కోరింద పూసలు - కోరింద చెట్టు - 74

జనీ - జతూకా - జననీ [సా] 

రజనీ - జతుకృత్ [పా] ;

జంతుకృత్ - చక్రవర్తినీ - సంస్పర్శా ||సీ|| ;; 

🏆 🏆 భావము ;- ౧. జనయతి శైత్యాదికం జనీ జననీ చ - 

శైత్యాదు*లనుపుట్టించేది ;; కుసుమ ;;;;;;   

౨. జనయతి లాక్షాంవా  జనీ - జననీ చ. 

జనీ ప్రాదుర్భావే = లక్కను పుట్టించేది ;; పా. రజనీ.  ;; 

౩. జతు కరోతీతి - జతూకా = లక్క ఉత్పత్తికి పట్టుగొమ్మ ఐనది ;

౪. జతుకృత్ ;- జతు కరోతీతి - జతుకృత్ ;- త. సీ.

      లక్క తయారీ క్రియలో ముఖ్యమైనది ; & పా. జతుకృత్ ; 

౫. చక్రవర్తినీ  ;- చక్రే శాకగణే వర్తత ఇతి -

చక్రవర్తినీ = శాక సమూహమునందు వర్తించగలిగేది ;   

౬.  సంస్పర్శా ;- సమీచీనః స్పర్శోऽస్యా అస్తీతి  సంస్పర్శా =

 చల్లదనం కలిగిన స్పర్శ కలిగినది ;; 

ల్యావకై = కొండచింత చెట్టు* ; 

` Lya Vakai = Kondachinta*` *   चक्रवर्तिन्  ; 

📎📎; ఈ ౬  [ఆరు = six] కోరింద చెట్టు పేర్లు ;;

* [జలుబు, పడిసం, రొంప, శైత్యం ] ; 

extra ;-  लाक्षा ; जतुका ;- లక్క - resin ఆధార తరువు ;; 🪖🪖;

Extra matters ;- 1] కెర్రియా లక్క ;-  keria lacca ;- కెరియా లక్క పురుగుల వృద్ధి కలిగే ఆతిథ్య వృక్షజాతులను పెంచుతున్నారు.

పలాశ చెట్లు, మర్రి చెట్లు, బేర్ చెట్లు - సమానియా చెట్లు -

ఉంబర్ - ఖైర్ - మున్నగు చెట్లను సాగుచేస్తున్నారు.

లక్క;- ప్రకృతికి మేలు కలిగించే కీటకముల వలన  ; 4] లభిస్తుంది.

పలాశ ;- Butea monosperma ;

Ziziphus mauritiana ;- బేర్ Ber ;;

Scleichera oleosa = కుసుమ్ ; kusum ;;

 samanea saman [rain tree  = సమానియా సామన్ [వర్షాధార తరువు ] ;

Annona sqamosa [ custard apple ]=   సీతాఫలం ;; 

Ficus benghalensis ;- banyan మఱ్ఱి చెట్టు ;

Ficus racemosa [umber]] ;; 

మరాఠ్‌వాడా - మహారాష్ట్రలో వాణిజ్యపరంగా పెంచుతున్న వ్యవసాయ కృషీవలురు, శాస్త్రవేత్తల సూచనలతో ముందుకు సాగుతున్నారు ; 

&  లక్క = పలాంకష ;; జతు ;; అలక్తక ;; యవ ; 

వృక్షమాయ ; రెసిన్ [by insect] ;; కెర్రియా లక్క ;; 

నాందేడ్, పర్భణి -  మరాఠ్‌వాడా [Maharashtra ] వంటి ప్రదేశాలలో 

వాణిజ్య లాభదాయిని ఐన లక్క ఉత్పత్తి కోసం కృషి చేస్తున్నారు. 

& छत्तीसगढ़ = ఛత్తీస్ గఢ్ , మధ్యప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్ - జార్ఖండ్ - మున్నగు 

states కూడా లక్క = *రంగీనీ ; కుసుమ్ - పెంపకం అధిక స్థాయిలో సాగుబడి జరుగుతున్నది.   ;;  

* लाख (Lac) ;-  लाख कीट की दो प्रजातियां होती हैं जिन्हें कुसमी और रंगीनी ;; 

& 🪖🪖 కోరింద పూసలు - కోరింద  పళ్ళు - కోరింద  కాయ చెట్టు ; [ ఈ కాయల వంటి కాయలు ఉన్నది = ఉండ్ర చెట్టు ; 

మిగుల మగ్గిన - కోరింద పళ్ళతో - మురబ్బాలు,జామ్sలు చేస్తారు ; 🪖🪖; 

========================== ,

📆🗓  janee - jatuukaa janaee [saa] ;

rajanee - jatukRt [paa] 

jantukRt - cakrawartinee - samsparSA ||see|| ;; 

 BAwamu ;- ౧. janayati *Saityaadikam janee jananee ca =

- *Saityaadulanu puTTimceadi ;; kusuma ;;;;;; 🏆

 BAwamu ;- ౧. ౨.  janayati laakshaamwaa  janee - janaanee ca. 

janee praadurBAwE = lakkanu puTTimceadi ;; paa. rajanee.  ;; 

౩. jatu karoateeti - jatuukaa = lakka utpattiki paTTugomma ainadi ;

౪. jatukRt ;- jatu karoateeti - jatukRt ;- ta. see.

      lakka tayaaree kriyaloa mukhyamainadi ; & pA. jatukRt ; 

౫. cakrawartinee  ;- cakrea SAkaganhea wartata iti -

cakrawartinee = SAka samuuhamunamdu wartimcagaligeadi ;   

