములు ;- Laccha saffron ;; Mongra Saffron ; Guccai saffron ;  

& a horse breed in BAHLIKA country 

*a horse breed in BAHLIKA country 

Epic - Mahaa Bharatham ; కురుక్షేత్రం - రణభూమిలో అనేకమంది వీరులు యుద్ధం చేసారు.

వీరి అశ్వదళము లలో - ఉపయోగించిన ఉత్తమాశ్వ జాతులు ఇవి ;-

1] బాహ్లిక ; 

2] కాంభోజ ; 

3] వనాయు జాతి తురగములు ;కురుక్షేత్రం - రణభూమిలో అనేకమంది వీరులు యుద్ధం చేసారు.

వీరి అశ్వదళము లలో - ఉపయోగించిన ఉత్తమాశ్వ జాతులు ఇవి ;-

1] బాహ్లిక ; 

2] కాంభోజ ; 

3] వనాయు జాతి తురగములు ;

===================== , 

౧.  bAhlikamu = imguwa = `Asafoetida ;; a horse bred in BAHLIKA country `&

౨. [api] =  bAhlika dESamloa puTTina gu~r~ramu ; 

౩.  bAhlikam = kumkuma puwwu - `saffron `; 

praayeaNa  bAhlikam dESajatwAt  bAhlikam@h ;- 

anagaa  bAhlikadESamuna puTTinadi - paa. 

" bAhlikamO wishayASwayoa@h - nakumkumea ca weerea ca  bAhliikam =  bAhlikam samam" iti SEsha@h. weeramuSIram ;; 

&

prev =  తిలకం చెట్టు - 39 ;- తిలకః క్షురకః శ్రీమాన్|| తిలాభాని పుష్పాణ్యస్య తిలకః = `Tamarix tree  ; 

LINK ~ Bahlika - Mhajanapada ; 

తిలకం చెట్టు - 39

౧. తిలకః క్షురకః శ్రీమాన్||

తిలాభాని పుష్పాణ్యస్య తిలకః = `Tamarix tree  ; 💅💧`

*నువ్వు పువ్వుల వంటి పూలు కలిగినది ;;  

౨. క్షురతి పరుషత్వాత్  క్షురకః -  క్షుర ఐశ్వర్య దీప్తోః =

పరుషమై, దీప్తమై ఉండేది ;; 

౩. శ్రీః శోభాఽస్యాస్తీతి - శ్రీమాన్ - త.పు. = ఒప్పిదము కలది ;;

ఈ ౩ [ = 3 - మూడు] - తిలకం చెట్టు పేర్లు ; ;

& ; part - 2 ;-  తిల ఇవ కాల వర్ణర్వాత్ = 

 [ మనుష్య వర్గ - అమరకోశమ్, ద్వితీయ కాండము ] ;; 

[నల్ల] నువ్వుల వలె - నల్ల రంగును కలిగినది = పుట్టుమచ్చ=💅💧

& ప్రాచీనకాలం నుండి - భారతీయులు లలాట తిలకధారణ - అత్యున్నత సాంప్రదాయ శోభలను ఇస్తున్నది.

👼💁next essay - అనుబంధ అంశాల విపులీకరణ ; 

as తిలకం, బొట్టు, సింధూరం ఇత్యాది వస్తు వర్గములు ; 

*నువ్వులు - నువ్వు పప్పులు ; = 👯👫sesame seed ; 👪 sesamumindicum plant ; 

============================= , 

💅💧 tilaka@h kshuraka@h SrImAn||

౧. tilABAni pushpANyasya tilaka@h = `Tamarix tree ` ;

nuwwu puwwula wamTi puulu kaliginadi ;; 

౨. kshurati parushatwaat  kshuraka@h -  kshura aiSwarya deeptoa@h =

parushamai, deeptamai umDEdi ;; 

