శివమల్లి, ఏకాష్టీల - 56

 శివా - ఏకాష్టీలా  ;;  - కాసియా ఫిస్టులా ; Cassia fistula ;  

శివమల్లీ పాశుపత -ఏకాష్ఠీలో - బకో వసు@||

భావం ;- ౧. శివేన మల్యత ఇతి శివమల్లీ ; ఈ. సీ. 

మల మల్ల ధారణేత  ; శివుడు ధరించునది ;; 

౨.పశుపతే రయం ప్రియః పాశుపతః = 

శివునికి ప్రియమైనది ;; 

౩. ఏకాష్ఠీలో మజ్జా అస్య ఏకాష్ఠీలః =

ముఖ్యమైన సారం కలిగినది ;;  

౪. వాతీతి బకః - వా గతి గంధనయోః = పరిమళించేది -

       గుబాళించు పువ్వు ;; పా. బకః ;; 

౫. వస్స్తి భూమిమ్ ఆచ్ఛాదయతి ఇతి వసుః - వస ఆచ్ఛాదనే =

భూమిని కప్పి ఉండేది ;  

ఈ ఐదు - ౫ = 5 - బకపుష్పం పేర్లు ;; 

& *కొంగ వలె - petals రూపు ఉన్నపూవు = * శివమల్లి పుష్పం ;

&

& Extra ;-  ఓనం పండుగ - పూల సందడి ;- Cassia fistula - కొన్నా పూ  ;- 

కేరళ - ఓనం - పండుగ రోజులలొ భక్తులు -- 

విరివిగా వాడే 12 రకముల పుష్పాలలో  కొన్నాపూ/  కానీ పువ్వు  కూడా ఒకటి ;;-

& య్‌లాండ్ జాతీయ పుష్పం ఇది ;

Thailand country - National flower -

=========================== , 

SiwA - EkAshTIlA ;- 56 ; 

Siwamallee pASupata -EkAshThIloa - bakoa wasu@||

BAwam ;- ౧. Siweana malyata iti Siwamallee ; ee. see. 

mala malla dhAraNEta  ; SiwuDu dharimcunadi ;; 

౨.paSupatea rayam priya@h pASupata@h = 

Siwuniki priyamainadi ;; - కాసియా ఫిస్టులా ; Cassia fistula ;  

౩. EkAshThIloa majjaa asya EkAshThIla@h =

mukhyamaina saaram kaliginadi ;;  

౪. waateeti baka@h - waa gati gamdhanayoa@h = parimaLimceadi - gubaaLicu puwuu ; paa. baka@h ;; 

౫. wassti BUmimm AcCAdayati iti wasu@h - wasa AcCAdanea 

=

BUmini kappi umDEdi ;  

ee aidu - ౫ = 5 - bakapushpam pearlu ; 

&  komga wale ruupu unnapuuwu = Siwamalli pushpam ;

& Extra ;- oanam pamDuga - puula samdaDi ;-` Cassia fistula - ` 

oanam - pamDuga roajulalo bhaktulu -

wiriwigaa wADE 12 rakamula pushpaalaloa - konna puu / kaanee puwwu ;;- kUDA okaTi ;

& Thailand country - National flower -  thaay^lAmD jaateeya pushpam idi ; 

& NEXT - to Follow - Essay ; 

            part 2 ;- బక = ;; సింహాది వర్గము ;; 

&  LINK = ఏకాష్ఠీల, God Shivji Pushpam   ;;

LINK ;- prev posts <- https://paintingskadanbarikrish.blogspot.com/2026/06/54.html  > ;; 

జోగ్ hills -కృష్ణాగరు - 55

వంశకాగురు, రాజార్హ లోహ, క్రిమిజ , జోఞ్గకమ్*|| శ్లోకమ్ - ౧౨౬ ;;

 `Agallochum` ; మనుష్య వర్గము, ద్వితీయ కాండము ;  &

* జోంగక hills = [ ప్రసిద్ధమైన - **జోగ్ జలపాతం జన్మస్థానం ; 

** Jog Waterfalls, Karnataka State ;  

భావము ;- ౧. వన్యతే యచ్యతే వంశకం - వసు యాచనే =

ప్రార్ధింపబడేది & 

వశ్యతే కామ్యత ఇతి వా - వంశకం - వంశ కాంతౌ =

కామింపబడునది ;;  పా. వంశికం ;;

౨. న గురు అగురు =

చులకన - తేలిక ఐనది ;; 