౬.  samsparSA \ ;- sameeceena@h sparSoaऽsyA asteeti  samsparSA =

 calladanam kaligina sparSa kaliginadi ;;

` Lya Vakai = Kondachinta*`  lyaawakai = komDacimta ceTTu ; 

ee ౬  [aaru = `six`] koarimda ceTTu  pearlu ;;  - 

*jalubu, paDisam, rompa, Saityam  ;; 

extra ;- 🪖🪖 जतूका / जन = janee ; 

& ;- जतुका ;- lakka - `resin` aadhaara taruwu ;; &

Extra matters;- keriyaa lakka ;- `keria lacca` ;- lakka purugula wRddhi kaligea aatithya wRkshajaatulanu pemcutunnaaru.

palASa ceTlu, marri ceTlu, bear ceTlu - samaaniyaa ceTlu -

umbar - khair - munnagu ceTlanu saaguceastunnaaru.

lakka;- prakRtiki mealu kaligimcea keeTakamula walana labhistumdi.

palaaSa ;- `Butea monosperma` ;

`Ziziphus mauritiana` ;- bear `Ber` ;;

`Scleichera oleosa` = kusumm ; `kusum ;;

` `samanea saman [rain tree ` = samaaniyaa saaman [warshaadhaara taruwu ] ;

`Annona sqamosa [ custard apple ] `= seetaaphalam ;; 

`Ficus benghalensis ;- banyan` ma~r~ri ceTTu ;

`Ficus racemosa [umber]`] ;; 

marATh^wADA - mahaaraashTraloa waanhijyaparamgaa pemcutunna wyawasaaya kRsheewaluru, SAstraweattala suucanalatoa mumduku saagutunnaaru ;

& lakka = palaamkasha ;; jatu ;; alaktaka ;; yawa ; 

            wRkshamAya ; resin [`by insect`] ;; kerriyaa lakka ;

naamdeaD, parbhanhi -  marATh^wADA [`Maharashtra ]` wamTi pradESAlalO waanhijya laabhadaayini aina lakka utpatti koasam kRshi ceastunnaaru. 

&  छत्तीसगढ़ = Cattees gaDh, madhyapradES, paScimbemgAl - jaarKamD - munnagu `states` kUDA lakka = *ramgeenee ; kusumm - pempakam adhika sthaayiloa saagubaDi jarugutunnadi. 

* लाख (Lac) ;- लाख कीट की दो प्रजातियां होती हैं जिन्हें कुसमी और रंगीनी ;;  

& 🪖🪖; = migula maggina - కోరింద palhlhatoa - murabbaalu,jaamm ^lu ceastaaru ; 

1] Link ;- జనీ ప్రాదుర్భావే = లక్క ఉద్భవకారి ణి ;;

🏰 ॐ ॐ  १ २ ३ ४ ५  ६ ७ ८ ९ १० 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ ;; 

🪖🪖 koarimda puusalu - koarimda  palhlhu - koarimda  kaaya ceTTu ; [ ee kaayala wamTi kaayalu unna ,di = umDra ceTTu ;

Link - 2 ;-కోరింద పూసలు - కోరింద చెట్టు  ; 

🏰 ॐ ॐ  १ २ ३ ४ ५  ६ ७ ८ ९ १० 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ ;; 

PREV ;-   ;- గంధప్రసారిణి = గొంతెమ్మగోరు - 73  ;-  సారణా - ప్రసారణీ - కటంభః ; రాజబలా భద్రబలా||సీ|| =  శ్లోకమ్ ;   paederia foetiols ;;  

 i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii ;; 

గంధప్రసారిణి = గొంతెమ్మగోరు - 73

సారణీ [పా] సారణా - ప్రసారణీ - కటంభరా -

రాజబలా భద్రబలా||సీ|| =  శ్లోకమ్ ;   paederia foetiols ; 

ఈ 5 - గొంతెమ్మ గోరు పేర్లు ;; 

భావము ;- గంధప్రసారిణి = దూరము వరకు వాసనను వ్యాపించేది ;

౧. సార్యంతే వాతసంకుచితాన్ అంగాన్యనయేతి 

       సారణీ - ప్రసారణీ - చ. సృగతౌ ;-

 వాతముచే ముడుచుకున్న అంగములు -

దీనిచేత చాచబడును ;; 

౨. గంధప్రసారిణి = దూరము వరకు వాసనను వ్యాపించేది ; & 

౩. కటిం శ్రోణాద్యవయవం బిభర్తి పుధ్ణాతి వాత హరణేన = 

కటమ్ భరా/;- భృఙ్గ్ భరణే ;- 

కటి/ పిరుదులు మున్నగు అవయవాలను వాతహరణము చేత పోషించునది ; 

౪. రాజబలా ;- బలప్రద వస్తుషు రాజేవ ముఖ్యత్వాత్ రాజబలా ;-

బలప్రదమైన వస్తువులలో రాజు మాదిరిగా ముఖ్యమైనది ;  

౫. భద్రం బలమస్యా అస్తీతి భద్రబలా =

శుభ స్వరూపమైన బలం కలిగిఉన్నది ;;  

ఈ ౫ [ ఐదు - 5] గొంతెమ్మగోరు creeper చెట్టు  పేర్లు ;;  

& `botanical name ;- paederia foetida ;

& Vernacular Names ;- 

Hindi ;- gandha prasaarinhi / Parasaranh ; गंधा प्रसरणी ;; 

పినారిసంగై ; muthiyar kunthai ;; savvuri kodi ;; 

   ammyaar koonthai ; முதியார் கூந்தல்

మలయాళం;- tala neeli ; പ്രസാരണി ;

తెలుగు ;- గొంతెమ్మ గోరు తీగ ;; తక్కెడ ; సావిరల ;

బెంగాలీ ;- గంధ బదులియా ; గంధ భాదులి ; గంధల్ ;

మరాఠీ = హిరణ్ వేల్ ;;

అసామీస్ ;- భేడై లోతా /పడురి లొత ; 

Extra ;- గంధ ప్రసారిణీ/ ణీ [= bad odor- weed 

ఈ తరువు - మంజిష్ఠ కులం సంబంధి - Family ;- Rubiaceae  ;

చెట్టు భాగాలు అన్నీ ఉపయోగములే! 