౩. SrI@h SOBAఽsyaasteeti - SrImAn - ta.pu. = oppidamu kaladi ;;

ee ౩ [ = 3 - mUDu] - tilakam ceTTu pErlu ;  & ;

part - 2 ;-  tila iwa kaala warNarwAt = 

[nalla] nuwwula  wale - nalla ramgunu kaliginadi = puTTumacca=

 [ manushya warga - amara koaSam, ditIya kAMDam ;] ;; 

& ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १  २  ३  ४  ५  ६   ७   ८  ९  १०   & 

extra infrmtn ;- `1001 nights -`  fable- phrase ;- sesame, open urself" 

`open sesame, close sesame` - `Antone Galland - French transalation - [1704-1717] - discover ;

 - $$ =  ₹  ఽఽ 卐 卐 🏆 ఌ ౡ 🏆  i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii    &

prev post = దూది - పిచుతూలం - 38 = పిచులః ఝూబుకః||పు|| పక్కె చెట్టు ; 

సమౌ పిచుల ఝూబుకౌ|| శ్లోకమ్ ; ౩క్ ;

దూది - పిచుతూలం - 38

పిచులః ఝూబుకః||పు|| పక్కె చెట్టు ; 

సమౌ పిచుల ఝూబుకౌ|| శ్లోకమ్ ; ౩క్ ; 

      Gossypium Herbcium ;; Levant cotton ;; 

పిచుం తూలం లాతేతి పిచులః|| - లా దానే.  పిచువు - అనగా - దూది ;;

దానిని సంసర్గమున ఉంచుకొనేది ;

౧.  ఝమ్యతే ఝూబుకః - ఝము అదనే = భక్షించబడునది ;;

ఈ ౨ [రెండు - 2 ] సన్నని ఆకులు గలిగిన పక్కెచెట్టు పేర్లు ; 

&

♂♂ ; అనుబంధం - పార్ట్ - 2 ;- 

అథ పిచుస్తూలః|| 

విచ్యతే మర్ద్యత ఇతి పిచుః ;

ఉ. పు. ౧. పిచు మర్దనే = ఏకబడేది ;

౨. తోల్యతే అనేతీతి తూలః -

తుల ఉన్మానే = తూచబడేది ;; 

తూలతే నిష్కోష్యత ఇతి వా తూలః -

తూలతే నిష్కోషణే   ; 

తచ్చ అంతర్గతస్య బహిర్నిస్సరణం = విప్పబడేది ;

పిచుతూలం - అనే పేరు కూడా కలదు ;;  

🧵kk = 🧵ఈ ౨ [రెండు - 2 ] దూది పేళ్ళు ; 

వైశ్య వర్గం 105 = ౧౦౫ ;; 

=============================== ,

samau picula JUbukau|| SlOkamm ; ౩k ;

picum tuulam laateati picula@h|| - laa daanea.  picuwu - anagaa - duudi ;;

daanini samsargamuna umcukoneadi ;

౧.  Jamyatea JUbuka@h - Jamu adanea = bhakshimcabaDunadi ;;

ee ౨ [remDu - 2 ] sannani aakulu galigina pakkeceTTu pErlu ;  ''''''''''' ; 

pakke ceTTu ; `Gossypium herbacium -

Commonly - LEVENT Cotton `  ]  🏆🦬;

♂♂ ; anubamdham - paarT - 2 ;-  🧵

atha picustUla@h|| 

wicyatea mardyata iti picu@h ;     `Gossypium Herbcium` ;;

u. pu. ౧. picu mardanea = eakabaDEdi ;

౨. toalyatea aneateeti tUla@h -

tula unmaanea = tuucabaDEdi ;; 

tUlatea nishkoashyata iti waa tuula@h -

tUlatea nishkoashaNE   ; 

tacca amtargatasya bahirnissaraNam = wippabaDEdi ;

picutuulam - anea pearu kUDA kaladu ;; waiSya wargam 105 = ౧౦౫ ;;       [ పిచుతూలం = వైశ్య వర్గం 105 ] ;

ee ౨ [remDu - 2 ] duudi peaLLu ; 