అందుకే - ఈ అగురు పదార్ధం నాణ్యత - జలములో వేసి పరీక్షిస్తారు. -

నీళ్ళలో తేలుట - మునుగుట - ఈ test కి మూల సూత్రము ; 

౩. రాజ్ఙాం అర్హం రాజార్హ =

రాజులకు అర్హము, యోగ్యత కలిగి ఉన్నది ;; 

౪. దృఢసారత్వాత్ లోహం = 

దృఢమైన చేవ కలిగినది ;;   &

లోహ వర్ణత్వాత్ లోహం =

లోహం వలె ఉండేది ;; 

౫. క్రిమిభిః జమ్యతే క్రిమిజం - జము అదనే =

క్రిములచే తినబడేది ;; 

౬. జోఞ్గకంగకాఖ్య గిరి భవం  జోఞ్గకం   = 

జోఞ్గకమ్* = జోఞ్గక పర్వతమునందు పుట్టినది ;;  

వంశక శబ్దం మొదలుకుని - ఈ శబ్దం వరకు -

సమాహార ద్వంద్వము - & అన్నీ నపుంసకములు ;; 

ఈ ౬ six అగురు పేర్లు ;; 

& 

పూజా ద్రవ్యాది పవిత్ర కార్యాలకు మాత్రమే కాదు, అనేక జబ్బులను నయం చేసే సామర్ధ్యత ఉన్న మూలికా ద్రవ్యం ఇది ; 

చెట్టు బెరడు నుండి ఉత్పత్తి అయ్యే వింత పదార్ధం ఇది.

అగరు వత్తులు / అగరొత్తులు  - అగురు తో ప్రమిద వత్తులను చేస్తారు, కనుక ఈ పేరు వచ్చింది.

జాతి = 1. కృష్ణ అగురు / కృష్ణాగురు ; ; 2. కాష్టాగురు  ; 

3. దాహ అగురు  ; 4. మాంగల్యాగురు -  మున్నగు రకములు ఉన్నవి.  

& ఉత్పత్తిస్థాన్ ;-  `Aguru Trees` - పెరుగుతున్న ప్రదేశాలు ;- 

మలయ్ ద్వీపం, భూటాన్, శీతలసీమలు - హిమాలయం , 

సుమత్రా , మణిపూర్ ;- మున్నగు ప్రాంతాలలో ఉండే అడవి చెట్టు ; 

ఆక్విలారియా అగల్లోచా ;  & `Cissampelos hexandra Roxb ;-` 

బొటానికల్ name ;-

Family = thymelaeceae ; 

రస పంచక్ = LRT 432 ;; 

పర్యాయ్ ;- లోహ్ ; క్రిమిజ్ ; 

ప్రవర = ఈగల్ వుడ్ ;; EagleWood ;; 

EXTRA infn ;-  1] [oleo resin ] అగరు కాష్ఠం/ అగరుకాండం నుండి తైలం ఉద్భవిస్తుంది - Fungus క్రిమిజగ్ధ్/ కృమిజగ్ధ్ - ఈ తరువు బెరడులోనికి ప్రవేశించుట - దీనికి కారణము. 

అగురు సారం - కృష్ణాగురు ఉత్తమం ఐనది ;

నీటిలో మునుగుట - దీని నాణ్యత పరీక్ష ;- 

శ్వేతగుచ్ఛం పూలు ;; బల్లెం [భాలయ్] shape leaves ; 

ఆకులు,పళ్ళు - కోసుగా, మొన దేలి ఉంటాయి.

కాండ సారం - నూనె ; 3, 4 చుక్కల నూనె - ఔషధంగా స్వీకరిస్తారు.

కఫ, వాతం ; చర్మం, సంధివాతం, కళ్ళు - - urinal problems - మూత్రం అదుపు చేయుట - - అనేక జబ్బులకు, ఇంకా - తేలు విషం, ఇత్యాదుల నుండి విషం విరుగుడు లకు అత్యంత ఉపయోగితం, అత్యంత ప్రయోజనకారి ;;  

================================= ;  

wamSak [paa] - wamSaikam -aguru - 

rAjaarham -  loaham - krimijam -

joa~ngakamm*||   `Agallochum` ;

manushya wargamu - dwiteeya kAMDamu, amra kOSamu ;; 

joamgaka = [ prasiddhamaina - joag jalapaatam janmasthaanam ; 