Botanical name ;- paederia foetida Auct. 

Inflorescence ;- Pinicle ;;

========================= , 

🎭saaraNI [paa] saaraNA - prasaaraNI - kaTambha@h// raa -

        raajabalA BadrabalA||sI|| =  SlOkamm ;  ` paederia foetiols `; 

ee  5 - gomtemma goaru pearlu ;; 

🎭🎭BAwamu ;- 

౧. saaryamtea waatasamkucitaan amgaanyanayeati saaraNI - prasaaraNI - ca. sRgatau ;-

 waatamucea muDucukunna amgamulu -

deeniceata caacabaDunu ;; 

౨. gamdhaprasaarinhi = duuramu waraku waasananu wyaapimceadi ; & 

౩. kaTim SrONAdyawayawam bibharti pudhnhaati waata haranheana = kaTamm bharaa/;-

BR~mg BaraNE ;- 

kaTi/ pirudulu munnagu awayawaalanu waataharanhamu ceata poashimcunadi ; 

౪. raajabalA ;- balaprada wastushu raajeawa mukhyatwaat raajabalA ;-

balapradamaina wastuwulaloa raaju maadirigaa mukhyamainadi ;  

౫. Badram balamasyA asteeti BadrabalA =

SuBa swaruupamaina balam kaligiunnadi ;;  

ee ౫ [ aidu - 5] gomtemmagoaru ceTTu  pErlu ;;  

EXTRA ;- gamdha prasAriNI/ NI ; =  bad odor- weed `

ee  taruwu - mamjishTha kulam sambamdhi - `Family ;- Rubiaceae ` ;

`Botanical name ;- paederia foetida Auct. 

Inflorescence ;- Pinicle ; 

ఽ ఽ ऽ ऽఌ ౡ   🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १०

PREV ;- శతపుష్ప, సోంపు - 72 = శతపుష్పా - సితచ్ఛత్రా౽తిచ్ఛత్రా- మధురా మిసిః| [పా] మసిః - అవాక్ పుష్పీ - కారవ ; |  శ్లోకమ్ 151 ;`;  Anise `  

LINK ;- గంధప్రసారిణి = గొంతెమ్మగోరు - 73 

శతపుష్ప, సోంపు - 72

శతపుష్పా - సితచ్ఛత్రా౽తిచ్ఛత్రా- మధురా మిసిః  =

[పా] మసిః - అవాక్ పుష్పీ - కారవీ||  శ్లోకమ్ 151 ;`;  Anise ` 

= పెద్ద సదాప/ అడవి సదాప యొక్క పేర్లు ;; 

భావము ;- ౧. బహు పుష్పత్వా చ్ఛతపుష్పా ;-

        బహుళమైన పూలను కలిగిఉన్నది ;;  

౨. సితచ్ఛత్రాభాని పుష్పాణ్యస్యా ఇతి = "సితచ్ఛత్రా"  

= తెల్లని గొడుగు వంటి పువ్వులు కలిగినది ;; 

& ఛత్రమతి క్రాంతా అతిచ్ఛత్రా = 

ఛత్రము = umbrellaను అతిక్రమించినది ;; 

౩. కటు - తిక్త - రసత్వే౽పి విరుద్ధ లక్షణయా మధురా =

 కారం, చేదు ఐనట్టి విరుద్ధ లక్షణాల వలన ఇది -"మధుర"అని చెప్పబడుచున్నది ;; 

౪. మస్యతి పరిణమతీతి - మిసిః ;-

సీ. మస పరిణామే = కాలక్రమంలో రూపాంతరం పొందేది ;; 

౫. అవాక్ పుష్పీ ;-  అవాం చ్యధోముఖాని పుష్పాణ్యస్యా - ఇతి  అవాక్ పుష్పీ =

సీ. అధోముఖాలు ఐనట్టి పూలు కలిగినది ;  

౬. కరోతీతి కారుః తస్యేయం - కారవీ ;- కారువునకు ఉపయోగించేది ;;   

ఈ ఆరు [ ౬ = 6 = six ] = పెద్ద సదాప/ అడవి సదాప - యొక్క పేర్లు ;;   

`EXTRA ;- పాత ఫ్రెంచ్ పదం మూలం ->  ` Anise - 

   1] herbaceus ;;  ` Ani seed `;    `Family ;-  Apiaceae ; `

మధురా బృంహణీ బల్యా పుష్టి వర్ణాణీ| 

ఋతు ప్రవర్తనీ, ధన్యా యోనిశుక్ర విశోషనీ|

ఉష్ణా వాత ప్రశమనీ మంగల్యా పాపనాశనీ|

పుత్రప్రదా వీర్యకరి, శతపుష్పా నిదర్శితా||  

కాశ్య సంహిత -చెప్పిన సూత్రం ; 

& 

1] సోంప్ - శతపుష్ప ;- క్షేమ కుతూహలం - గ్రంథం ; శతఛత్రా ; సదాప చెట్టు ;

