జ్యోతిష్మతి, మానేరు creeper - 67

పారవతాఙ్ఘ్రిః కటభీ పణ్యా జ్యోతిష్మతీ లతా| 

 - శ్లోకమ్ - 149 - B ౧౪ ;;  

భావము ;- ౧.  రక్తత్వేన పారవతాంఘ్రి సదృశత్వాత్ -

పారవతాంఘ్రిః = - సీ. 

పావురం [పావురాయి -` pigeon] కాళ్ళ మాదిరిగా ఎర్రగా ఉండేది ;; ` 

౨. కటత్యావృణోతీతి కటభీః - సీ. ;- 

కటే వర్షావరణయోః = అంతట వ్యాపించునది ;;  

౩. పణ్యతే స్తూయత ఇతి - పణ్యా =

పణ వ్యవహారే స్తుతో చ ;; 

౪.  జ్యోతిః ఉష్ణమస్యా అస్తీతి =  జ్యోతిష్మతీ ;- సీ.

ఉష్ణం కలిగినది ,  తీక్షణం, రూక్షణము ఐనది ;; 

 ౫. దూర ప్రసరాత్ లతా = దూరంగా వ్యాపించేది ;;  

ఈ ఐదు ౫ ఎక్కుడు తీగె/ మానేరు తీగె / మెరుపు తీగ యొక్క పేర్లు ;;

ఇతర భాషలలో పేర్లు ;-

🖌 తెలుగు ;- మానేరు తీగె ; மண்ணேறு ;; కాసర తీగ ; &

Local Usage ;- 

மானேறு = మానేరు & பிங்கலகண்டு = పింగళ గండు ;;

🖌 కన్నడ ;- భవాంగ ; కరిగన్నె ; కౌగిలు = జ్యోతిష్మతి =

        ಭವಮ್ ; ಕರಿಗನ್ನೇ; ಕೊಉಗಿಲು &  ಜೊತಿಷ್ಮತಿ ;; 

సంస్కృతం ;- అలవణ్ ;; జ్యోతిష్మతి ;;  अलवण ; ज्योतिषमति ;; 

🖌 హిందీ = माल-कांगनी ; మాల్-కాంగనీ ; maal-kaamganee ; 

కొంకణి ;- మాల్-కంగ్‌ని ; माल-कांगनी  ;; 

మరాఠీ ;- कांगुणी ; माळकांगोणी ;; కాంగుణీ ; మాల్‌కాంగొణీ ;; 

ఒరియా ;- కొర్సానా పెంగు ;;

Tamil = kuwarikumDal ; `Celastrus paniculata` ;; `black oil tree ` 

குவரிகுண்டல் ;; வாலுளுவை - 

extra points  ;- సహ్యాద్రి కొండలలో విరివిగా పెరుగును 🖌

EXTRA points ;- 1] సామాన్య వాడుక ;- నల్ల నూనె చెట్టు - [black oil plant ;

 తీపి కలగలిపిన - కఠిన తిక్తం = చాలా చేదు రుచి కలిగినది ; 

2] `PaNiCLES = CLUSTER - FLOWERS ; `

cinna guttulu kUDi unna puulu [ puula guttulu ; <- = PaNiCLES = CLUSTER - FLOWERS ; 

చిన్న గుత్తులు కూడి ఉన్న పూలు [ పూల గుత్తులు ;

3] `Drooping panical = woody liana - & black oil plant, climbing staff tree & very INTELLECT TREE ;

చురుకు ఐన లతాంగి ఈ మానేరు తీగె [creeper ]ఈ పళ్ళు నుండి విత్తనాలు - దూరంగా వెదజల్లుతాయి ; ఈ నూనె చాలా ఎక్కువగా used ; 

4] ** below LINK ;- ಅರ್ಥ : చెట్లపైకి పాకే తీగ, దీని గింజల ద్వారా నూనెను తీస్తారు

ಉದಾಹರಣೆ : కాసరతీగ విత్తనాల నుండి లభించే నూనె చాలా ఉపయోగపడుతుంది.

ಸಮಾನಾರ್ಥಕ : కాసరతీగ ; 

=================================== , 

paarawataa~nghri/ ~mghri@h kaTaBI paNyaa jyOtishmatee latA| 

శ్లోకమ్ - 149 - B ౧౪ ; Celastrus dependens ` ;; 

BAwamu ;- ౧.  raktatwEna paarawatAMGri sadRSatwaat -

paarawataamGri@h = - see. 

paawuram [paawuraayi - `pigeon`] kALLa maadirigaa erragaa umDEdi ;; 

౨. kaTatyaawRNOteeti kaTaBI@h - see. ;- 

kaTea warshaawaranhayoa@h ;-

amtaTa wyApimcunadi ;;  

౩. paNyatea stuuyata iti - paNyaa =

paNa wyawahaarea stutoa ca ;; 

౪.  jyOti@h ushnhamasyaa asteeti =  jyOtishmatee ;- see.

ushnham kaliginadi - teekshaanham, ruukshnhata kaladi ;; 

 ౫. duura prasaraat lataa = duuramgaa wyaapimceadi ;;   🖌🖌 ; 

ee aidu ౫ ekkuDu tIge/ maanearu teege / merupu teega yokka pearlu ;; 

&

Local usage ;- 

மானேறு = మానేరు & பிங்கலகண்டு = pimgalha gamDu ;

EXTRA ;- 1] saamaanya wADuka ;- nalla nuune ceTTu - [`black oil plant `  ;- teepi kalagalipina - kaThina tiktam = caalaa ceadu ruci kaliginadi ;