BAwamu ;- 

౧. kaalaaguru||na|| - aguru@h - ||pu|| - 

౨. kRshNaaguruwu ;- 

      `Black gallochum` ;; 

wamSakAguru rAjaarha loaha krimija 

joa~ngakamm*|| SlOkamm - ౧౨౬ ;;

manushya wargamu, dwiteeya kAMDamu ; 

౧. wanyatea yacyatea wamSakam - wasu yaaacanea =

praardhimpabaDEdi & 

waSyatea kaamyata iti waa - wamSakam - wamSa kaamtau =

kaamimpabaDunadi ;;  paa. wamSikam ;;

౨. na guru aguru =

culakana - tealika ainadi ;; 

amdukea - ee aguru padaardham nANyata parreksha - jalamuloa weasi pareekshistaari -

nILLalO tealuTa - munuguTa - ii `test` ki muula suutramu ; 

౩. rAj~maam arham rAjaarha =

raajulaku arhamu, yoagyata kaligi unnadi ;; 

౪. dRDhasaaratwaat loaham = 

dRDhamaina cEwa kaliginadi ;;   &

loaha warNatwaat loaham =

loaham wale umDEdi ;; 

౫. krimibhi@h jamyatea krimijam - jamu adanea =

krimulacea tinabaDEdi ;; 

౬.  joa~ngakamgakAKya giri bhawam  joa~ngakam = 

joa~ngakamm* = joa~ngaka parwatamunamdu puTTinadi ;;  

bhAwamu ;- 

wamSaka Sabdam modalukuni - ee Sabdam waraku -

samaahaara dwamdwamu - & annee napumsakamulu ;; 

ee ౬ `six` aguru pearlu ;; 

& `NOTES` ;-  puujaa drawyaadi pawitra kaaryaalaku maatramea kaadu, aneaka jabbulanu nayam ceasea saamardhyata unna muulikaa drawyam idi ; ceTTu beraDu numDi utpatti ayyea wimta padaardham idi. 

agaruwattulu - aguru toa pramida wattulanu ceastaaru, kanuka ee pearu waccimdi.jaati =  ;- 1.kRshNaaguru ; 2. kaashTaaguru  ; 3. daaha aguru  ; 4. maamgalyaaguru -  munnagu rakamulu unnawi.   

& utpattisthaan ;- perugutunna pradESAlu ;- malay dweepam, BUTAn, SItalaseemalu - himaalayam , sumatraa , maNipuur ;- munnagu praamtaalaloa umDE aDawi ceTTu ; 

aakwilaariyaa agalloacaa ; 

boTAnikal `name` ;-

`Family = thymelaeceae ; `

rasa pamcak` = LRT 432 ;; `

paryaay ;- loah ; krimij ; prawar = eegal wuD [ `Eaglewood` ];;  & 

Extra infn ;- 1] [`oleo resin` ] agaru kaashTham/ agarukAmDam numDi tailam udbhawistumdi - `Fungus` krimijagdh/ kRmijagdh - ee taruwu beraDuloaniki praweaSimcuTa - deeniki kaaraNamu. 

aguru saaram - kRshNaaguru uttamam ainadi ;

neeTiloa munuguTa - deeni nANyata pareeksha ; 

SweatagucCam puulu ;; ballem [BAlay] `shape leaves `; aakulu,paLLu - koasugaa, mona deali umTAyi.

kAMDa saaram - nuune ; 3, 4 cukkala nuune - aushadhamgaa sweekaristaaru.

kapha, waatam ; carmam, samdhiwaatam, kaLLu - - `urinal problems` - muutram adupu ceayuTa - - aneaka jabbulaku, imkaa - tealu wisham, ityaadula numDi wisham wiruguDu laku atyamta upayoagitam, atyamta prayoajanakaari ;; 

&  అగరు సొంటి - part - 2 ; 

LINK - 1 =  అగరు శొంఠి - part - 2   ;    

Link - 2 ;- అగరు - अगुरू  ;  Vedio = < Aguru Tree||अगुरू||Dravyaguna plant|| द्रव्यगुण विज्ञान||Aquilaria agallocha||||BAMS 2nd Year|| >  ;;   By = Ayurvedic Formulation ;

అగరు శొంఠి - శుభదాయిని - 54

పాఠాం అంబష్ఠా - విద్దకర్ణీ - స్థాపనీ శ్రేయాసీ - శివా - ఏకాష్టీలా - 

పాపచేలీ - ప్రాచీనా - వనతిక్తికా|| శ్లోకమ్ ౧౩౧ ;; 

