ఇప్పపువ్వు - మధు పుష్పం - 28

మధూకే తు గుడపుష్ప మధుద్రుమౌ - వానప్రస్థ - మధుష్టీవౌ||

వివరణ ;- మధురసః ఉచ్యతే యుజ్యతే అత్రేతి మధూకః,  ;;  & ` `Bassia Latifolia  `   ౯

మధూకః = ౧. నీళ్ళలో పుట్టిన యిప్ప మాని names ;;

 మధూకః - గుడపుష్పః - మధుద్రుమః - వానప్రస్థః - మధుష్ఠీవౌ||  ||పు|| 

ఉచ సమ  వాయే = 

దీనిలోన తేనె సమకూరును.

౧. గుడవత్ స్వాదూని పుష్పాణి యస్య సః గుడపుష్పః =

    బెల్లం వంటి పువ్వులు కలది ;

౨. మధు ప్రధానో ద్రుమః,  మధు ద్రుమః ;

మద్యాన్నే ప్రధానంగా కలిగి ఉన్నట్టి చెట్టు ; 

౩. వనప్రస్థే వనస్థలే భవో = వనస్థలిలో పుట్టినది ;; 

౪. మధుష్ఠీవతీతి మధుష్టీవః- ష్ఠివు నిరసనే = తేనె [honey] ని స్రవించునది ;

ఈ ఐదు [five] ఇప్పమ్రాని నామములు ;

& 1. మధు ద్రుమం ;- honey wisdom = మధు విద్య - వేదాంతపరంగా ప్రసిద్ధమైనది. మధు పుష్ప, తరువులు - ప్రాముఖ్యత - గురు దధీచి దారా, అశ్వినీ కుమారులు అందుకున్నారు. కవలలు ఐన అశ్వినీ కుమారులు - సతీ సుకన్య - సంఘటన, గాధకు మూల కారణమైన వైద్యశాస్త్ర పునాది ;

2. మధువనం ;- అంగదుడు, వానరులు - మధువనంలో జొరబడ్డారు.

సుగ్రీవుడు పంపిన - ఆ వానరులు - ఆ ఇప్పతేనెను, మన"సారా" తాగి, చిందులు వేసారు. రామయణం - లో వాల్మీకి రచనలో ఈ ఘట్టాలు శోభితం ఔతున్నాయి. 

extra ;- 1] ఇప్పపూల రసం త్రాగితే ఉన్మత్తులు అవుతారు.

2] ఒడిసా* సీమ ప్రజలు [ గడ్చిరోలి - మహారాష్ట్ర - మున్నగు ప్రాంతాలలో - 

ఈ మధు సుమముల వాడుక విరివిగా - ఉన్నది.

[* ଓଡ଼ିଶା ;- ఒడిశా రాష్ట్రం & ఒరియా భాష ] ; 

3] ఆయా ప్రజానీకం - festivals తరుణములప్పుడు - మహువా సుమముల నుండి - భంగు పానీయాదులను తయారుచేస్తారు.

తద్వారా - ఆహారం, పండుగలను రసవంతం చేస్తున్నవి ఈ మహురా పువ్వులు ;; 

4] Madhuca indica (= M. longifolia)  ;- ఈ మధుకా మకరందం - మధు ద్రుమం - అనగా - ఇప్ప చెట్టు - పట్టుపురుగుల పెంపకమునకు సహకారి, ఆధారమైనది ; 

& extra ;- ఇప్పచెట్టు ;- దాదాపు 700 ఆదివాసీలు, తెగలు ఈ చెట్టు జీవనాధారం. జూన్ నెలలో ఇప్ప తరువును పూజిస్తారు. అడవి ప్రజల పాలిటి కల్పతరువు ఇప్పచెట్టు. 

============================= ,

ippapuwwu - madhu pushpam - 28 ;- 

madhUkea tu guDapushpa madhudrumau - waanaprastha - madhushTIwau||

wiwaraNa ;- madhurasa@h ucyatea yujyatea,atreati madhUka@h,

uca sama  wAyE =

deeniloana teane samakuurunu.

౧. guDawat swaaduuni pushpANi yasya sa@h guDapushpa@h =

    bellam wamTi puwwulu kaladi ;

౨. madhu pradhAnoa druma@h =

madyaannE pradhaanamgaa kaligi unnaTTi ceTTu ; 

౩. wanaprasthE wanasthalE BawO = wanasthaliloa puTTinadi ;; 

౪. madhushThIwateeti madhushTIwa@h - shThiwu nirasanea = 

       teane [`honey`] ni srawimcunadi ;

ee aidu [`five`] ippamraani naamamulu ; 

madhu drumam ;- `honey wisdom` = madhu widya - weadaamataparamgaa prasiddhamainadi. madhu pushpa, taruwulu - praamukhyata - guru dadheeci daaraa, aSwinee kumaarulu amdukunnaaru. kawalalu aina aSwinee kumaarulu - satee sukanya - samghaTana, gaaadhaku muula kaaraNamaina waidyaSAstra punaadi ;

& extra ;-

1] ippapuula rasam traagitea unmattulu awutaaru.