2] ee palhlhu numDi wittanaalu - duuramgaa wedajallutaayi ; 

ee nuune caalaa ekkuwagaa `used` ;

& link - 1 ;-  అలవణ్, జ్యోతిష్మతి + & + ఫొటో ;;  

**link - 2 ;-  మానేరు creeper / కాసర తీగె ; 

prev ;- శంఖుపుష్ప, విష్ణుక్రాంత - కృష్ణక్రాంత ; అపరాజిత - 66 ;-  *Pentapteratomentosa =  పెంటప్‌తేరా టొమెంటోసా ; Synonym - TERMINALIAELLIPTICA ;; 

శీతలా, అపరాజితా - *శణపర్ణీ - అసన పర్ణీ || 

& 

లేబుళ్లు: అందం - అమరకోశము, అమరకోశంలో చెట్లు nature ;  

శంఖుపుష్ప, అపరాజిత - 66

[స్యా]ద్వాతక శ్శీతలోఽపరాజితా - 

శణ పర్ణ్యపి|| - ౧౬౫ ;; [ in new buk = 149 శ్లోకమ్ ] ;;  & 

వాతకః ||పు|| వాతకీ ||సీ|| శీతలః ||పు|| ; [పా] ;

శీతలా, అపరాజితా - *శణపర్ణీ - అసన పర్ణీ ||సీ|| 

🎭 భావము ;- ౧. వాతం కరోతీతి వాతకః & అత ఏవ శీతలః =

వాతమును కలుగజేసేది - కనుక - వాతకము, శీతలము ; పా. వాతకీ, శీతలా ; 

౨. రోగైః అపరాజితత్వాత్ అపరాజితా =

రోగాల చేత తిరస్కరించబడనిది ;; 

౩. శణస్యేవ పర్ణాన్యస్యాః - శణపర్ణీ ;-

* జనుము ఆకులు మాదిరి ఆకులను కలిగినది - పా. అసన పర్ణీ ;;

ఈ మూడు ౩ సోమెదపు చెట్టు పేర్లు ;;

Extra ;- కలినరీ uses కూడా కలవి ;-  ఈ శంఖపుష్పాలు - పెరటితోటలలో అందాలు చిందిస్తాయి.

తినుటకు అనువు ఐనవి - కెఫీన్ link - కనుక - టీ, కాఫీ -

 డ్రింకులలో కలిపి, సేవించదగినవి ; 

*`Pentaptera tomentosa  = పెంటప్‌తేరా టొమెంటోసా ;

Synonym - TERMINALIAELLIPTICA ;; 

🎭 Vernacular names  ;- 

సంస్కృత ; విష్ణుక్రాంత [White flowers] & - కృష్ణక్రాంత [Blue flowering ) ; 

అపరాజిత = अपराजित ; & అశ్వఖుర ; గిరికర్ణి = [ ఎలుక చెవి రూపు ]

హిందీ = అపరాజిత ; కోయల్ ;;

బెంగాలీ = అపరాజితా ;; 

తమిళ్ ;- காக்கணம் ; గిలిర్నికా ;; kakkanam -

     నీల్‌గంతున ;  నీలగుంటునా ;

గుజరాతీ = గిర్‌ణీ ;; గరానీ ;

& బిలికంఠై సప్పు ;;

కక్కురాత్తై ; మున్నగు పేర్లు &

మరాఠీ = గోకర్ణీ ;;  

తాంత్రిక ;- భగపుష్పి ; యోనిపుష్ప ; కత్థలి ;   

ఇంగ్లీష్ = బటర్‌ఫ్లై పీ ; Butterfly pea

Latin = = Clitoria Ternatea = క్లీటోరిఆ టెర్నాటే ఆ ;;

అస్ఫోట [ from *dehiscent fruit ] 

విస్ఫోటనం - *అస్ఫోట = కాయలు స్పీడుగా ఉమ్మినట్లుగా - 

కాయలు పగిలి, విత్తనములు వెదజల్లే పద్ధతి ఉన్న వృక్ష జాతి ; 

&

సౌందర్య వర్ధని, మొటిమలు వంటివి తగ్గుటకు uses ;

కోరమాండల్ = కోరమాండల్  - పశ్చిమాద్రి/ పడమటి కొండలు etcetra - 

worldwide growing - phrma, medicins - many purposes ;; 

========================= , 

🎭🎭[syaa]dwaataka SSItaloaఽparAjitaa - 

parNyapi|| - ౧౬౫ ;; [ `in new buk = 149`శ్లోకమ్ ;;

waataka@h ||pu|| waatakee ||sI||

SItala@h ||pu|| ; [paa] ;

SItalA, aparAjitaa - SataparNI - asana parNI ||sI|| 

`Pentapteratomentosa = `sOmedapu ceTTu ;

🎭🎭BAwamu ;- ౧. waatam karoateeti waataka@h & ata eawa SItala@h =

waatamunu kalugajeaseadi - kanuka - waatakamu, SItalamu ; paa. waatakee, SItalaa ; 

౨. roagai@h aparAjitatwaat aparAjitaa =

roagaala ceata tiraskarimcabaDanidi ;; 

౩. Sanhasyeawa parNaanyasyaa@h - SanhaparNI ;-

janumu aakulu maadiri aakulanu kaliginadi - paa. aasana parNI ;;

ee muuDu ౩ soamedapu ceTTu pErlu ;;

`extra = 1] *Pentapteratomentosa =  పెంటప్‌తేరా టొమెంటోసా ;

Synonym - TERMINALIAELLIPTICA ;; 

 2] Culineri `uses` kUDA kalawi ;-  ee Samkhapushpaalu - peraTitoaTalaloa amdaalu cimdistaayi.