2] కాశ్య సంహిత ;- జఠరాగ్ని ఎక్కువ అగును ; ఆకలి పెరుగుతుంది ; leaves, flowers TEA = టీ - కషాయ - కీళ్ళనొప్పులు, మరెన్నో రుగ్మతలకు మంచి విరుగుడు మందు ; 

3] నోటి దుర్వాసనను పోగొట్టగలిగే సుగంధ ద్రవ్య దినుసులు ;

4] క్షేమశర్మ ఈ శతఛత్ర ఆకులతో చేసుకోగల కూరలు, వంటలను గురించి బాగా వివరించి చెప్పాడు ; క్షేమ శర్మ - ఆవనూనె వేసి, బాండీలో - సోంపు ఆకులను మగ్గనివ్వలి - అంటూ -

కూర, పచ్చడి - అన్ని విధాలైన సాధకములను చేసుకునే విధానాన్ని చెప్పిన కవి -

భర్జితా కటుతైలేనా సింధుజేనావమర్దితా|

శతపుష్పా హసత్యేషా పరవాస్యపేక్షకమ్|| 

& ఈ సోంపు గింజలుసదగుప్పె = ಸದಕುಪ್ಪಿ ; కన్నడం ;; సదాఫ్ = 

హిందీ ;; మరాఠీ = సోప్ ;;

ఇండియన్ దిల్ సీడ్స్ ; 

English ;; `Fennel seeds` ;  = saunf = sompu - mouth freshener seeds ; 

& శతపుష్ప - నూరు గుణాల మొక్క ;- 

కైవాహం బహురసా స్వవాసేనైవవ వాసినా| 

శతపుష్పా వదత్యేచ్ఛత్రందత్వా జిగీషతా!|| -

మీకు నేను కేవలం  ఒక్కదానిగా కనిపిస్తున్నాను, కానీ - అనేక రుచులు కలిగినదానిని - నాకు అదనంగా ఏవేవో - సుగంధాలను కలపాల్సిన అక్కర లేదు, నేనే ఒక పరిమళాన్ని."

ఈ మొక్క పూలు గొడుగు shape లో ఉంటాయి, 

కనుక దీని పేరు "శతఛత్రా" అని పర్యాయ పదం ;;

================= , 

SatapushpA, sompu - 72 ;- 

SatapushpA - sitacCatrA౽ticCatrA- madhuraa misi@h  =

[paa] masi@h - awaak pushpee - kaarawee||  SlOkamm 152 ;; ` Anise` 

= pedda sadaapa/ aDawi sadApa ;; 

BAwamu ;- ౧. bahu pushpatwaa cCatapushpA ;-

        bahulhamaina puulanu kaligiunnadi ;;  

౨. sitacCatrABAni pushpANyasyaa iti = "sitacCatrA"  

= tellani goDugu wamTi puwwulu kaliginadi ;; 

& Catramati kraamtaa aticCatrA = 

Catramu = `umbrella`nu atikramimcinadi ;; 

౩. kaTu - tikta - rasatwea౽pi wiruddha lakshanhayaa madhuraa =

 kaaram, ceadu ainaTTi wiruddha lakshaNAla walana idi -"madhura"ani ceppabaDucunnadi ;; 

౪. masyati parinhamateeti - misi@h ;-

see. masa pariNAmE = kaalakramamloa ruupaamtaram pomdeadi ;; 

౫. awaak pushpee ;-  awaam cyadhoamuKAni pushpaanhyasyaa - 

    iti  awaak pushpee =

see. adhoamukhaalu ainaTTi puulu kaliginadi ;  

౬. karoateeti kaaru@h tasyeayam - kaarawee ;- kaaruwunaku upayoagimceadi ;;      

ee aaru [ ౬ = 6 =`six` ] pedda sadaapa/ aDawi sadApa - yokka pErlu ;; 

& EXTRA NOTES ;- Satapushpa, soampu  

madhuraa bRm haNI balyaa pushTi warnhaanhI| 

Rtu prawartanee, dhanyA yOniSukra wiSOshanee|

ushNA waata praSamanee mamgalyaa 

paapanASanI|

putrapradaa weeryakari, SatapushpA nidarSitA||

kASyasam hita - ceppina suutram ;

1] soamp - Satapushpa ;- ksheama kutuuhalam - gramtham ; SataCatrA ;; 

2] kASyasam hita ;-

jaTharaagni ekkuwa agunu ; aakali perugutumdi ; Tee - kILLanoppulu, marennoa rugmatalaku mamci wiruguDu mamdu ; 

3] soamp - Satapushpa ;- ksheama kutuuhalam - gramtham ; SataCatrA ;

4]  ksheamaSarma ee SataCatra aakulatoa ceasukoagala kuuralu, wamTalanu gurimci baagaa wiwarimci ceppADu ; ksheama Sarma - aawanuune weasi, bAMDIlO - soampu aakulanu magganiwwali - amTU -

kuura, paccaDi - anni widhaalaina saadhakamulanu ceasukunea widhaanaanni ceppina kawi - ]]

bharjitaa kaTutaileanA simdhujeanaawamarditaa|  

SatapushpA hasatyEshA parawaasyapeakshakamm||  ksheamaSarma ee SataCatra aakulatoa ceasukoagala kuuralu, wamTalanu gurimci baagaa wiwarimci ceppADu ; ksheama Sarma - aawanuune weasi, bAMDIlO - soampu aakulanu magganiwwali - amTU -

kuura, paccaDi - anni widhaalaina saadhakamulanu ceasukunea widhaanaanni ceppina kawi -

sadaguppe - = ಸದಕುಪ್ಪಿ ; kannaDam ;; sadaaph = 

himdee ;; marAThI = soap ;; imDiyan dil seeDs ; 