2] oDisaa seema prajalu [ gaDciroali - mahaaraashTra - munnagu praamtaalaloa - ee madhu sumamula wADuka wiriwigaa - unnadi.

3] aayaa prajaaneekam - `festivals` taruNamulappuDu - mahuwaa sumamula numDi - bhamgu paaneeyaadulanu tayaaruceastaaru.

tadwaaraa - aahaaram, pamDugalanu rasawamtam ceastunnawi ee mahuraa puwwulu ;; 

4] `Madhuca indica (= M. longifolia) ` ;- ee madhukaa - madhu drumam - anagaa - ippa ceTTu - paTTupurugula pempakamunaku sahakaari, aadhaaramainadi ; 

Extra ;- ippaceTTu ;- daadaapu 700 aadiwaaseelu, tegalu ee ceTTu jeewanaadhaaram. juun nelaloa ippa taruwunu puujistaaru. aDawi prajala paaliTi kalpataruwu ippaceTTu ;; 

&  prev post =  అంబాళం పండు - 27 ;; 

 - 28 

అంబాళం పండు - 27

పీతనః - కపీతనః - ఆమ్రాతకః||పు|| 3 ;- అంబాళపు పండు ;; 

అథ ద్వౌ పీతన - కపీతన కపీతనూ - ఆమ్రాతకే||

రసేన వస్రాదికం పీతం కరోతీతి పీతనః = ` Spondias Mangifera  `

         రసం చేత వస్త్రాదులను [cloths etcetera] పచ్చగా చేసేది [green ] ;;  

౧. కపీనాం ఇష్టైః ఫలైః ప్రీతిం తనోతీతి - కపీతనః, తను వస్తారే. ;-

ఫలములచే కోతుల కోరికను ఇనుమడింపజేసేది ;

౨. ఆమ్ర మీష దతతి అనుగచ్ఛతీతి ఆమ్రాతకః. అత సాతత్య గమనే.

మామిడిని ఇంచుకంత అనుకరించేది ;;

ఈ ౩ [ = 3 = మూడు] అంబాళం చెట్టు పేర్లు ;;  శ్లోకం ;- ౨౭ = 27 ;;  

& 👉 & extra infn ;- అంబాళపు పండు ;- Hogoplum Wild Mango ;- 1] జంట జంటగా - రెండు పళ్ళు చొప్పున కాస్తున్నాయి. చిగురు ఆకులు కూడా కొంచెం పుల్లగా ఉండటం ఈ చెట్టు విశేషం ; & కాయ నిండా రసం ఉంటుంది ;

వర్షాకాలంలో కాసే ఈ పళ్ళు తీపి, పులుపు కలగలిపిన రుచి ఉంటాయి. 

అందుచేత - అంబాళం - తోటలు కూడా రైతులు పెంచుతారు. 

3] అరుచిని పోగొడ్తుంది - కోతులు - ఇష్టంగా తినే పళ్ళు ఇవి ; &

& స్వరానికి అనుగుణం - గొంతు గురగుర తగ్గుతుంది - మగ్గిన పళ్ళు - ధాతు వృద్ధి, వీర్యవృద్ధి కలిగిస్తాయి.

వేడి చేసె స్వభావం - విపాకంతో మధుర రసం గా మారడం చెప్పదగిన అంశము ; 

& EXTRA ;- అంబాళపు పండు ;; `EXTRA ;- అంబాళపు చెట్టు:- 1] ఆమ్రాతక అని సంస్కృతంలో పేరు కలిగిన అంబాళపు చెట్టు శాస్త్రీయనామం Spondias Mangifera . ఇంగ్లీషులో దీన్ని Hogoplum Wild Mango అని పిలుస్తారు. ఇది ఫలజాతికి చెందిన చెట్టు. ఈ చెట్టు అడవుల్లో విస్తారంగా పెరుగుతుంది. ఈ చెట్టును తోటలుగా కూడా పెంచుతారు. జంటజంటగా రెండేసి కాయలు చొప్పున కాస్తాయి. 