 🧵 🧵 🧵 🧵 🧵 🧵 - 

దూది - పిచుతూలం - Levant cotton

- 38 ;- LINK = 

prev = తుమికి/ కాక పీలుక - 36  ; ;;

తిందుకం/ తుమికి చెట్టు - 37 = తిందుకః స్ఫూర్జకః కాల స్కంధశ్చ శితి సారకే||  - శ్లోకమ్ - 38 ;; 

తిందుకం/ తుమికి చెట్టు - 37

తిందుకః స్ఫూర్జకః కాల స్కంధశ్చ శితి సారకే||  - శ్లోకమ్ - 38 ;; 

౧. తిమ్యతి ఆర్ద్రీ భవతీతి తిందుకః* ;- తిమ ఆర్ద్రీ భావే ;-

ఆర్ద్రమై ఉండేది ; 

౨. స్ఫూర్జతి దహ్యమానః శబ్దం కరోతీతి స్ఫూర్జకః టు ఓ స్ఫూర్జా వజ్ర నిర్ఘోషే ;-

దావాగ్ని చేత దహింపబడేది ఐ, ఉరుము లాంటి శబ్దం చేసేది ;

౩. కాలః స్కంధోఽస్య కాలస్కంధః = 

నల్లని మొదలు కలది ;

౪. శితిర్ నీలః సారో ఽస్య శితి సారకః = నల్లని చేవ కలిగి ఉన్నది ;; 

ఈ ౫ = నాలుగు - తుమికి చెట్టు పేర్లు ;; & 

      ☺ తునికి ఆకు = బీడీ ఆకు ;;  & 

EXTRA ;- తిందుక పళ్ళు ;- వీటి గుజ్జును,కర్ణాటక మున్నగు ప్రాంతాల ప్రజలు -  చేపల వలలను - భద్రపరిచే వస్తువుగా ఉపయోగిస్తున్నారు ; 

*తుమిద - నల్ల చేవ - కోవిదార్ ;  తుమికి కర్ర ; తుమికి చెట్టు ; తిందుక వృక్షము ; 

=========================== ,

tinduka@h sphuurjaka@h kaala skandhaSca Siti sArakE||  - శ్లోకమ్ - 38 ;; 

౧. timyati aardree bhawateeti tinduka@h ;- tima aardree BAwE ;-

aardramai umDEdi ; 

౨. sphuurjati dahyamaana@h Sabdam karoateeti sphuurjaka@h Tu oa sphuurjaa wajra nirGoashE ;-

daawaagni ceata dahimpabaDEdi ai, urumu laamTi Sabdam ceaseadi ;

౩. kaala@h skamdhOఽsya kaalaskamdha@h = 

nallani modalu kaladi ; ;;;;;;;;;;;; 

౪. Sitir nIla@h sArO ఽsya Siti sAraka@h = nallani ceawa kaligi unnadi ;; 

ee naalugu tumiki ceTTu pearlu ;; 

& ☺♪ 

PART - 2 ;- 

prev ;- & LINK = PART  - 1 ;- తుమికి/ కాక పీలుక - 36 [now - 37 ]  = కాకేందుః కులకః కాకపీలుకః || = Diospyros glutionsa & ;; Diospyros tomenfosa `

తుమికి/ కాక పీలుక - 36

కాకేందుః కులకః కాకపీలుకః || 

శ్లోకమ్ - ౩9 ; Diospyros glutionsa & ;; Diospyros tomenfosa ` ;; 

ద్వి.కాం. వనౌషధి వర్గం ;-   అమరకోశమ్ ;  - PART - 1 ; 

వివరణ ;- కాక ఇన్ దంత్యత్ర కాకేన్ దుః ;- 

ఉ.పు. ఇది పరమేశ్వర్యే ;

కాకులు దీనియందు లెస్సగా ఉంటాయి.

