ఇప్పపువ్వు - మధు పుష్పం - 28

మధూకే తు గుడపుష్ప మధుద్రుమౌ - వానప్రస్థ - మధుష్టీవౌ||

వివరణ ;- మధురసః ఉచ్యతే యుజ్యతే అత్రేతి మధూకః,  ;;  & ` `Bassia Latifolia  `   ౯

మధూకః = ౧. నీళ్ళలో పుట్టిన యిప్ప మాని names ;;

 మధూకః - గుడపుష్పః - మధుద్రుమః - వానప్రస్థః - మధుష్ఠీవౌ||  ||పు|| 

ఉచ సమ  వాయే = 

దీనిలోన తేనె సమకూరును.

౧. గుడవత్ స్వాదూని పుష్పాణి యస్య సః గుడపుష్పః =

    బెల్లం వంటి పువ్వులు కలది ;

౨. మధు ప్రధానో ద్రుమః,  మధు ద్రుమః ;

మద్యాన్నే ప్రధానంగా కలిగి ఉన్నట్టి చెట్టు ; 

౩. వనప్రస్థే వనస్థలే భవో = వనస్థలిలో పుట్టినది ;; 

౪. మధుష్ఠీవతీతి మధుష్టీవః- ష్ఠివు నిరసనే = తేనె [honey] ని స్రవించునది ;

ఈ ఐదు [five] ఇప్పమ్రాని నామములు ;

& 1. మధు ద్రుమం ;- honey wisdom = మధు విద్య - వేదాంతపరంగా ప్రసిద్ధమైనది. మధు పుష్ప, తరువులు - ప్రాముఖ్యత - గురు దధీచి దారా, అశ్వినీ కుమారులు అందుకున్నారు. కవలలు ఐన అశ్వినీ కుమారులు - సతీ సుకన్య - సంఘటన, గాధకు మూల కారణమైన వైద్యశాస్త్ర పునాది ;

2. మధువనం ;- అంగదుడు, వానరులు - మధువనంలో జొరబడ్డారు.

సుగ్రీవుడు పంపిన - ఆ వానరులు - ఆ ఇప్పతేనెను, మన"సారా" తాగి, చిందులు వేసారు. రామయణం - లో వాల్మీకి రచనలో ఈ ఘట్టాలు శోభితం ఔతున్నాయి. 

extra ;- 1] ఇప్పపూల రసం త్రాగితే ఉన్మత్తులు అవుతారు.

2] ఒడిసా* సీమ ప్రజలు [ గడ్చిరోలి - మహారాష్ట్ర - మున్నగు ప్రాంతాలలో - 

ఈ మధు సుమముల వాడుక విరివిగా - ఉన్నది.

[* ଓଡ଼ିଶା ;- ఒడిశా రాష్ట్రం & ఒరియా భాష ] ; 

3] ఆయా ప్రజానీకం - festivals తరుణములప్పుడు - మహువా సుమముల నుండి - భంగు పానీయాదులను తయారుచేస్తారు.

తద్వారా - ఆహారం, పండుగలను రసవంతం చేస్తున్నవి ఈ మహురా పువ్వులు ;; 

4] Madhuca indica (= M. longifolia)  ;- ఈ మధుకా మకరందం - మధు ద్రుమం - అనగా - ఇప్ప చెట్టు - పట్టుపురుగుల పెంపకమునకు సహకారి, ఆధారమైనది ; 

& extra ;- ఇప్పచెట్టు ;- దాదాపు 700 ఆదివాసీలు, తెగలు ఈ చెట్టు జీవనాధారం. జూన్ నెలలో ఇప్ప తరువును పూజిస్తారు. అడవి ప్రజల పాలిటి కల్పతరువు ఇప్పచెట్టు. 

============================= ,

ippapuwwu - madhu pushpam - 28 ;- 

madhUkea tu guDapushpa madhudrumau - waanaprastha - madhushTIwau||

wiwaraNa ;- madhurasa@h ucyatea yujyatea,atreati madhUka@h,

uca sama  wAyE =

deeniloana teane samakuurunu.

౧. guDawat swaaduuni pushpANi yasya sa@h guDapushpa@h =

    bellam wamTi puwwulu kaladi ;

౨. madhu pradhAnoa druma@h =

madyaannE pradhaanamgaa kaligi unnaTTi ceTTu ; 

౩. wanaprasthE wanasthalE BawO = wanasthaliloa puTTinadi ;; 

౪. madhushThIwateeti madhushTIwa@h - shThiwu nirasanea = 

       teane [`honey`] ni srawimcunadi ;

ee aidu [`five`] ippamraani naamamulu ; 

madhu drumam ;- `honey wisdom` = madhu widya - weadaamataparamgaa prasiddhamainadi. madhu pushpa, taruwulu - praamukhyata - guru dadheeci daaraa, aSwinee kumaarulu amdukunnaaru. kawalalu aina aSwinee kumaarulu - satee sukanya - samghaTana, gaaadhaku muula kaaraNamaina waidyaSAstra punaadi ;

& extra ;-

1] ippapuula rasam traagitea unmattulu awutaaru.

2] oDisaa seema prajalu [ gaDciroali - mahaaraashTra - munnagu praamtaalaloa - ee madhu sumamula wADuka wiriwigaa - unnadi.

3] aayaa prajaaneekam - `festivals` taruNamulappuDu - mahuwaa sumamula numDi - bhamgu paaneeyaadulanu tayaaruceastaaru.

tadwaaraa - aahaaram, pamDugalanu rasawamtam ceastunnawi ee mahuraa puwwulu ;; 

4] `Madhuca indica (= M. longifolia) ` ;- ee madhukaa - madhu drumam - anagaa - ippa ceTTu - paTTupurugula pempakamunaku sahakaari, aadhaaramainadi ; 

Extra ;- ippaceTTu ;- daadaapu 700 aadiwaaseelu, tegalu ee ceTTu jeewanaadhaaram. juun nelaloa ippa taruwunu puujistaaru. aDawi prajala paaliTi kalpataruwu ippaceTTu ;; 

&  prev post =  అంబాళం పండు - 27 ;; 

 - 28