2] నక్షత్ర ఫలం చెట్టును అంబాణపుకాయ, కర్మరంగము , తమాటకాయ, కరంబోలా అని కూడా అంటారు. దీని శాస్త్రీయ నామం Averrhoa carambola. ;

3] ఉష్ణ మండల ప్రాంతాలలో నిదానంగా పెరిగే ఈ చెట్టు సుమారు 25 అడుగుల ఎత్తు పెరుగుతుంది. ఆకు పచ్చని ఈ చెట్టు ఆకులు పగలు చైతన్యంగా ఉండి రాత్రులందు లోపలి వైపుకు  ముడుచుకుంటాయి. లేత ఎరుపు రంగు గల చిన్న పుష్పాలు ముదురు ఎరుపు తొడిమతో ఉంటాయి.నక్షత్ర ఫలం చెట్టు సంవత్సరానికి నాలుగు సార్లు పూత పూసి కాయలు కాస్తుంది. ఈ నక్షత్ర ఫలం చెట్టు యొక్క పండు 5 విభాగాలుగా ఉండి నక్షత్రం గుర్తును పోలి ఉంటుంది. ఈ పండు అండాకారం లేక దోసకాయ ఆకారంలో కండను కలిగి సుగంధభరిత వాసనతో పసుపు ఆరంజి ఆకుపచ్చ కలసిన రంగుతో ఆకర్షిస్తుంది. ;; 

 & ఇతర  దేశాలలో వాడకం ;- 4] A]  ఫిలిప్పీన్స్ & లిబాస్ మున్నగు దేశాలలో - 

ఆకులను, పళ్ళను sinigang, sinianglay/ laing మున్నగు వంటలలో అదనపు రుచి కోసం use చేస్తున్నారు. 

B] ;- కట్టంబాజం [ మన దేశంలో  Kattambazham] ప్రాంతాలలో - 

అంబాళం పచ్చడి తయారీ ఉన్నది. 

ఇతర భాషలలో పేర్లు ;- 

సంస్కృతం = సంస్కృతం - आम्रातकः ; 

 / ఆమ్రాతకః ; (āmrātakaḥ)[12] ;;   

తెలుగు = అంబాళం చెట్టు ;;  

తమిళ భాష = పులిచ్చ కాయ్ = పుల్లని కాయ 

కన్నడ భాష = అమటికాయ / ಅಮಟೆಕಾಯಿ ; 

ఒడియా భాష = Odia: ଆମ୍ବଳା/ଆମ୍ବଡ଼ା (Āmbåḷā/Āmbåṛā) ;; 

మలయాళం = అంబాజం =  അംബഴം (Ambazham) ;

తుళు భాష = ಅಂಬಾಡೆ ; అంబాడి ; 

కొంకణి = अंबडे ;  

భూటాన్ = L hotshamkha (Bhutan): Amara ;

నేపాలీ భాష ;- లాప్సీ = लापसी  ;;

బెంగాలీభాష ;- ఆమ్ర = : আমড়া ;; 

అస్సామీస్ = আমৰা = ఆమోరా ; 

&

సామెత / నానుడి ;- అంబాళ పండు నోరు, బలుసు ముల్లు చెయ్యి ; 

=  your mouth is sweet plum, but your Hand is like thorn bush ;; 

& notes ;- the hog - plum [ spodias mangifera] ;- this fruit is resembling the MANGO Fruit ;;  

========================= , 

ambALapu pamDu ;- 

atha dwau peetana - kapeetana kapeetanua - aamraatakea||

raseana wasraadikam peetam karoateeti peetana@h =               ` Spondias Mangifera  ` ;; 

         rasam ceata wastraadulanu [`cloths etcetera`] paccagaa ceaseadi [`green` ] ;; 

౧. kapeenaam ishTai@h phalai@h preetim tanoateeti - kapeetana@h, tanu wastaarea. ;-

phalamulacea koatula koarikanu inumaDimpajEsEdi ;

౨. aamra meesha datati anugacCateeti aamraataka@h. ata saatatya gamanea.

maamiDini imcukamta anukarimcEdi ;;

ee ౩ [ = 3 = mUDu] ambALam ceTTu pearlu ;;  శ్లోకం ;- ౨౭ = 27 ;;  

ambALapu pamDu ;- `Hogoplum Wild Mango `;- 

1] jamTa jamTagaa - remDu paLLu coppuna kaastunnaayi. ciguru aakulu kUDA komcem pullagaa umDaTam ee ceTTu wiSEsham ; & kaaya nimDA rasam umTumdi ;

warshaakaalamloa kaasE ee paLLu teepi, pulupu kalagalipina ruci umTAyi. 

amduceata - ambALam - toaTalu kUDA raitulu pemcutaaru. 

3] arucini poagoDtumdi - koatulu - ishTamgaa tinea paLLu iwi ; &

& swaraaniki anuguNam - gomtu guragura taggutumdi - 

maggina paLLu - dhaatu wRddhi, weearyawRddhi kaligistaayi.

weaDi cease swaBAwam - wipaakamtoa madhura rasam gaa maaraDAm 

ceppadagina amSamu ;  

4] itara dESAlaloa waaDakam ;- 

`A]`  philippeens & libaas munnagu dESAlalO - aakulanu, paLLanu 

`sinigang, sinianglay/ laing` munnagu wamTalaloa adanapu ruci koasam `use` ceastunnaaru.