tinuTaku anuwu ainawi - kepheen `link` - kanuka - TEa, coffee - Drimkulaloa kalipi, seawimcadaginawi ; ; 

& 1] link =  శంఖుపుష్ప, విష్ణుక్రాంత - కృష్ణక్రాంత ; అపరాజిత -

2] link ;- Beauty,  సౌందర్య వర్ధని ;

Prev ;- చికిలింత చిగురు, चौपतिया - 65 ;- వితున్నం సువిషణ్ణకం|| Marselia dentata ;;

చికిలింత చిగురు, चौपतिया - 65

వితున్నం సునిషణ్ణకం||

తుద వ్యథనే = విశేషముగా కోయబడేది ;; 

Marselia dentata ;; 

భావము ;-  ౧. సుష్టు నిషీదంతి గుణా అత్ర - ఇతి సునిషణ్ణకం = 

         ఎన్నో సుగుణములు కలిగినది ; 

౨. షద్ఌ  విశరణ గత్యవసాద నేషు ;- లెస్స గుణములు దీనిలో కలవు ; మెండు లక్షణములు కల మొక్క ; 

ఈ రెండు = ౨ = నీరు చెంచలి పేర్లు ;; 

Names - other Languages   ;- 

వానస్పతిక్ నామ్ = వనములోని మొక్కల వృత్తాంతం ;- 

కుల్ = కుటుంబము ;- कुल : Marsileaceae = मार्सिलिएसी ;; 

` Marsileaceae minuta Linn. मार्सिलिया `माइन्यूटा) ;; 

సంస్కృతం ; సునిషన్నక ;; 

హిందీ ; చౌపతి ;; చౌపతియా ;; సున్‌సునియా సాగ్ ;; 

     हिन्दी ;- चौपतिया, सुनसुनिया साग ;; 

తెలుగు = तेलुगु = చికిలింత కూర & ముడుగో తామర & నీరు చెంచలి ; =

     चिक-लीन्टाकूरा ;; चिक-लीन्टाकूरा ` [Cik-lanta kura` &

         मूडूगो-तमारा `[Mudugo tamara` ;; 

కన్నడ ;- చిటిగిన సాప్పు =   कन्नड़-चिटिगिना साप्पु = Chitigina sappu ;; 

తమిళ్ ; तमिल = నీరారై = निरारेई``  (Nirarei) & + = ` 

         ai eraayi keerai = `एराईकीराई (Araikirai ;;`

మలయాళం ;- నిరారళ్ ;; 

    मलयालम-निरारल  = `Niraral ; `

పంజాబీ = చౌపత్రా ;;  గోధీ = चौपत्रा ; गोधि Godhi ;  

బెంగాలీ ;- సువుణీ శాక్ = సునీశాక్ ; 卐 ; 

       बंगाली-सुवुणी शाक [`Shuni shak` सुनीशाक [`shuni shak` ;; गोधि `(Godhi) ` 

English ;- `Syn- Marsilea perrieriana C. Chr. `

kul = कुल = `Family =  Marsileaceae ; मार्सिलिएसी`;  

`अंग्रेज़ी में नाम : Water Clover = (वॉटर क्लोवर) ;  

Dwarf water clover, Galid waterklawer ;; Small water clover ; 

 Airy pepperwort ;; pepperwort = पेपुवॉर्ट ;; 

బెంగాలీ ;- సుషునీ శాక ; సునిషక ; షుష్నీ షాక్ ; షుషునో షాక ;;

జపనీస్ = Nangokudejiso n;

thaay = phaakwain = ఫక్వేన్  ;

philippains = kaya-kayapuwan ;  కయకయ పూన్ ;; 

ఫ్రెంచ్ = మర్సిలియా ఎ క్వాట్రె ఫ్యుల్లెస్ ; petite marsilee ;; 

ఇండొనేషియా = సెమంగ్గీ ; Semanggi  ;; 

EXTRA ;- చికిలింత అనే పేరు కల చిన్న పల్లెటూరు   West Godavari ;- రాజవొమ్మంగి మండలం లో - ఉన్నది - పెద్దాపురం నుండి 53 km distance ;; 

============================ ; 

witunnam sunishanhnhakam||

tuda wyathanea = wiSEshamugA koayabaDEdi ;;  

`Marselia dentata` ;; 

BAwamu ;-  ౧. sushTu nisheedamti gunhaa atra - iti sunishanhnhakam = 

ennoa sugunhamulu kaliginadi ; 

౨. shadఌ  wiSaranha gatyawasaada neashu ;- 

lessa gunhamulu deeniloa kalawu ; memDu lakshaNamulu kala mokka ; 

ee remDu = ౨ = neeru cemcali pearlu ;; 

 सुनिष्णक - సునిషణ్ణకం ;

Link - 1 ;- పతంజలి కృషి - सुनिष्णक - సునిషణ్ణకం - 65  ;

Link - 2 ;-  Hit duet ;- చిరంజీవులు - 1956  సినిమాలోని పాట - 

చికిలింత చిగురు - సంపంగి గుబురు -

చినదాని మనసు - చినదాని మీద మనసు || 

మల్లాది రామకృష్ణ శాస్త్రి రచన & ఘంటసాల - P. లీల గాన యుగళం - 

పునర్నవ , గలిజేరు - 64 = పునర్నవాతు శోధగ్నీ వితున్నం సువిషణ్ణకమ్|| శ్లోకమ్ 148 ; 

పునర్నవ , గలిజేరు - 64

పునర్నవాతు శోధగ్నీ వితున్నం సువిషణ్ణకమ్|| శ్లోకమ్ 148 ; 