- Cissaampel hexandra ;;  అగరు శొంటి ;; 

౧.  బహు యోగేషు పఠ్యత ఇతి - పాఠా ;

పఠ్య వ్యక్తాయాం వాచి =

అనేక యోగములందు పఠింపబడేది ;;

@ అంబే శబ్దే  తిష్ఠతీతి - అంబష్ఠా = శబ్దమునందు ఉండేది ;;

అంబేవ తిషతీతి అంబష్ఠా = 

"తల్లి వలె ఉపకారిణి ఐ ఉండునది"

౨. శాస్త్రే శ్రూయమాణత్వాత్ విద్ధౌ - కర్ణావనయేతి విద్దకర్ణీ - ఈ. సీ. 

శాస్త్రములందు కర్ణ తాడితం ఐ ఉండునది ;;

౩. స్థాపనీ ;- జనాన్ స్థాపయతీతి స్థాపనీ ;  ఈ. సీ.

ష్ఠా గతి నివృత్తౌ ;- జనులను నిలుపునది ;;  

౪. శ్రేయాసీ ;-  శ్రేయస్కరత్వాత్ శ్రేయసీ ;  ఈ. సీ.

శ్రేయస్సును కలిగించునది ;; 

౫. శివా ;- దోష శమనాత్ శివా =

దోష శమనము చేత శుభ స్వరూపం ఐనది  ;; పా. రసా. 

౬. ఏకాష్ఠీలా  ;- ఏకోఽష్ఠీలో మజ్జాస్యా ఇతి ఏకష్ఠీలా ;

                     ముఖ్యమైన సారం కలిగినది ;;  

౭. పాపచేలీ ;- పాపం చలయతీతి పాపచేలీ ; ఈ. సీ. 

చల సంచలనే = పాపమును చలింపజేయునది ;  

౮. ప్రాచ్యాం భవా - ప్రాచీనా =

- ప్రాచి యందు పుట్టినది ;;

Extra ;- 1] Cissaampelos hexandra  ;- [ మణిల్‌కార హెగ్జాండ్రా - అనే name తో -

variety కూడా ] ప్రాచుర్యాన్ని పొందిఉన్నది ; 

[Manilkara hexandra ] ;  ;;

2] అగరు సొంటి - Cissaampelos hexandra  ;; 

3] అగరుశొంఠి ;- అగలు సొంటి - అనే పేరు కూడా ఉన్నది - 

ఈ జాతి చెట్టు - చిరుబొద్ది/ చిఱు బొద్ది - చెట్టు ;; 

====================== ,

agaru SuBadAyini - 54 ;

pAThAm ambashThA - widdakarNI - sthApanI SrEyAsI - SiwA - EkAshTIlA - 

paapacealee - praaceenaa - wanatiktikaa|| SlOkamm  ౧౩౧ ;; 

- `Cissaampel hexandra` ;;  agaru somTi ;; 

౧.  bahu yoageashu paThyata iti - pAThA ;

paThya wyaktaayaam waaci =

aneaka yoagamulamdu paThimpabaDEdi ;;

@ ambea Sabdea  tishThateeti - ambashThA = Sabdamunamdu umDEdi ;;

ambeawa tishateeti ambashThA = 

"talli wale upakAriNi ai umDunadi"

౨. SAstrE SrUyamANatwaat widdhau - karNAwanayeati widdakarNI - ee. see. 

SAstramulamdu karNa tADitam ai umDunadi ;;

౩. sthApanI ;- janaan sthApayatIti sthaapanee ;  ee. see.

shThA gati niwRttau ;- janulanu nilupunadi ;;  

౪. SrEyAsI ;-  SrEyaskaratwAt SrEyasI ;  ee. see.

SrEyassunu kaligimcunadi ;; 

౫. SiwA ;- doasha Samanaat Siwaa =

doasha Samanamu ceata SuBa swarUpam ainadi  ;; paa. rasaa. 