`B]` ;- kaTTambaajam [ mana deaSamloa ` Kattambazham`] praamtaalaloa - ambaaLam paccaDi tayaaree unnadi.  

 itara BAshalaloe pearlu ;-

samskRtam = samskRtam - आम्रातकः ; 

 / aamraataka@h ; `(āmrātakaḥ)[12] ;;  ` 

telugu = ambaaLam ceTTu ;;  

tamiLa BAsha = pulicca kaay = pullani kaaya 

kannaDa BAsha = amaTikaaya / ಅಮಟೆಕಾಯಿ ; 

oDiyaa bhaasha = `Odia: ଆମ୍ବଳା/ଆମ୍ବଡ଼ା (Āmbåḷā/Āmbåṛā) ;; `

malayALam = ambaajam =  അംബഴം `(Ambazham) ;`

tuLu BAsha = ಅಂಬಾಡೆ ; ambADi ; 

komkaNi = अंबडे ;  

BUTAn = `L hotshamkha (Bhutan): Amara ;`

nEpaalI bhaasha ;- laapsee = लापसी  ;;

bemgaaleebhaasha ;- aamra = : আমড়া ;; 

assaamees = আমৰা = aamoaraa ; 

&

prev post ;- రధం తయారీ used చెట్టు - 26 ;- ౧.  స్యందనోపయోగ్యత్వాత్ స్యందనః = రథమునకు ఉపయోగించేది :  ౨. రథచక్రాంతే నమతీతి నేమిః -

💦 LINK ;-  అంబాళపు చెట్టు: అరుచిని పోగొడుతుంది అంబాళపు చెట్టు ; 

రధం తయారీ used చెట్టు - 26

తినిశే - స్యందకో నేమీ రధద్రు రతిముక్తకః, 

వఞ్జుల శ్చిత్రకృచ్చ ;-  ౨౬ ;; 

                 చిరజీవిత్వా న్నిశా మతిక్రాంత స్తినిశః = చిరకాలం ఉండేది ; త్ ||పు||  

౧.  స్యందనోపయోగ్యత్వాత్ స్యందనః = రథమునకు ఉపయోగించేది :

౨. రథచక్రాంతే నమతీతి నేమిః - ఇ. పు. ;-

తేరు [chariot ] బండి కంటి కడపట నమ్రమై ఉండేది ;; 

౩. రధాయ ద్రుః రథ ద్రుః =

         రథం కొఱకైన తరువు [ tree] ;; 

౪.  అతి విస్తృతత్వాదతి ముక్తకః = మిక్కిలి విస్తారము కలిగినది ; 

౫.  వన్యతే ఇతి మంజుళః - వను యాచనే. = ప్రార్ధింపబడు వృక్షము ;; 

౬.. లఘుత్వేఽపి దార్ఢ్యదైర్ఘ్యాభ్యాం ఆశ్చర్యకారిత్వా చ్చిత్రకృత్. త. పు. =

   చులకన ఐ ఉన్నప్పటికీ దృఢమై, దీర్ఘమై ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తూ ఉండేది ;; 

     ఈ seven = ౭ = 7 = నెమ్మి మ్రాని పేళ్ళు ;;  

extra ;-  1] నేమిః = ఏతం/ ఏతాము, రాత మున్నగు దారు యంత్రాలు - నూతి నీళ్ళు తోడుటకు ఉపకరణ సాధనాలు ;;  

2] ప్రాచీనకాలంలో రధం - ముఖ భాగాలను ఈ చెట్టు చెక్కతొ చేసేవారు. కనుక రధ ద్రుమం - అని పేరు కలిగినది, &

3] ఈ చెట్టు బెరడు - wood గట్టిదనం కలిగినది - అగుటచే ఈనాడు - పెరుగును చిలికి, మజ్జిగ చేసే - కవ్వం, ఫర్నిచర్లు - మున్నగు వస్తువుల తయారీ కోసం - ఉపయోగపడ్తున్నది.

నెమ్మి చెట్టు ;- ద్వితీయ కాండమ్ - అమరకోశం ;- వనౌషధి వర్గం ;; 

==================================== , 

radham tayaaree `used` ceTTu - 

tiniSea - syandakoa neamee radhadru ratimuktaka@h, 

wa~njula ScitrakRcca ;- {{{ `NEW BUK}}` ;-

                 cirajeewitwaa nniSA matikraamta stiniSa@h = cirakaalam umDEdi ; t ||pu||  

౧.  syamdanoapayoagyatwaat syamdana@h = rathamunaku upayOgimceadi :

౨. rathacakraamtea namateeti neami@h - i. pu. ;-

tearu [`chariot` ] bamDi kamTi kaDapaTa namramai umDEdi ;; 