౧.  ఛిన్నాపి పునర్జాయత ఇతి - పునర్నవా =

నరికినను మళ్ళీ మళ్ళీ పుట్టేది ; 

౨. శోధగ్నీ  = శోథం  హన్తీతి - శోధగ్నీ  =

 శోధను కొట్టివేసేది - 

ఈ  రెండు గలిజేరు పేర్లు ;;

`extra ;- ` 

1] అటుక మామిడి ; తెల్ల  గలిజేరు - ఎర్ర  గలిజేరు ;- అని పేర్లు ;

2] అన్ని భాగాలు ప్రయోజనకారులే - కనుక - పునర్నవ 'అని ప్రసిద్ధం - & 

పప్పు, పులుసు, పచ్చడి - [food ] వంటలు - తినే దినుసు ఇది ;

& notes ;- పునర్నవ - [తెలుగు ] -;  గలిజేరు - ఇంగ్లీష్ = రెడ్ స్పైడర్‌లింగ్ [Red Spiderling - ;

Boerhavia diffusa  జాతి మొక్క వేళ్ళు - సంబంధితములు ;;

genus - Boerhavia L.  ( Spiderling ) ;; 

Nyctaginaceae family  సంబంధించినది ;

సంస్కృతం - హిందీ - పునర్నవ ; 

పంజాబీ - ఇట్‌సిట్ బుటీ ; - Itsit Buti ;  & 

పునర్నవ ;- గలిజేరు - కిడ్నీ స్టోన్స్ ని కరిగిస్తుంది ;

జ్వరం - ఆల్కహాలిజ్మ్ - Edema ; మున్నగు రుగ్మతలకు మంచి మందు ;

Aphrodisiac agent గా ఈ అటుక మామిడి/ గలిజేరు విత్తనాలు ఉపకరిస్తున్నవి ;

rat bite - విరుగుడు మందు గలిజేరు &

అంతె// కాదు, మనిషి యొక్క యవ్వన సంరక్షిణి కూడా - కనుకనే -

దీనికి "పునర్నవ" అనే పేరు వచ్చింది ; %%%%%%%%%%%%%%%%%%

`extra ;- `

1] అటుక మామిడి/ అటిక మామిడి = ఎర్ర గలిజేరు ;; &

గుడ్ల మల్లి - అని కూడా స్థానిక ప్రాంతాలలో పిలుస్తారు ; 

     తెల్ల  గలిజేరు - ఎర్ర  గలిజేరు ;- అని పేర్లు ;

2] దేహంలో చైతన్యాన్ని కాపాడే యవ్వన మొక్క - కనుక - 

` పునర్నవ - punarnawa అని ఆయుర్వేదం - సంస్కృత నామం ఏర్పడినది ;

3] అన్ని భాగాలు ప్రయోజనకారులే - కనుక - పునర్నవ 'అని ప్రసిద్ధం - &

 పప్పు, పులుసు, పచ్చడి - [food ] వంటలు - తినే దినుసు ఇది ;

4] నేలపై పాకే మొక్క గలిజేరు - తెలుపు, ఎరుపు, నలుపు పూలు ఉన్న రకములు ;

కిడ్నీ వ్యాధులకు సంజీవనీ ఔషధం వంటిది ;

అంతే కాదు, అనేక జబ్బులకు దివ్య ఔషధం ఈ పునర్నవ ; 

వారములో మూడు సార్లు - తినవచ్చును, అతిగా తినకూడదు - - 

ఇంకా...... ,   గర్భిణులు, పాలు ఇచ్చే తల్లులు వీటి జోలికిపోకూడదు, అస్సలు తినకూడదు. 

& ఏడాది పొడుగునా లభించే సతత హరిత మొక్క - గలిజేరు -

&

కుటుంబం = నిక్టాజినేసీ = Nictaginaceae  ;; 

ఇంగ్లీష్ = స్ప్రెడింగ్ వీడ్ ; The Spreading Hogweed ;; 

శాస్త్రీయ నామం ;- బొయర్ హావియా డిఫ్యూసా = Boerhaavia diffusa ;

my notes ;- `ఈ రోజుల్లో - మనం తినగలిగిన ఆకు కూరలు -

తినవలసిన ఆరోగ్యకర పదార్ధాలు చాలావరకు కనుమరుగు ఐనవి -

అరకు వాలీ వంటి చోట్ల - ప్రజలు ఎన్నెన్నో రకములు తింటున్నారు -

అట్లాంటి అనేక food itoms ని మనం miss ఔతున్నాము -

మార్కెట్‌లో దొరుకుతున్న కొన్ని పదార్ధాలతోనే సరిపెట్టుకోవలసి వస్తున్నది -

నాకైతే -ఈ భోజన విషయాలలో - ఆ గిరిజన - అడవి నివాసులు - అంటే జెలసీ -  

 ఽ ఽ ఌ ౡ 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० 🏆 =========== ;

==================================== , 

punarnava, galijEru = 64  ; 

punarnawaatu SOdhagni - 

- SlOkamm 148 ; 

౧.  Cinnaapi punarjaayata iti - punarnawaa =

narikinanu malhlhii malhlhee puTTEdi ; 

౨. SOdhagnii  = SOtham hann teeti - SOdhagnii  =

 SOdhanu koTTiweaseadi - 

ee  remDu galijearu pearlu ;;  

& `extra notes ;- 1] aTuka mAmiDi ; tella  galijearu - erra  galijearu ;- ani pearlu ;

2] anni bhaagaalu prayoajanakaarulea - kanuka - punarnawa 'ani prasiddham - & pappu, pulusu, paccaDi - [`food` ] wamTalu - tinea dinusu idi` ;

notes ;- punarnawa - [telugu ] -;  galijearu - imgleesh = reD spaiDar^limg [`Red Spiderling `- ;