౧. కుత్సితైః కాకాదిభిః లక్యత ఇతి కులకః ; లకి ఆస్వాదనే ;

కుత్సితములు ఐన కాకాదుల చేత ఆస్వాదింపబడేది ; 

౨. కాకైః పీయత ఇతి కాక పీలుకః ;;

పా. పానే ;- ౩. కాకుల చేత ఆర్ద్రీభావే = కాకుల చేత తడుపబడేది ;

కాక్వత్ నీలత్వాత్ కాకతిందుకః = కాకి వలె నల్లగా ఉండేది -

ఈ ౪. [నాలుగు] - నల్ల తుమికి పేర్లు ;; 

 EXTRA ;- 1] తుమికి చెట్టు [  కేరళ వైద్య - ఎక్కిళ్ళు తగ్గడానికి - used న్యగ్రోధ కషాయ = 

Nyagrodha kashaya ; 

2] పచ్చి ఆకులు, పళ్ళు - వస్త్రాలకు వేసే రంగులు తయారీ use ; 

3] తిందుక - తుంబిక [తమిళ్ ] ; 4

4] తుంబిక చెట్టు ;-  Genus = Diospyros *Malabarica ; & Family ;- Ebenaceae ; 

కేరళ ;- మలబార్ ->  species - D. malabaraica ;; ;; Bionomial name ;- Diospyros malabaraica ;

5] కేరళ - మలబార్ తీరం ; నైరుతి ప్రాంతం - నేటి కేరళ రాష్ట్రం & + తుళు నాడు నుండి కన్యాకూమారి వరకు - " మలబార్ సీమ" అని పరిగణిస్తునారు. 💦💧💅

4] తుంబిక చెట్టు ;-  Genus = Diospyros *Malabarica ; & Family ;- Ebenaceae ; 

 English: Indian persimmon ;;   Hindi: Gabha. ;; Malayalam: Panacca.  ;;  Tamil: Paniccai ;;  

Telugu: Tumiki      ;;  Bengali: Desi gab ;; 

5] తునికి ఆకు = బీడీ ఆకు = tuniki aaku = bIDI aaku ;; 

6] తేరవాదం - బౌద్ధం - తిందుక ఫలం - కథ ;- 

In 👲Theravada, the Tinduka tree has multiple representations: it is depicted as bearing sweet fruit that attracts 💅monkeys 🙉🙈🙊 , associated with a Brahmin's downfall due to its fruit, and recognized as the 💅divine tree 💇connected to the Bodhisatta, from which the king would receive annual …

& EXTRA INFRMN ;- The Tinduka tree, also known as the Indian Persimmon, is not only a source of fruit but also attracts crows.  Crows are known to visit areas with food or ideal nesting sites, and the Tinduka tree provides both.  This makes it a valuable plant for birdwatchers and nature enthusiasts who want to observe crows in their natural habitat. 

===================================== , 

kaakeandu@h kulaka@h kaakapeeluka@h || 

SlOkamm - ౩9 ; dwi.kaam. wanaushadhi wargam ;-  

wiwaraNa ;- kaaka in damtyatra kaakaen du@h ;- 

u.pu. idi parameaSwaryea ;

kaakulu deeniyamdu lessagaa umTAyi.

౧. kutsitai@h kaakaadiBi@h lakyata iti kulaka@h ; laki aaswaadanea ;

kutsitamulu aina kaakaadula cEta aaswaadimpabaDEdi ; 

౨. kaakai@h peeyata iti kaaka peeluka@h ;;

paa. paanea ;- ౩. kaakula ceata aardreeBAwE = kaakula ceata taDupabaDEdi ;

kaakwat neelatwaat kaakatimduka@h = kaaki wale nallagaa umDEdi -

ee ౪. [naalugu] - nalla tumiki pearlu ;; 

☺ tuniki aaku = bIDI aaku ; ;

6] tearawaadam - bauddham - timduka phalam - katha ;- 

తేరవాదం - బౌద్ధం - తిందుక ఫలం - కథ ;- 

In Theravada, the Tinduka tree has multiple representations: it is depicted as bearing sweet fruit that attracts monkeys, associated with a Brahmin's downfall due to i

ts fruit, and recognized as the divine tree connected to the Bodhisatta, from which the king would receive annual …  ;; 

 తుమికి చెట్టు [  కేరళ వైద్య - ఎక్కిళ్ళు తగ్గడానికి - Nyagrodhadi kashayam.