౩. radhaaya dru@h ratha dru@h = 

         ratham ko~rakaina taruwu [ `tree`] ;; 

౪.  ati wistRtatwaadati muktaka@h = mikkili wistaaramu kaliginadi ; 

౫.  wanyatea iti mamjuLa@h - wanu yaacanea. = praardhimpabaDu wRkshamu ;; 

౬.. laghutweaఽpi daarDhyadairGyAbhyaam AScaryakaaritwaa ccitrakRt. ta. pu. =

   culakana ai unnappaTikI dRDhamai, deerGamai AScaryaanni kaligistuu umDEdi ;; 

     ee `seven` = ౭ = 7 = nemmi mraani peaLLu ;;   

`extra ;- `1]  neami@h = Etam/ eataamu, raata munnagu daaru yamtraalu - nuuti nILLu toaDuTaku upakaraNa sAdhanaalu ;;  2] praaceenakaalamloa radham - mukha BAgaalanu ee ceTTu cekkato ceaseawaaru. kanuka radha drumam - ani pearu kaliginadi, & 

3] ee ceTTu beraDu - `wood` gaTTidanam kaliginadi - aguTacea InADu - perugunu ciliki, majjiga ceasea - kawwam, pharnicarlu - munnagu wastuwula tayaaree koasam - upayoagapaDtunnadi. 

************************ ************************* ,

& LINK ;- మహాభారతము [జయమ్ = ఇతిహాసం ] లో రధములు , 

PREV = కమ్మని ఇంగువ - 25 ;- *రామఠ దేశే భవేత్ = రమఠ దేశమునందు జనించినది ; 

రధం తయారీ used చెట్టు - 26  ;  

కమ్మని ఇంగువ - 25

సహస్ర వేధె జతుకం బాహ్లీకం హిఙ్గు రామఠం||

1] సహస్రం బహుతరమపి శాకాదికం విధ్యతి - స్వగంధేన పరివాసయ తీతి సహస్ర వేధి.

 ఇ. న. అనేకములైన శాకాదులను [= కూరలు, ఆహారపదార్ధాలు] తన పరిమళము చేత వాసింపజేయునది ;;

2] సహస్రమపి విధ్యతి రోగానితివా సహస్ర వేధి.

వ్యధ తాడనే = అనేక రోగాలని చెరిచేది ;;

3] వృక్ష విశేషాత్ జాయత ఇతి జతుకం. జనీ ప్రాదుర్భావే = 

చెట్లు విశేషాల వలన పుట్టేది  ;;

4] బాహ్లిక దేశే భవత్వాత్ బాహ్లీకం =

*బాహ్లిక దేశమున పుట్టినది ; పా.

&  బాహ్లికం. హినోతి గంధేన గృహాంతరం గచ్ఛతీతి హింగు.  ఉ. న.హిగతౌ = 

= పరిమళం చేత గృహాంతరమును పొందునది ; 

న స్త్రీ హింగుః - అనే అన్య తంత్రం వలన పుంలింగము &

5] *రామఠ దేశే భవేత్ = రమఠ దేశమునందు జనించినది ;

ఈ ఐదు - ఇంగువ పేర్లు ;;    

 i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii  🏆 ఽఽఽ ఽ ఽ ఽ ౡౡౡౡౡౡ ====== , 

kammani imguwa - 25 [PART - 1 } ;-  

sahasra weadhe jatukam baahliikam hi~mgu raamaTham||

1] sahasram bahutaramapi SAkAdikam widhyati - swagamdheana pariwaasaya teeti sahasra weadhi.  i. na. 

aneakamulaina SAkAdulanu [= kuuralu, aahaarapadaardhaalu] tana parimaLamu ceata waasimpajeayunadi ;;

2] sahasramapi widhyati roagaanitiwaa sahasra weadhi.

wyadha tADanE = aneaka roagaalani cericeadi ;;

3] wRksha wiSEshaat jaayata iti jatukam. janee praadurBAwE = 

ceTlu wiSEshAla walana puTTEdi  ;;

4] baahlika dESea Bawatwaat bAhleekam =

*bAhlika dESamuna puTTinadi ; paa.