`Boerhavia diffusa ` jaati mokka wealhlhu - sambamdhitamulu ;;

`genus - Boerhavia L.  ( Spiderling ) ;; 

Nyctaginaceae family ` sambamdhimcinadi ;

samskRtam - himdee - punarnawa ; 

pamjaabee - iT^siT buTI ;` - Itsit Buti ;  & 

punarnawa ;- galijearu - kiDnI sTOns ni karigistumdi ;

jwaram - aalkahaalijm - `Edema` ; munnahu rugmatalaku mamci mamdu ;

Aphrodisiac agent `gaa ee aTuka maamiDi/ galijearu wittanaalu upakaristunnawi ;

`rat bite` - wiruguDu mamdu galijearu &

amte kaadu, manishi yokka yawwana sam rakshinhi kUDA - kanukanea -

deeniki "punarnawa" anea pearu waccimdi ; 

My Notes ;- `my notes ;- ` ee roajulloa - manam tinagaligeinaaaku kuuralu -

tinawalasina aaroagyakara padaardhaalu caalaawaraku kanumarugu ainawi -

araku waalee wamTi coaTla - prajalu ennennoa rakamulu timTunnaaru -

aTlAmTi aneaka `food itoms` ni manam `miss` autunnaamu -

maarkeT^lO dorukutunna konni padaardhaalatoanea saripeTTukoawalasi wastunnadi -

naakaitea - ee BOjana wishayaalaloa -

aa girijana - aDawi niwaasulalu - amTE jelasee - [`jealousy ] ;;` 

ఽ ఽ ఌ ౡ 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० 🏆

Link - 1 = పునర్నవ , గలిజేరు - 64  

Link -  2 = మన ఆరోగ్య సంజీవని గలిజేరు

 prev = వెల్లుల్లి రెబ్బలు, తెల్లపాయలు - 63 ;-  అథ) మహౌషధమ్||  ౧౪౮ - C ; లశునం  గృఙ్జనారిష్ట మహాకంద్, రసోనకాః| ||

వెల్లుల్లి రెబ్బలు, తెల్లపాయలు - 63

(ఽథ) మహౌషధమ్||  148 - C ; 

అథ) మహౌషధమ్||  ౧౪౮ - C ; 

లశునం  గృఙ్జనారిష్ట మహాకంద్, రసోనకాః||

పునర్నవాతు శోధగ్నీ వితున్నం సువిషణ్ణకమ్|| + & + ; - 

(ఽథ) మహౌషధమ్ - లశునమ్ ||న||| - గృఙ్జనః - అరిష్టః - 

౧. మహచ్చ తదౌషధం చ -  మహౌషధం ;-

 మహత్తరమైన ఔషధం ; 

౨. అశ్యతే భుజ్యత - లశునం ;-

అశ భోజనే ;- భుజింపబడునది ;

౩. 🥬 గృఞ్జ్యతే శబ్ద్యతే = గృఞ్జనః|| గృజి శబ్దే ;-

        🥬 = కుత్సితం - అని తలవబడేది ;; 

౪. నారిష్ట = నాస్తి రిష్టం హిం సా అస్మాదితి అరిష్టః రిష హిం సాయాం =

దీని వలన అరిష్టం - చావు లేవు. 

౫. మహాన్ కందోఽస్య = మహాకందః =

మంచి, పెద్ద గడలు [sticks  -కర్రలు ] కలిగినది ;; 

౬. రసోనకః ;- షట్సు రసేషు ఏకేన "ఆమ్ల"- రసేన ఊనః = రసోనకః ;-

షడ్రసములలో "పులుపు" - అనే రసము లేనిది ; 

ఈ  ౬ [ 6 = ఆరు = షట్ =six] వెల్లుల్లి - తెల్ల ఉల్లి - వెల్లి పాయలు - యొక్క names - పేర్లు ; 

& extra - 1 ;- Ugragandha, yavanesya,lasuna, mahoushadha, malechhakanda 

ఉగ్రగంధ ; యవనేస్య ; లవసున ; 

మహౌషధ ; మ్లేచ్ఛ కంద ;  `  

EXTRA - 2 ;- తెల్లపాయలు - చిన్న పాయలు ;-

small bulbils - వెల్లుల్లి లవంగాలు - అని కూడా పిలుస్తున్నారు ;

వెల్ల = అంటే తెలుపు - అని అర్ధం - వెల్ల వేయుట - అంటే - గోడలకు సున్నం వేయుట ;

వెలవెలా / వెలా తెలా పోయిన = తెల్లబోయిన వ్యక్తి - ఇత్యాది ఉన్నవి ; 

& extra - 3 ;- ఫాస్ఫరస్, పొటాషియం, ఐరన్, కాపర్ - మున్నగునవి

 సమృద్ధిగా లభిస్తున్న వెల్లుల్లి - ఆయుర్వేద - 

ఇతర వైద్య విధానములలో విరివిగా ఉపయోగం ఔతున్నది ; 

& బత్తాయి తొనలు - మాగాయి/ ఆవకాయ బద్దలు -

మాదిరి usages - మాదిరిగా -

వెల్లుల్లి రెబ్బలు - వెల్లుల్లు రేకలు - ఉల్లి/ వెల్లుల్లి పాయలు -

వివిధ ప్రాంతాలలో - స్థానికులు - అని చెబుతుంటారు ;

vernacular names ;-  

తెలుగు = తెల్లపాయలు - చిన్న పాయలు ;  వెల్లుల్లి లవంగాలు ; 