 English: Indian persimmon ;;   Hindi: Gabha. ;; Malayalam: Panacca.  ;;  Tamil: Paniccai ;;  

Telugu: Tumiki      ;;  Bengali: Desi gab ;; 

&

timduka [ telugu ] ;;  tumbika [tamilh ] ;;  

tumbika tree ;- ` Genus = Diospyros *Malabarica ; & Family ;- Ebenaceae ;

&

prev post =  మొక్కము / గోలీఢము - 35 = గోలీఢో ఝాటలో ఘంట పాటలిః మోక్ష ముష్కకౌ|| - 39 శ్లోకమ్ ;  `Sponias Pinnata & Peltophorum ;; 

మొక్కము / గోలీఢము - 35

గోలీఢో ఝాటలో ఘంట పాటలిః మోక్ష ముష్కకౌ|| - 

            39 శ్లోకమ్ ;          `Sponias Pinnata & Peltophorum Vogelianum `;  

వనౌషధి వర్గం - ద్వితీయ కాండమ్ - అమరకోశమ్ ; ; 

౧. గోభిః లిహ్యతే ఆస్వాద్యత ఇతి గోలీఢః = ఆవులు ఆస్వ్వదించే తరువు ;

౨. ఝాటం సంఘాతం లాయి ఆదత్త ఇతి ఝాటలః -లా దానే =  గుంపును కూర్చేది ;; 

౩. పశు భక్షణార్ధం హస్యతే ఘంటా = హన హింసాగత్యోః = పశుభక్షణార్ధం నరకబది ;

౪. పాటం విస్తారం లాతీతి పాటలిః =  ; 

ఇ.పు. పా. పాటలా. లాదానే - విస్తారమునిచ్చునది ;; 

౫. మోక్షతి సహతే పశ్వాది సమర్దమితి మోక్షః - మోక్ష సహనే = 

పశ్వాది సమర్దమును సహించే చెట్టు ;; 

౬. ముష్ణాతి రోగాన్ ముష్కకః = ముషస్తేయే = రోగాలను హరించేది ;

& గోలీహము ;- [పా] ; [తత్సమం] - మొక్కపు చెట్టు ; మొక్కము[వైకల్పితము ] ;

========================,

wanaushadhi wargam - dwiteeya kAMDamm - amarakoaSamm ; 39 Sloakamm ;

gOlIDhO JATalO GaMTa pATali@h moaksha mushkakau|| - SlOkamm; wanaushadhi wargam - dwiteeya kAMDamm - amarakoaSamm ; ;

౧. goabhi@h lihyatea aaswaadyata iti gOlIDha@h = aawulu aaswwadimcea taruwu ;

౨. JATam samghaatam laaayi aadatta iti jhaaTala@h -laa daanea =  gumpunu kuurceadi ;; 

౩. paSu bhakshaNArdham hasyatea GaMTaa = hana himsaagatyoa@h = paSuBakshaNaardham narakabadi ;

౪. paaTam wistaaram laateeti pATali@h = 

i.pu. paa. pATalA. laadaanea - wistaaramuniccunadi ;; 

౫. moakshati sahatea paSwaadi samardamiti moaksha@h - moaksha sahanea = 

paSwaadi samardamunu sahimcea ceTTu ;; 

౬. mushNAti rOgaan mushkaka@h = mushasteayea = roagaalanu harimceadi ;; 

& goaleehamu ;- [paa] ; [tatsamam] - mokkapu ceTTu ; mokkamu[waikalpitamu ] ;&

&  LINK ;- జంతువులు - తరువులు - అనుబంధాలు ;- 

Prev post = ఉలిమిరి చెట్టు/ వరుణ తరువు - 34 ;-  వరుణే  వరుణ స్సేతు స్తిక్త శాకః, కుమారకః||  శ్లోకమ్ - 25 ;;   `Crataeva nurvala` - Botanical names ;- Angiospemae ;;  