= ಸದಕುಪ್ಪಿ ;; సదగుప్పె = ಸದಕುಪ್ಪಿ ; కన్నడం ;; సదాఫ్ = 

హిందీ ;; మరాఠీ = సోప్ ;; ఇండియన్ దిల్ సీడ్స్ ;  

English ;; `Fennel seeds` ;  = saunf = sompu - mouth freshener seeds ; 

& Satapushpa - nuuru gunhaala mokka ;- 

meeku neanu keawalam  okkadaanigaa kanipistunnaanu, kaanee - aneaka ruculu kaliginadaanin

kaiwaaham bahurasaa swawaaseanaiwawa waasinA| 

Satapushpaa wadatyeacCatramdatwaa jigeeshatA!|| -i - naaku adanamg aa eaweawoa - sugamdhaalanu kalapaalsina akkara leadu, neanea oka parimalhaanni." - ;;- 

nOTi durwAsananu pOgoTTagaligE sugamdha drawya dinusulu ee soampu gimjalu ;; 

& prev ;- కామంచి చెట్టు - काकमाची - 71 = కాకమాచీతు వాయసీ||  కాకాన్ మఞ్చత ఇతి కాకామాచీ = Salanum Ttilobatum ; ; 

& LINK ;-  శతపుష్ప, సోంపు - నూరు గుణాల మొక్క 

ఽ ఽ 🏆 ऽ ऽ 🏆ఌ ౡ  🎭🎭 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० 🏆; 

కామంచి చెట్టు - काकमाची - 71

కాకమాచీతు వాయసీ||

కాకాన్ మఞ్చత ఇతి కాకామాచీ = Salanum Ttilobatum ; 

మచి ధారణోచ్ఛ్రాయ పూజనేషు 

కాకమాచీతు వాయసీ||  శ్లోకమ్ 151 ;  

      వనౌషధి వర్గము, ద్వితీయ కాండము ; అమరకోశం ; 

కాకాన్ మఞ్చత ఇతి కాకామాచీ = Salanum Ttilobatum ; 

మచి ధారణోచ్ఛ్రాయ పూజనేషు ;;

 కామంచి చెట్టు  ;

భావము ;- ౧. కాకులను ధరించునది -  కాకమాచి ; 

౨. వాయసానాం ఇయం వాయసీ =  కాకుల సంబంధం ఐనది ;; 

ఈ  ౨ = రెండు [ = 2 ] కాచి చెట్టు పేర్లు ;

& vernacular / Botanical names ;-

సంస్కృతం ;-  కాకాహ్వ ;;  కాకమాచీ ; काकमाची ;;  

హిందీ ;- ఘుర్‌కం;; మకోయ్; मकोय ;  మకోఇ ;; గురకానీ ;; 

తెలుగు =  కామంచి ;; కాచిచెట్టు ;; 

కన్నడం ;-  కాకమాచీ ;; గణిక సొప్పు = ಕಾಕಮಾಚಿ ;;  *ಗಣಿಕೆ ಸೊಪ್ಪು, ಕಾಕಿ ಸೊಪ್ಪು ;; 

మలయాళం =  కరియత్తు ; മണിത്തക്കാളി) ; మణిదక్కాలీ ;;  

 తమిళము ;- மணத்தக்காளி ;; మణదక్కాలీ ;;

* 🪜🪜; ಗಿಡವು ಸೊಲಾನಮ್ ನಿಗ್ರಮ್ (Solanum nigrum) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಗಣಿಕೆ ಸೊಪ್ಪು, ಕಾಕಿ ಸೊಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಾಕಮಾಚಿ 

&

EXTRA ;- లాభకారి పంట కూడా -  వైద్యరంగంలో ఎక్కువ ఆవశ్యకత కలిగినది ; 

1] పంటి నొప్పి తగ్గిస్తుంది ; కొద్దిగా టాక్సిక్ - బెంగాల్ ప్రజలు అనాదిగా దీనిని చిట్కా వైద్యాలలో వాడేవారు.

త్రిదోష శమక - జానపదులకు ఎంతో బాగా తెలిసిన వైద్య మూలిక ఈ కాకమాచి చెట్టు ; Salanum Ttilobatum` ;  కాచి చెట్టు ;; 

3]  కాచి చెట్టు ; చేదు రుచి ; చర్మవ్యాధికి - ఆకుల పసరు పూత used ;;

చెట్టు మొత్తం - ఉపయోగితం - అంటే "పంచాంగం" అని అంటారు.

4] కామాక్షీ అర్క ;- & స్వరస = పానీయ షర్బత్ ;; 

అనుబంధ సూచిక ;-  🏆 kAkamudgaa = కాకముద్గా ;; 🏆 kAkakaa peeluka = కాక పీలుక ;;

🏆కాకలీ = kaakalee ;; 🏆 kAka taalha = కాక తాళ ;;🏆 కాకచిఙ్చీ  = kAkaci~mcee ;; 

🏆 kAkatinduka = కాకతిందుక ;; 🏆 కాక నాసికా = దొండ పండు =  kAka naasikaa = domDa pamDu  ;; 

🏆 kAka paksha = కాక పక్ష ;; 🏆 కాకలీ =  kAkalee 🏆🏆 కాకాఙ్గీ = 298 = kAkA~mgI = 298 ;; 🏆 kAkinhi =  కాకిణి  ; 

& 🏆 కాకు =  kaaku ;;  కాకేందు = 🏆 kAkuda =  కాకుద  ;; 

🏆kAkeamdu = 🏆 kAkoala =  కాకోల ;; 🏆కాకోదుంబరికా = kAkoadumbarikaa ;;