                  వెల్లుల్లి - తెల్ల ఉల్లి - వెల్లి పాయలు ;

కన్నడం = Bellulli (ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ) ;; 

తమిళ్ =  ullipuNDu ; wellaippumDu ; = உள்ளிப்பூண்டு  ;;  &

 Ullipundu, Vellaippundu = ஆங்கிலம் = garlic = பெயர்ச்சொல் ;

  வெள்ளைப்பூண்டு ;; உள்ளிப்பூண்டு ;; 

            garlic ;-   ;; பூண்டு ;; 

గుజరాతీ ;- లసన్ ; 

హిందీ- లహ్‌సున్ ; -लहसुन ; 

మరాఠీ = లసన ; 

ఒరియా ;- రసన్ ; 

========================== ; 

Garlic bulbs ;- 

 (ఽtha) mahaushadhamm||   148 - C ; 

atha mahaushadhamm||- ౧౪౮ - C ; 

`GARLIC ; small bulbils ; alliyum saticum ;;  bulbous ; `

laSunam  gR~mjanaarishTa mahaakand, rasoanakaa@h||

punarnawaatu SOdhagnI witunnam suwishaNNakamm||

(ఽtha) mahaushadhamm - laSunamm ||na||| - gR~mjana@h - arishTa@h -

౧. mahacca tadaushadham ca -  mahaushadham ;-

 mahattaramaina aushadham ; 

౨. aSyatE Bujyata - laSunam ;-

aSa BOjanea ;- BujimpabaDunadi ;

౩. 🥬 gR~njyatea SabdyatE = gR~njana@h|| gRji Sabdea ;-

        🥬 = kutsitam - ani talawabaDEdi ;; 

౪. naarishTa = naasti rishTam him saa asmaaditi arishTa@h risha him saayaam =

deeni walana arishTam - caawu leawu. 

౫. mahaan kandoaఽsya = mahaakanda@h =

mamci, pedda gaDalu [`sticks ` -karralu ] kaliginadi ;; 

౬. rasoanaka@h ;- shaTsu raseashu eakeana "Amm la"- raseana uuna@h = rasoanaka@h ;-

shaDrasamulaloa "pulupu" - anea rasamu leanidi ;; 

ee  ౬ [ 6 = aaru = shaT =`six`] wellulli - tella ulli - welli paayalu - yokka `names` - pearlu ;

battaayi tonalu - maagaayi/ aawakaaya baddalu -

maadiri `usages` - maadirigaa -

wellulli rebbalu - wellullu reakalu - ulli/ wellulli paayalu -

wiwidha praamtaalaloa - sthaanikulu - ani cebutumTAru ; 

& Vernacular names ;- 

gujaraatee ;- lasan ; 

himdee- lah^sun ;

maraaThI = lasana ;  

oriyaa ;- rasan ; ; 

EXTRA ;- tellapaayalu - cinna paayalu ;-

`small bulbils` - wellulli lawamgaalu - ani kUDA pilustunnAru ;

wella = amTE telupu - ani ardham - wella weayuTa - amTE - goaDalaku sunnam weayuTa ;

elawelaa / welaa telaa poayina = tellaboayina wyakti - ityaadi unnawi ; 

& Ugragandha, yavanesya,lasuna, mahoushadha, malechhakanda `

ugragamdha ; yawaneasya ; lawasuna ; 

mahaushadha ; mm leacCa kamda ;

LINK - 1 ;- గార్లిక్ - ఉపయోగాలు - many names ;

Link - 2 ;- వెల్లుల్లి రెబ్బలు, తెల్లపాయలు

&

PREV ;- వెల్లుల్లి - लहसुन - 62 ;- లతార్కః - దుద్రుమాః - ||పు|| 

౨. హరితే తత్ర = పచ్చ నీరుల్లి పేర్లు ;; a green onion ;; प्याज-लहसुन = ఉల్లి & నీరుల్లి ;; 

వెల్లుల్లి - लहसुन - 62

లతార్క*దుద్రుమౌ  [తత్ర హరితే ] ;;  || శ్లోకమ్ 193 - B ;

లతార్కః - దుద్రుమాః - ||పు|| 

౨. హరితే తత్ర = పచ్చ నీరుల్లి* పేర్లు ;; a green onion ;;`  

 प्याज-लहसुन* = ఉల్లి & నీరుల్లి ;; & వెల్లుల్లి - लहसुन ; 

భావము ;- అమరకోశం - ద్వితీయ కాండము - వనౌషధివర్గము - శ్లోకమ్ 193-  B ; 

kk🏆 ౧. లతాభిః - శాఖాభిః - అర్చ్యత - ఇతి అర్చ పూజాయాం =

లతారూపములైన కొమ్మల చేత పూజింపబడునది ; & 

లతార్క - గమనించాల్సిన విషయాలలో ఇది ఒకటి - 

ఈ మొక్క కాండం, కాడల వంటివి - ఆకులు - 

             పూజకు ఉపయోగించదగినవి - అని

                      అమరకోశం రచనా కాలం సాంప్రదాయాలు నుడివినవి - 

అనేది గమనించదగినది ; ;

౨. దుష్టం క్షయాదికం ద్రవత్ యస్మాత్ ఇతి - దుద్రుమాః - ద్రుగతౌ =

దీనివలన దుష్టమైన క్షయాదులు పారిపోవును ; 

౨. హరితే తత్ర = పచ్చ నీరుల్లి పేర్లు ;; `a green onion ;; 

ఈ ౨ [రెండు = 2 = two] పచ్చని నీరుల్లి పేర్లు ; [ green onion]  ;`

& 1] వెల్లుల్లి - लहसुन ; 