&  bAhlikam. hinoati gamdheana gRhaamtaram gacCateeti himgu.  u. na.higatau = 

= parimalham ceata gRhaamtaramunu pomdunadi ; 

na stree himgu@h - anea anya tamtram walana pumlimgamu &

5] *raamaTha dESE BawEt = ramaTha dESamunamdu janimcinadi ;

ee aidu - imguwa pearlu ;

 १  २  ३  ४  ५  ६   ७   ८  ९  १०   🏆 ౧  ౨  ౩  ౪   ౫  ౬ ౭  ౮  ౯  ౧౦   ; 

& కమ్మని ఇంగువ  - 25 ;- PART - 1  ; & 

& prev =  prev ;- తాపసి ఫలం - గార చెట్టు - 24 ;- 1] ఇఙ్గుదీ||ప్స|| తాపస తరుః ||పు|| - శ్లోకం 45 ; వనౌషధి వర్గం, అమరకోశం ; ; 2] గార చెట్టు ;; పుల్లింగమున = ఇంగుదః ;- Brale ;-

తాపసి ఫలం - గార చెట్టు - 24

1] ఇఙ్గుదీ||ప్స|| తాపస తరుః ||పు|| - శ్లోకం 45 ; వనౌషధి వర్గం, అమరకోశం ; ; 

2] గార చెట్టు ;; పుల్లింగమున = ఇంగుదః ;- Brale ;-

& అధ ద్వయో ;-  ఇఙ్గుదీ||ప్స|| తాపస తరుః - 

ఇఙ్గత్యూర్ధ్వం గచ్ఛతీతి ఇఙ్గుదీ. ఈ. సీ.

ఇగి లిగి గత్యార్ధాః. = ఊర్ధ్వంగా వెళ్ళునది ;

2] తపస్వి జనోపయుజ్య మానత్వాత్ తాపస తరుః = 

తాపసులకు ఉపయోగించే పళ్ళు కలిగినది ;; ఈ  ౨  = రెండు [ 2 ]  గారచెట్టు పేర్లు ;;             १  २  ३  ४  ५  ६   ७   ८  ९  १०  - ౧  ౨  ౩  ౪   ౫  ౬ ౭  ౮  ౯  ౧౦  ; 

A]  సరస్వతీ నదీ తీరమున ప్రాధమికంగా నెలకొన్నవి - ఈ తాపస తరువులైన గారచెట్లు ; 

B] ఇసుక మైదానాలలో, పొడి ప్రదేశాలలో - పశ్చిమ రాజస్థాన్, పశ్చిమ బెంగాల్, మహారాష్ట్ర - మున్నగు జాగాలలో పెరుగుతుంది. 

రేగుపళ్ళ వలె కనిపించే ముళ్ళ చెట్టు - సతత హరిత వృక్షం ఇది.

🎻🎻మునుపు చెప్పినట్లు - [ప్రధమ సోపాన శ్లోకము ] 

ఐదు ప్రధాన తరువుల పండ్లులో ఈ "గారచెట్టు - పండు" కూడా ఒకటి. 

5] ఇంగుదస్య ఫలం "ఐఙ్గుదం" ;- గారపండు - ఐఙ్గుదం ఫలం ;; &

extra ;- Vedio ;- < చెట్టు / మంగ/ గార చెట్టు /ఇంగూది తైలం చెట్టు Balanites aegyptiaca; > ;;  

చెట్టు / మంగ/ గార చెట్టు /ఇంగూది తైలం చెట్టు Balanites aegyptiaca ;- 

💦 గార చెట్టు - కాయలలోని గుజ్జు ;- జిగురు గా ఉంటుంది - ఈ జిగట పదార్ధంతో వస్త్రాలు ఉతికేవారు. & నమిలి తింటే - పళ్ళు [teeth] - పళ్ళు [teeth]  దంతాలు లోని గార & పళ్ళ పాచి పోతాయి.  [ * crust/ tartar of teeth ] ; &

& + <  గార చెట్టు| వానరులు తిన్న కాయలు| ఔషధాలు గని|అనువంశిక ఆయుర్వేదం > vedio ;; 

💦 EXTRA ;- kk గార చెట్టు ;-సంస్కృతం ;- इङ्गुद ;- ఇంగుద, హింగుపత్రం, విశాకాంత, అనిలాంతక, గౌర, సుపుత్ర, తిక్త, తింగుడ, తిల్వాక,  భల్లాతక* ; భల్లాతకీ ;; 

హిందీ ;- హింగాబెత్, ఇంగుదీ, హింగోలీ ;;

తెలుగు = గారచెట్టు ;; శాస్త్రీయ నామం ;-`Balanites roxburghii ;; 

         ద్వితీయ కాండం - వనౌషధి వర్గము -  =  శ్లోకం 45 ;;  

based on Morphology :- तीक्ष्णकण्डक, भल्लकः ;; 💦  ; 

based on properties, actions ;-  ततक्तमज्जा  ; 

Fruits = Balanitiesin - A B C D & E ;

వనౌషధి వర్గం, అమరకోశం - 24 ; 

==============================,

taapasi phalam - gaara ceTTu - 24 ;- 

1] imgudee||psa|| taapasa taru@h||pu|| Sloakam ;;

2] gaaraceTTu - pullimgamuna = imguda@h ;- `bramble` ;;