🏆 kAkoadara = కాకోదర 🏆 kAkshee = కాక్షీ 

 & 🏆 వాయసీ ; వాయసారాతి 🏆 వాయసోలీ = waayasoalee ;; 

&  waayasa = వాయస ;;  🏆 వాయదణ్డ ;;  `Salanum Ttilobatum - [solanium nigrum`  ;; 

=============== ; 

kaakamaaceetu waayasee|| SlOkamm 151 ; 

wanaushadhi wargamu, dwiteeya kAMDamu ; amarakoaSam ;

kaakaan ma~ncata iti kaakaamaacee = `Salanum Ttilobatum` ; 

maci dhaaraNOcCrAya pUjaneashu ;; 

 kaamamci ceTTu = కామంచి చెట్టు ;;   

BAwamu ;-  ౧. kAkulanu dharimcunadi -  kAkamaaci ;  

౨. waayasaanaam iyam waayasee =  kAkula sambamdham ainadi ;;

ee ౨ = remDu [ = 2 ] kaaci ceTTu pErlu ;

EXTRA ;- 1] pamTi noppi taggistumdi ; koddigaa TAksik - bemgaal prajalu anaadigaa  deenini ciTkaa waidyaalaloa wADEwaaru.

2] tridoasha Samaka - jaanapadulaku emtoa baagaa telisina waidya muulika ee kaakamaaci ceTTu ; 

3] kaaci ceTTu ; ceadu ruci ; carmawyaadhiki - aakula pasaru puuta `used` ;;

ceTTu mottam - upayoagitam - amTE "pamcaamgam" ani amTAru.

4] kaamaakshee arka ;- & swarasa = paaneeya sharbat ;; 

*****************************************************************  .

PREV ;-  భృంగరాజ మహిమ - 70 = మార్కవో భృఙ్గ రాజస్స్యాత్|| Trailing Eclipta ;   

౧. మార్కః సంపర్కః - ఔషధేషు తం వాతీతి మార్కవః ; 

LINK - 1;-  ಗಣಿಕೆ ಸೊಪ್ಪು, ಕಾಕಿ ಸೊಪ್ಪು, मकोय, కామంచి , కాచిచెట్టు ; 

భృంగరాజ మహిమ - 70

మార్కవో భృఙ్గ రాజస్స్యాత్|| Trailing Eclipta ;   

౧. మార్కః సంపర్కః - ఔషధేషు తం వాతీతి మార్కవః ;

వా గతి గంధనయోః =

ఔషధములతో సంపర్కం పొందేది ;

౨. భృంగవత్ రాజతే  భృంగరాజః - రాజృ దీప్తౌ =

తుమ్మెద వోలె ప్రకాశించేది ;; 

ఈ ౨ = రెండు - గుంటగలగర [ గుంట గలిజేరు ] ;

✅ EXTRA` ;- Vernacular names ;-

సంస్కృతం ;- కేశరాజ ; భృంగరాజ ;  మహానీల ; మార్కవ ;;

హిందీ & పంజాబీ ;- భృంగరాజ్ ;; భృంగరాజ్ ;

గుజరాతీ ;- భాంగ్రో ;

బెంగాలీ ;- కేసురియా ;

తమిళ్ ;- కరిసలన్ కణ్ని ; కరిసలం కణ్ని ; కయ్యంతకర ;

కన్నడ ;- Gargamuru ; ನೀಲಿ ಭೃಂಗರಾಜ ; ಭೃಂಗರಾಜ ;;  ಗರುಗ ; ಗರುಗದ ಸೊಪ್ಪು ;; 

మలయాళం ;- Tekaraja & തേകരാജ തൈലം = Tekaraja tailam ;;కయ్యోనీ ;; 

Plant - botanical - family ;- Eclipta Alba ;; 

& link - 1 ;- ✅ ; extra points ;- * భృంగరాజ మహిమము ;- 

ప్రకాశకులు ;- మహాకవి దాసు శ్రీరాములు ;; 

ఈ *పుస్తకమును రచన చేసిన - వ్యక్తి - 1] భృంగరాజమును వాడారు, 

2] భృంగరాజ = గుంటగలగరాకు - వైద్య మూలిక - చికిత్స అంశముగా 

స్వీకరించారు.

3] తన స్వీయ అనుభవాన్ని, ఔషధముగా శక్తివంతమైన భృంగరాజ్/ గుంట గలగర ఆకు - మహిమను  ప్రస్ఫుటముగా తెలుపారు.

======================= ,` 

maarkawoa *BRmgarAjassyAt|| `Trailing Eclipta ` 

౧. maarka@h samparka@h - aushadheashu tam waateeti maarkawa@h ; 

waa gati gamdhanayoa@h =

aushadhamulatoa samparkam pomdeadi ;

౨. BRmgawat raajatea  BRmgarAja@h - raajR dIptau =

tummeda woale prakASimcEdi ;; 

ee ౨ = remDu - gumTagalagara 

& `✅ EXTRA` ;- Vernacular names ;-

 samskRtam ;- keaSaraaja ; - 

hindi ;- BRmgaraaj ;;

tamilham ;- karisalam kanhni ;  

malayalam ;- Tekaraja ;

kannada ;- Gargamuru ; ಭೃಂಗರಾಜ ;;  ಗರುಗ, ಗರುಗದ ಸೊಪ್ಪು ;; 

✅ English ;- False Daisy  ;; 

✅ Plant - botanical - family ;- Eclipta Alba ;; 

✅ LINK - 1 ;- * BRmgarAja mahimamu ;- 

prakASakulu ;- mahAkawi daasu Sreeraamulu ;; 

ee *pustakamunu racana ceasina - wyakti - 1] BRmgarAjamunu wADAru, 

2] BRmgarAja = gumTagalagaraaku - waidya muulika - cikitsa amSamugaa 

sweekarimcaaru.