2] प्याज-लहसुन;- सावन में लहसुन और प्याज का सेवन वर्जित है? ;;

1] ప్యాజ్  = పెద్ద / ఎర్ర ఉల్లిపాయ; ఎర్ర పాయలు ; నీరుల్లి ; 

2] Lahsun =  లహ్‌సున్ = వెల్లుల్లి ; చిన్నపాయలు ; తెల్లపాయలు ; 

శ్రావణమాసం - మున్నగు ప్రత్యేక నెలలలో - 

ఉల్లిపాయలను భోజన - ఖాద్య పదార్ధాలలో - నిషేధిస్తారు ;

 & EXTRA ;- లశునం గృంజనం చైవ పలాండుం కవచాని చ/

అభక్ష్యాణి - ద్వి జాతీనమ్ అమేధ్య ప్రభవాని చ|| ;- మను స్మృతి ;

భావము ;- 1] లశునం = వెల్లిల్లి ;

2] గృంజనం = ముల్లంగి ; 

3] పలాండు = ఉల్లిపాయ ;;

4] కవకాని = పుట్టగొడుగులు/ పుట్టకొక్కులు ; 

ఇవి అశుద్ధమైన చోట పుడతాయి, కాబట్టి - వీనిని -

శ్రీవిద్యా సాధకులు, ఉపాసన వ్రతం చేసేవారు - భుజించరాదు - 

అని నియమావళి ఉన్నది ;`

నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీనికి - అంతు లేని డిమాండ్ - దాదాపు అన్ని ఆహారపదార్ధాలలోనూ ఇవి  ఉండాల్సిందే ;

ఇండియాలో - ఉల్లిపాయలు మార్కెట్ - అసలు లేకుండా చేసి, పార్టీలు - 

ఎత్తుకుపై ఎత్తులు వేసుకున్నవి.

దేశ రాజకీయాలను కూడా తారుమారు చేసి, 

ప్రభావితం చేయగలిగేంతగా ఉల్లిపాయలు - 

ఆనియన్స్ - demand - వాడుక - ఉన్నది - అనడంలో అతిశయోక్తి లేదు ;

Food Politics - poliTRICks ; 2010 ; 

========================================= ;

lataarka durdrumau tatra haritea ;; & 

& tatra haritea dudrumaa@h - ||pu|| 

౨. haritea tatra = pacca niirulli pearl

lataarka durdrumau tatra haritea||           

amarakoSam - dwiteeya kAMDamu - wanaushadhiwargamu - SlOkamm 193- ` B` ; 

🏆bhaawamu ;- ౧. lataabhi@h - SAKABi@h - arcyata - iti arca puujaayaam =  

lataaruupamulaina kommala ceata puujimpabaDunadi ;

౨. dushTam kshayaadikam drawat yasmaat iti - dudrumaa@h - drugatau =

deeniwalana dushTamaina kshayaadulu pAripOwunu ;   ;; 

ee ౨ paccani neerulli pearlu ; [ `green onion`]  ;

& 

extra ;- 1]  erra paayalu ; neerulli ; `Lahsun = cinnapaayalu ; tellapaayalu ; 

2] lah^sun = wellulli ;`

Sraawanhamaasam - munnagu pratyeaka nelalaloa - ullipaayalanu bhoajana - khaadya padaardhaalaloa - nisheadhistaaru ;extra ;- 

&

laSunam gRmjanam caiwa palAMDum kawacaani ca/

abhakshyaanhi - dwi jaateenamm ameadhya prabhawaani ca|| ;- manu smRti ; = మను స్మృతి ;

bhaawamu ;- 1] laSunam = wellilli ;

2] gRmjanam = mullamgi ; 

3] palAMDu = ullipaaya ;;

4] kawakaani = puTTagoDugulu/ puTTakokkulu ; పుట్టకొక్కులు ; 

iwi aSuddhamaina coaTa puDataayi, kaabaTTi - weenini -

Sreewidyaa saadhakulu, upaasana wratam ceaseawaaru - bhujimcaraadu - ani niyamaawalhi unnadi ;

neaDu prapamcawyaaptamgaa weeniki - amtu leani DimAmD - daadaapu ann aahaarapadaardhaalaloanuu iwi umDAlsimdE -

imDiyaaloa - ullipaayalu maarkeT - asalu leakumDA ceasi, pArTIlu - ettukupai ettulu weasukunnawi.  ఎత్తుకుపై ఎత్తులు ; 

dESa raajakeeyaalanu kUDA taarumaaru ceasi, prabhaawitam ceayagaligeamtagaa -

ullipaayalu - aaniyans - `demand` - wADuka - unnadi - anaDamloa atiSayoakti leadu ;

& 

దైవ నివేదనల్లో, ప్రసాదాలలొ నీరుల్లిపాయ, వెల్లుల్లిపాయల వినియోగం !!? 

              LINK ;  దైవ నివేదనల్లో, ప్రసాదాలలొ నీరుల్లి, వెల్లుల్లి వినియోగం !!?

prev ;- ఉల్లి, పలాండు - 61 ;- పలాణ్డుస్తుః - సుకందకః|| |పు||   ;-

`onion ;; Alli Cipa`  पलाण्डु ; ; కరవాది వర్గ - in ధన్వంతరీ నిఘంటు ;; 

ఉల్లి, పలాండు - 61

పలాణ్డుస్తుః - సుకందకః|| |పు||  

`onion ;; Alli Cipa`  पलाण्डु ;

కరవాది వర్గ - in ధన్వంతరీ నిఘంటు ;; 

అమరకొశం - ద్వితీయ కాండము - వనౌషధివర్గము - శ్లోకమ్ 193- A  ;;  

భావము ;- ౧. కఫం పిపర్తి పూరయతీతి = 💦 పలాణ్డుః . పు. పౄ.