3] imgudasya phalam "ai~mgudam" ;- gaarapamDu - ai~mgudam Palam ;; & 

4]] bRhatyaa@h Palam - "bArhatam" = mulakapamDu -

iwi warusagaa aSwatthAdi phalamula naamamulu. ;  🎻

🎻 A]  saraswatee nadee teeramuna praadhamikamgaa nelakonnawi - ee taapasa taruwulaina gaaraceTlu ;

B]  isuka maidaanaalaloa, poDi pradESaalalO - paScima raajasthaan, paScima bemgaal, mahaaraashTra - munnagu jaagaalaloa perugutumdi. reagupaLLa wale kanipimcea muLLa ceTTu - satata harita wRksham idi. 

munupu ceppinaTlu - [pradhama soapaana SlOkamu ] aidu pradhaana taruwula pamDlu loa ee "gaaraceTTu - pamDu" kUDA okaTi. 

   imgudasya phalam "ai~mgudam" ;- gaarapamDu - ai~mgudam Palam ;; 

extra ;- gaara ceTTu - kaayalaloani gujju ;- jiguru gaa umTumdi - ee jigaTa padaardhamtoa wastraalu utikeawaaru. & namili timTea - paLLu [`teeth`] yokka gaara, paaci poataayi.

EXTRA ;- `telugu = gaaraceTTu ;; SAstreeya naamam ;- `Balanites roxburghii ;; 

samskRtam ;- इङ्गुद ;- imguda, himgupatram, wiSAkaamta, anilaamtaka, gaura, suputra, tikta, timguDa, tilwaaka, BallAtaka*,  BallAtakI ;

 i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii  🏆 ఽఽఽ ఽ ఽ ఽ ౡౡౡౡౡౡ ;

& PREV ;- PREV ;- కిలిమం, జిగురు పాల చెట్టు - 23 ;-  

  శ్రీవాసో వృక్ష ధూపోఽపి శ్రీవేష్ట సరళ ద్రవౌ|  

కిలిమం, జిగురు పాల చెట్టు - 23

 శ్రీవాసో వృక్ష ధూపోఽపి శ్రీవేష్ట సరళ ద్రవౌ|

సరళ దేవదారు పయో వికారాత్ పాయసః -

సరళ దేవదారువుల యొక్క 

   [కాండము యొక్క బెరడు నుండి వచ్చే ] పాల వలన పుట్టినది ;;

౧] సౌభాగ్య హేతుత్వేన శ్రియః వాసః శ్రీవాసః =

సౌభాగ్య కారణం అగుటచే లక్ష్మీదేవికి స్థానం ఐనది ;;

౨] వృక్షాజ్జాతో ధూపః = వృక్షము వలన పుట్టిన ధూపము ;; 

౩] శ్రియా వేష్టతే శ్రీవేష్టః, వేష్టనే. శ్రీమహాలక్ష్మి చేత చుట్టబడునది ;; 

౪] సరళ వృక్షస్య ద్రవో నిర్యాసః = సరళ ద్రవః. =

సరళ దేవ తరువు యొక్క కిలిమం = బంక = gum ;; 

&                   అథ పాయసః ;

ఈ ౫ = ఐదు {{సరళ}} దేవదారు జిగురుతో చేసినట్టి - ధూప ద్రవ్యము పేర్లు ;; 

extra ;- LINK ;- ౭  = సప్త  దేవదారు పేర్లు - देवदार ;; 

కిలిమం, జిగురు పాల చెట్టు - 23 ;; 

========================== ,

                        wR kilimam, jiguru paala ceTTu ; - 23 ;- 

SrIwaasO wRksha dhuupOఽpi SrIwEshTa saraLa drawau|

saraLa deawadAru payoa wikaaraat paayasa@h -

saraLa deawadAruwula yokka [kaamDamu yokka beraDu numDi waccea ] paala walana puTTinadi ;;

౧] sauBAgya heatutweana Sriya@h wAsa@h SrIwAsa@h =

sauBAgya kAraNam aguTacE laxmeedeawiki sthaanam ainadi ;;

౨] wRkshaajjaatoa dhuupa@h = 

wRkshamu walana puTTina dhUpamu ;; 

౩] Sriyaa wEshTatea SrIwEshTa@h, weashTanE. SrImahaalaxmi cEta cuTTabaDunadi ;; 

౪] saraLa dwRkshasya drawoa - nityAsa@h =araLa drawa@h. =

saraLa deawa taruwu yokka kilimam = bamka = `gum` ;; 

I ౫ = aidu {{saraLa}} deawadAru jigurutoa ceasinaTTi - dhUpa drawyamu pearlu - 23 ;;

देवदार ;;  seven names of DEODAR tree ;;

౧ - ౨ - ౩ -  ౪  - ౫  - ౬  - ౭  - ౮ - ౯ - ౧౦  ;  ౡౡౡౡౡౡ - ఽఽఽ ఽ ఽ ఽ ; 