3] tana sweeya anubhawaanni, aushadhamugaa [`medicine`] Saktiwamtamaina BRmgaraaj/ gumTa galagara aaku - mahimanu prasphuTamugaa telupaaru.

🧧 PREV ;- PosT = = వారాహి కంద - Jungle kand - 69 ;- విష్వక్సేన ప్రయా ఘృష్టః [పా] గృష్టిః - ;;  

link - 1 ;- ✅ ; extra points ;- * భృంగరాజ మహిమము ;- ప్రకాశకులు ;-  మహాకవి దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి ; 3-4-885/ఆ. బర్కత్‌పురా, - 27 ;; 

link - 2 ;-  వనౌషధ విజ్ఞానము - ఆచంట లక్ష్మీపతి - 1945 ;

1945 ; ఆయుర్వేదశిక్ష ; 3 ;-  వనౌషధ విజ్ఞానము - 

ముద్రణము ;- శ్రీ ధన్వంతరీ ముద్రాక్షరశాల,  ;; 

వనౌషధ విజ్ఞానము - రెండవ భాగము ; సంపాదకులు ;-

ఆయుర్వేదోద్ధారక ; డా|| - ఆచంట లక్ష్మీపతి - భిషగ్రత్న, 

భి.ఏ., ఎం. బి., & సి. ఎం., - బెజవాడ ;  & 

[ వేమన గ్రంథాలయం, తేలప్రోలు, కృష్ణా జిల్లా  ] ;;  &

గ్రంధములకు : సంపాదకుల పేర -

సర్కసు మైదానము, గవర్నరుపేట, బెజవాడకు వ్రాయవలెను ;; 

వారాహి కంద - Jungle kand - 69

విష్వక్సేన ప్రయా ఘృష్టః [పా] గృష్టిః - 

  వారాహీ బదరాసీ || శ్లోకమ్ ;  [4] 

Dioscaria ; పాచితీగె పేర్లు ; &

&

భావము ;- విష్వక్సేన ప్రయత్వాత్ 

విష్వక్సేన ప్రయా = విష్ణువునకు ఇష్టం ఐనది ;; 

౧. వరాహై ఘృష్యత ఇతి - ఘృష్టిః ;-

సీ. ఘృషు సంఘర్షణే = 

వరాహముల చేత ఒరయబడేది ;; 

౨. వరాహైరాక్రాంతా వారాహీ =

అడవి పందుల చేత  ఆక్రమింపబడేది ;; 

౩.  బదతి స్థిరీ భవతీతి బదరా - బదస్థైర్యే =

        స్థిరం ఐ ఉండేది ;; 

ఈ ౩ మూడు - పాచితీగె - పేర్లు ;; 

& EXTRA ;-  Dioscaria ; పాచితీగె &  ఈ creeper leaves - తమలపాకు ఆకులను పోలి ఉంటాయి - అడవి పంది వలె బలమైనది  ; 

 & సంస్కృతం ;-   వారాహి కంద ; వారాహి కంద్ ;  మధుర్ ; లఘు ; 

ఆకాశవల్లి - వ్యోమవల్లి - అమరవల్లరి ; అస్పర్శ - అఫ్తిమియూనా ;; 

తెలుగు = అంతరవల్లి తీగె ; అడవి దుంప ;; 

==================== , 

wishwakseana prayaa GRshTirwaaraahee badareatyapi|| 

wishwakseana prayaa GRshT@h [pA] gRshTi@h - 

  waaraahee badarAsee || SlOkamm ;  [4] 

`Dioscaria `; paaciteege pearlu ; 

BAwamu ;- wishwakseana prayatwaat 

wishwakseana prayaa = wishnhuwunaku ishTam ainadi ;; 

౧. waraahai GRshyata iti - GRshTi@h ;-

see. GRshu samgharshanhea = 

waraahamula ceata orayabaDEdi ;; 

౨. waraahairaakraamtaa waaraahee =

aDawi pamdula cEta  aakramimpabaDEdi ;; 

౩.  badati sthiree bhawateeti badaraa - badasthairyea =

        sthiram ai umDEdi ;; 

ee ౩ mUDu - paaciteege - pErlu ;;   

 `extra ;-   Dioscaria ;; paraannabhuk/ parAnna jIeewi ceTTu =  

baamDaguula /;; baamdaguula ;

& 

samskRtam ;- waaraahi kamda ;;- waaraahi kamd ;;

aakASawalli - wyoamawalli - amarawallari ; asparSa - aphtimiyuunaa ;

Hindi ;- suralu ;; jaami kamda ; baaraahi kamda ; baarahee kamd ;; 

madhur ; laghu ; 

telugu = amtarawalli teege ; aDawi dumpa ;; neala kamda ;;

& LINK ;-   వారాహి కంద - Jungle kand ;;  & =

VEDIO =  < 100 साल तक जवान रखेगा यह जंगली कंद! वराहीकंद के अद्भुत फायदे 🌿 > ;; 

PREV ;- బలభద్రిక - కలు గానుగు - 68 = వార్షికం త్రాయమాణాస్యాత్ త్రాయంతీ బలభద్రికా|| - 150 శ్లోకమ్ ;;

బలభద్రిక - కలు గానుగు - 68

వార్షికం త్రాయమాణాస్యాత్ త్రాయంతీ బలభద్రికా|| - 150 శ్లోకమ్;;