ఉలిమిరి చెట్టు/ వరుణ తరువు - 34

 వరుణే  వరుణ స్సేతు స్తిక్త శాకః, కుమారకః||  శ్లోకమ్ - 25 ;

`Crataeva nurvala` - Botanical names ;- Angiospemae ;;    ద్వితీయకాండం - వనౌషధి వర్గం ; అమరకోశం ;;

వివరణ ;-౧. వృణోతీతి వరుణ@ వరుణశ్చ ;- చుట్టుకుని ఉండేది ; 

౨. వ్యాధిం చినోతీతి సేతుః ; ఉ.పు. షిఞ్ బంధనే = వ్యాధిని అడ్డగించేది  ; 

౩. తిక్త రసః శాకో యస్య సః తిక్త శాకః ;- 

చేదైన ఆకులు కలది ;;  

౪. సదా తరుణత్వాత్ కుమారకః ;- ఎల్లప్పుడు కోమలమై ఉండునది ; 

ఈ నాలుగు [ ౪ = 4 ] ఉలిమిరి చెట్టు పేర్లు ;;  & 

Extra notes ;- ఒబెసిటీ ఉపయుక్త పత్రాలు కలిగిన చెట్టు ; ఉలిమిడి = ఉలిమిరి చెట్టు  - రూపాంతరములు = బిల్‌వరం,  వరుణ వృక్షం ; మారేడు, [ వరుణ వృక్షం ] చిన్న ఉలిమిడి/ ఉలిమిడి = ఉలిమిరి చెట్టు = మరలింగం [తమిళ్] ;; మగలింగం ;;  వరుణ వృక్షం ; ఉలిమిరి చెట్టు ;

EXTRA ;- ఉలిమిడి చెట్టు శరీర సౌందర్యానికి మేలు చేకూర్చును.  ఈ ఉలిమిరి చెట్టు ఆకులు, కషాయాది ఔషధ గుణాలు కలిగినవి - అందుచేత ఊబకాయులకు ఇది స్నేహ తరువు అని చెప్పవచ్చును.

ఒబెసిటీ తగ్గించగలిగినట్టి ఉపయుక్త పత్రాలు కలిగిన చెట్టు ;; 

& తెలుగు ;- బిల్‌వరం,  వరుణ వృక్షం ; మారేడు, [ వరుణ వృక్షం ] చిన్న ఉలిమిడి/ ఉలిమిడి = ఉలిమిరి చెట్టు = మరలింగం / మగలింగం [తమిళ్] ;; 

========================= , 

ulimiri ceTTu/ varuna tree - 34 ;- 

waruNae  waruNa sseatu stikta SAka@h, kumaaraka@h||  Sloakamm - 25 [`page 249` ] ;; 

viwaraNa ;-౧. wRNOtIti waruNa@ waruNaSca ;- cuTTukuni umDEdi ; 

౨. wyaadhim cinoateeti seatu@h ; u.pu. shi~n bamdhanea = wyaadhini aDDagimceadi  ; 

౩. tikta rasa@h SAkO yasya sa@h tikta SAka@h ;- 

ceadaina aakulu kaladi ;;  

౪. sadaa taruNatwAt kumaaraka@h ;- ellappuDu kOmalamai umDunadi ; 

ee naalugu ఉలిమిరి చెట్టు pearlu ;; 

& 

Extra;- obesiTI upayukta patraalu kaligina ceTTu ;Extra ;- ; & telugu ;- bil^waram,  waruNa wRksham ; maareaDu, [ వరుణ వృక్షం ] cinna ulimiDi/ ulimiDi = ulimiri ceTTu = maralimgam [tamilh] ;; magalimgam ;; 

 waruNa wRksham ; ulimiri ceTTu = ఉలిమిరి చెట్టు ;;

********************************************* ,

Prev =  ఏడాకుల అరటి చెట్టు - 33 ;; 

& EXTRA Link - vedio ;-  ఉలిమిరి చెట్టు - Varuna taru ;