💦PREV = తైలపర్ణం hills - 22 = ద్వితీయ కాండం - మనుష్య వర్గం - 131 [౧౩౧ ] శ్లోకం ;; 💦 తైల పర్ణిక* గోశీర్షే హరిచందన మస్త్రియామ్|

AAyurved plants  - ఆయుర్వేదం చెట్లు ;

హరిచందనం, తైలపర్ణం hills - 22

ద్వితీయ కాండం - మనుష్య వర్గం - 131 [౧౩౧ ] శ్లోకం ;; 💦 

k💦 తైల పర్ణిక* గోశీర్షే హరిచందన మస్త్రియామ్|

మలయైక దేశే* తైలపర్ణాఖ్య గిరౌ - భవం తైలపర్ణికం||

భావము ;- మలయమునకు అవయవమైన తైలవర్ణము - అనేపర్వతమున పుట్టినది.

౧]  గోశీర్షాకారే మలయశృంగే భవం  గోశీర్షం ;; =

=  గోవు శిరస్సు వంటి మలయశృంగము [ కొండ శిఖరం ] లో పుట్టినది ;; 

మిక్కిలి వాసన కల చందనము ;;

౨] హరివర్ణం చందనం హరిచందనం = అ. ప్న. కపిలవర్ణము కలచందనము ;;

౩] మామిడి పండు వాసన కలిగినట్టి - పసుపు వన్నె కల చందనం / గంధము ;; 

💦 ఈ మూడు [3] పసుపు చాయ కలిగినట్టి శ్రీగంధము - పేర్లు 

అని కొందరి అభిప్రాయాలు ;    

ద్వితీయ కాండం - మనుష్య వర్గము - 131 [౧౩౧ శ్లోకం ] ;;  &

EXTRA ;- తైల పర్ణం ;- 1] - tailparna is known as Karpoor-maranam  = కర్పూర సారం ;

2] నీలగిరి పర్వతశ్రేణులలో ఉన్న మొక్క - ఆయుర్వేద - ఔషధ ప్రక్రియలకు ఉపయోగించే తైలపర్ణ మూలికలను పరిశోధనలు చేస్తున్నారు.

💦 prev follow ;-  పారిజాత తరువు దేవ వృక్షాలలో ఒకటి ;

పంచైతే దేవతరవో మందారః పారిజాతకః|

సంతానః కల్పవృక్షశ్చ పుంసి వా హరిచందనం|| - 50 శ్లోకం ;- 

ప్రధమ కాండం - స్వర్గ వర్గం - 50 శ్లోకం ;; 

;============================, 

          haricandanam, tailaparNam `hills` - 22 ;- 

💦 taila parNika* gOSIrshE haricandana mastriyAmm|

malayaika dESE* tailaparNAKya girau - bhawam tailaparNikam||

💦 BAwamu ;- malayamunaku awayawamaina tailawarNamu - aneaparwatamuna puTTinadi.

౧]  gOSIrshaakaarE malayaSRmgE bhawam  gOSIrsham ;; =

=  gOwu Sirassu wamTi malayaSRmgamu [ komDa Sikharam ] loa puTTinadi ;; mikkili waasana kala camdanamu ;;

౨] hariwarNam candanam haricandanam = a. pna. kapilawarNamu kalacamdanamu ;;

౩] maamiDi pamDu waasana kaliginaTTi - pasupu wanne kala camdanam / gamdhamu ;; 

💦 ee mUDu [3] pasupu caaya kaliginaTTi SrIgamdhamu - pErlu ani komdari aBiprAyaalu ;              `[old buk - new buk = 431 & 48 pages ] ;; kusuma ;;;;;;`

`💦 prev follow `;-  pArijAta taruwu deawa wRkshaalaloa okaTi ;

pamcaitea deawatarawoa mamdaara@h pArijAtaka@h|

samtaana@h kalpawRkshaSca pumsi waa haricamdanam|| - 50 Sloakam ;- 

pradhama kAMDam - swarga wargam - 50 Sloakam ;; 

& dwitIya kAMDam - manushya wargam - 131 [౧౩౧ ] Sloakam ;; 💦

EXTRA ;- 1] tailparna is known as Karpoor-maranam  = కర్పూర సారం ;

2] neelagiri parwataSrENulalO unna mokka - aayurweada - aushadha prakriyalaku upayoagimcea tailaparNa muulikalanu pariSOdhanalu ceastunnaaru.

~ LINK ;- నీలగిరి - తైల పర్ణం ;- కర్పూరం ;

niilagiri - taila parNam ;- karpuuram ;-

Part - 3 ;- =   హరిచందనం, తైలపర్ణం hills - 22 ;

PREV =  దేవదారు, GUM Tree - 21;-  శక్ర పాదపః పారిభద్రకః|| భద్రదారు ద్రుకిలిమం* పీతదారు ... ;;