 భావము ;- ౧. వార్షికం = వర్ష ఋతువులో పుట్టేది ; 

౨] రోగేభ్యః త్రాయత త్రాయమాణా -

త్రాయంతీచ = త్రైఙ్ పాలనే =

= రోగములనుండి రక్షించునది ;  

౩ & ౪] బలేన భద్రికా - బలే భద్రికా ;- 

బలము చేత భద్రం ఐనది ;;

త్రాయమాణాస్యాత్ త్రాయంతీ బలభద్రికా ;

ఈ ౪ = నాలుగు - కలుగానుగు - పేర్లు ;  { Erythrina suberosa } ;

`Extra ` ;- 1] `  Erythrina suberosa ;- 

Morphology ;- సంస్కృతం పర్యాయ పదాలు ;-

కరంజ ; నీటి రంగు ;

 *నక్తమాల =  రేయి/ రాత్రి night వేళలలో అందాలు ప్రకాశితం ;

ఉదకీర్య = హేమంత ఋతువులో - జలంపై వెదజల్లినట్లు అగుపించేవి ;

గుచ్ఛ పుష్పక = గుత్తుల్ గుత్తులు పూలు ;

ఘృతపూర = నెయ్యి [ghee] మాదిరిగా కనిపించే నూనె ఉత్పత్తి 

                               చేసే విత్తనములు - గింజలు - seeds ;;

స్నిగ్ధ పాత్ర = ఆకులు తైలం - నూనె లా - గోచరిస్తూ - ప్రకాశం కలిగినవి ;; 

ఇతర మేటర్స్ ;- 🏆 Pangari / Beech tree - pangara ;  

🏆 త్రిఫలం చూర్ణం తయారు చేసే మూడు పదార్ధాలలో ఇది ఒకటి ; 🏆

🏆పూనాcity ;- మార్చ్ month - పూలు - బలభద్రిక 🏆 ;  

* నక్త వ్రతం ;- అంటే - పగలు ఉపవాసం ఉండాలి, 

                   రాత్రి నక్షత్ర దర్శనం చేసిన తర్వాత మాత్రమే ఆహారం భుజించుట ;

కార్తీకమాసం, & ప్రతి నెల సోమవారం నాడు 

ఈ నక్త వ్రతం - భక్తితో పాటించుట - మంచి సంప్రదాయ అనుసరణ ;

;; extra infn ;- నక్త వ్రతం ;- అంటే - పగలు ఉపవాసం ఉండాలి, 

రాత్రి నక్షత్ర దర్శనం చేసిన తర్వాత మాత్రమే ఆహారం భుజించుట ;

నక్త వ్రతం - నక్తాలు - అని కూడా అంటారు - 

కార్తీకమాసం, శ్రావణ మాసం - ఇతర పండుగ పుణ్య రోజులలో & ప్రతి నెల సోమవారం నాడు ఈ నక్త వ్రతం - భక్తితో పాటించుట - మంచి సంప్రదాయ అనుసరణ ; నక్త వ్రతం ;-

* నక్తమాల ->

============================== ; 

waarshikam traayamANAsyaat traayantee balabhadrikaa|| - 150 SlOkamm;;

🏆BAwamu ;- ౧. waarshikam = warsha Rtuwuloa puTTEdi ; 

౨] roageabhya@h traayata traayamANA -

traayamteeca = trai~m paalanea =

= roagamulanumDi rakshimcunadi ;  

౩ & ౪] baleana bhadrikaa - 

balea bhadrikaa ;- 

balamu ceata bhadram ainadi ;;

traayamANAsyaat traayantee balabhadrikaa

ee ౪ = naalugu - kalugaanugu - pearlu ;;

& 

& tMorphology ;- 

samskRtam paryaaya padaalu ;-

karamja ; neeTi ramgu ;

naktamaala = reayi/ raatri `night` wealhalaloa amdaalu prakASitam ;

udakeerya = heamamta Rtuwuloa - jalampai wedajallinaTlu agupimceawi ;

gucCa pushpaka = guttul guttulu puulu ;

ghRtapuura = neyyi [`ghee`] maadirigaa kanipimcea nuune utpatti ceasea wittanamulu - gimjalu - `seeds` ;;

snigdha paatra = aakulu tailam - nuune laa - goacaristuu - prakaaSam kaliginawi ;;` 

`Morphology ;-

`Axilary receme tree ; medium size tree ;;  

ఆకులు aakulu ;- `compound, Elliptic leaves ;;riphalam cuurnham tayaaru ceasea mUDu padaardhaalaloa idi okaTi;

nakta wratam ;- amTE - pagalu upawaasam umDAli, raatri nakshatatra darSanam ceasina tarwaata maatramea aahaaram bhujimcuTa ;

kaarteekamaasam, & prati nela soamawaaram nADu ee nakta wratam - bhaktitoa paaTimcuTa - mamci sampradaaya anusaranha ;;

extra infn ;- నక్త వ్రతం ;- nakta wratam ;- amTE - pagalu upawaasam umDAli, raatri nakshatatra darSanam ceasina tarwaata maatramea aahaaram bhujimcuTa ;

naktaalu - ani kUDA amTAru - 

kaarteekamaasam, & prati nela soamawaaram nADu ee nakta wratam - bhaktitoa paaTimcuTa - mamci sampradaaya anusaranha ;; ; 

 ఽ ఽ ఌ ౡ 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० 🏆

LINK ;- నక్తమాల ; & నక్తమాల

prev = ▼  ఆగస్టు (9) ;-  జ్యోతిష్మతి, మానేరు creeper - 67 ;;  

& Link ;- బలభద్రిక - కలు గానుగు - 68