- పాలన పూరణయోః =

శ్లేష్మమును పూరించునది ;; & పలాండు శబ్దము - ఊదంతము - అని కొందరు చెబ్తారు.

౨. శోభనః కందోఽస్య సుకందకః|| = 

మంచి గడలు [sticks  -కర్రలు ] కలిగినది ;;  [[- సుకందకః]] ;;  

ఈ ౨ [ రెండు = 2 = ] నీరుల్లి పేళ్ళు ;  & ;-

సముద్రమంథన వేళ - మోహినీ వేషధారి శ్రీమహావిష్ణుమూర్తి - అమృతం పంపకం - మారు వేషంతో దేవతల పంక్తిలో చేరిన రాహు, కేతువులు - [ = వీరి తండ్రి - స్వర్‌భాను/ స్వర్ణభానుడు] -

వారు తాగిన కొంచెం అమృత బిందువులు భూమిపైన పడినవి -

ఆ చుక్కల నుండి పుట్టిన మొక్కలు -ఉల్లిపాయ మొక్కలు - 

లహ్‌సూన్[ఘాటు రుచి ఉన్న వెల్లుల్లి = ప్యాజ్ - లహ్‌సున్ ;

తీవ్ర, తీక్షణ రుచి కలిగినది కనుక - దేవాలయాలలో - నైవేద్య - ప్రసాదం లలో 

ఉల్లిగడ్డలు నిషేధించారు - ఈ ఆచారం అనేక ప్రాంతాలలో అనుసరిస్తున్నారు ;; 

& సౌందర్య - బ్యూటీ పెంపుదల కోసం - ఉల్లి రసం ఉపయోగిస్తారు-

Regional languages - names ;- 

kannaDam = ಪಲಾಂಡು ; & ఎర్ర ఉల్లి =` onion, Allium cepa  & + ; 

卐 ; తెలుగు = ఉల్లిపాయ ; నీరుల్లి - పాయ = ఉల్లిపాయ ; ; 

కన్నడ ; ಬೆಲ್ಲೆ (bellē) or ಕಡಲೆ ;; bellea ;; kaDali = బెల్లే ;; కడలి ;; 

తమిళ్ ;- Pallari vengayam ;  చెరియ ఉల్లి ;; వెన్‌కాయం ;; வெங்காயம் ; 

సంస్కృతం ; पलाण्डु ;  

హిందీ = ప్యాజ్ ; प्याज ; హిందీ = కంద ;; గందన ;; 

మలయాళం ;- చువన్న ఉల్లి ;;

మరాఠీ = కాందా ;; 

బెంగాలీ ;; పేంయాజా ; 

kk అస్సామీ = పొనోరు ; পনৰু (ponoru) ; in Assamese ;

గుజరాతీ ;- దున్‌గలి ;

హిందీ ; గుజరాతీ ; బెంగాలీ ; గుణ్‌ధున్ ;

========================== , 

ulli, palAmDu -61 ; 

palANDustu@h - sukamdaka@h||

amarakoSam - dwiteeya kAMDamu - wanaushadhiwargamu - SlOkamm 193- `A ` ;;  

palANDu@h - sukamdaka@h ||pu|| 

BAwamu ;- ౧. kapham piparti puurayateeti = 💦 palANDu@h . pu. pRu. 

-  paalana puuranhayoa@h =

SlEshmamunu pUrimcunadi ;; & palAMDu Sabdamu - uudamtamu - ani komdaru cebtaaru.

౨. SOBana@h kamdOఽsya sukamdaka@h|| = 

mamci gaDalu [`sticks ` -karralu ] kaliginadi ;; 

- sukamdaka@h

ee ౨ [ remDu = 2 = ] nIrulli pELLu ;  

& ; samudramamthana weaLa - moahinee weashadhaari Sreemahaawishnhumuurti - amRtam pampakam - maaru weashamtoa deawatala pamktiloa cearina raahu, keatuwulu - [ = weeri tamDri - swar^BAnu/ swarnhabhaanuDu] -

wAru taagina komcem amRta bimduwulu bhuumipaina paDinawi -

aa cukkala numDi puTTina mokkalu -

ullipaaya mokkalu - lah^suun[ghaaTu ruci unna wellulli = pyaaj - lah^sun ] 

& teewra, teekshanha ruci kaliginadi kanuka - deawaalayaalaloa - naiweadya - prasaadam laloa ulligaDDalu nisheadhimcaaru - ii aacaaram aneaka praamtaalaloa anusaristunnaaru ;;`√√

saumdarya - byUTI pempudala koasam - ulli rasam upayoagistaaru ; 

√√  Link = vedio = भगवान को प्याज-लहसुन क्यों नहीं चढ़ता? 😱 #facts ` 

erra ulli = `onion, Allium cepa ` & + ; 

REF ;- Discover the meaning of palla in the context of India history from relevant books on Exotic India ;

√√ ;  Biology (plants and animals) 💦 ; »] — Palla in Biology glossary ;- Palla in India is the name of a plant defined with 💦Alpinia galanga in various botanical sources.  

 💦Zingiber sylvestre Gaertn., nom. illeg. (among others). ; 

1] Link - story vedio ;- ఉల్లి, పలాండు - 61  ;; 

2] link = ఉల్లిపాయ - ప్రసాదాలలో వాడకూడదా!?   ;; 

PREV ;-  రక్షా కవచం - తంగరస - 60 ;- ప్రపుప్నాట* స్త్వేడగజో  దద్రుఘ్నః, చక్రమర్దకః||