 ౬. EkAshThIlA  ;-  EkoaఽshTheelO majjaasyaa iti EkashThIlA ; 

                    mukhyamaina saaram kaliginadi ;;  

౭. paapacealee ;- paapam calayateeti paapacealee ; ee. see. 

cala samcalanea = paapamunu calimpajeayunadi ;  

౮. praacyAm Bawaa - praaceenaa =

- praaci yamdu puTTinadi ;;

`Extra ;- 1] Cissaampelos hexandra  ;-` maNil^kaara hegjAMDrA - anea `name` toa kUDA prAcuryaanni pomdiunnadi ; 

[`Manilkara hexandra ] ; ` ;;

2] అగరు సొంటి - `Cissaampelos hexandra ` ;;

3] agaruSomThi ;- agalu somTi - anea pearu kUDA unnadi - ee jaati ceTTu -

ciruboddi/ ci~ru boddi - ceTTu ;; 

ఌ ౡ ఽ ఽ १  २  ३  ४  ५  ६ ७ ८ ९ - १० 🏆 i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - & 

సుక్కు, చుక్కు శొంఠి - 52 ; అథ శుంఠీ మహౌషధం ||న|| ;;  నాగరమ్ - విశ్వభేషజమ్ ||న||dried ginger ` శ్లోకమ్ ౩౮ ;; వైశ్యవర్గము ; ద్వితీయ ;; 

శుంఠీ సీ | - మహౌషధం ||న|| =  విశ్వమ్||pna|| నాగరమ్ - విశ్వభేషజమ్ ||న||

dried ginger ` శ్లోకమ్ ౩౮ ;; వైశ్యవర్గము ; ద్వితీయ కాండము - అమర కోశమ్ ;;  

& PREV post & + LINK - 1 ;-  dried ginger ; శొంఠి - నాగరమ్ - విశ్వభేషజమ్

dried ginger ;  శొంఠి - నాగరమ్ - విశ్వభేషజమ్ ; 

<   https://paintingskadanbarikrish.blogspot.com/2026/06/52.html   > ;; 

కొత్తమల్లి, కొతిమేర - ధనియా పత్తా - 53

అథ చ్ఛత్త్రా వితున్నకమ్||

కుస్తుంబురు చ ధాన్యాదికం||   ౬౧౫ ; 

వైశ్యవర్గము ; ద్వితీయ కాండము - అమర కోశమ్ - 

౧. ఛాదయతి పిత్తాది దోషాన్ అభిభవతీతి ఛత్రా - ఛద అపవారణే = 

పిత్తాది దోషాలను నివారించేది ; 

౨. విశేషేణ పిత్తాది రోగాన్ తుదతీతి వితున్నకం - 

తుద వ్యథనే = పిత్తాది రోగాలను పోగొట్టేది ;; 

౩. కుత్సితం దాహాది రోగం తుంపతీతి కుస్తుంబురు = ఉ. న. తుబి అర్దనే ;- 

కుత్సితమైన దాహాది రోగములను చెరచునది ;;

౪. ధాన్య సాదృశ్యమకతీతి ధాన్యాకం =

ధాన్యముతో సమాన సాదృశ్యాన్ని పొందేది - విలువైనది ;;

ఈ ౪. [ నాలుగు = 4 ] కొత్తిమీరి/ కొత్తిమేర పేర్లు ;; [ CORIANDER ;;  కొత్తమల్లి ] ;;

&

🧵🧵1 EXTRA ;-  Corianrum sativum L. ;-

Family ;- APIACEAE ;

[Carrot / or - Coriander / Parsley - Family ;

vernacular name ;- `

హిందీ ;- సోంఫ్ కుటుంబం = सौंफ फैमिली ; 

vernacular name ;- 

సంస్కృతం ;- ధాన్యక ;

హిందీ = ధనియా పత్తా ; 

మరాఠీ ; బెంగాలీ ;- ధనా/ ధనియా ;;    

మరాఠీ = కొడవఝ ; ఏలపత్తి  ;; 

మలయాళం, తమిళ్ = కొత్తంబాల ; కొత్త మల్లి = கொத்தமல்லி ;;

తెలుగు = కొత్తిమేరి / కొతిమేర & ధనియాలు ;;

కన్నడం = కొతిమేరి సప్పి ;; కొతంబ్రీ ;;

ఒరియా, పంజాబీ, = ధనియా ;; 🧵🧵

======================================  ,  

kottamalli, kotimeara - dhaniyaa pattaa - 53 ;

tha cCattrA witunnakamm||

kustumburu ca dhaanyaadikam|| 

waiSyawargamu ; dwiteeya kAMDamu - amara kOSamm - 

౧. CAdayati pittAdi dOshaan abhibhawateeti CatrA - Cada apawAraNE = 

pittAdi dOshaalanu niwaarimceadi ; 

౨. wiSEshENa pittAdi rOgaan tudateeti witunnakam - 

tuda wyathanE = pittAdi rOgaaalanu pOgoTTEdi ;; 

౩. kutsitam daahaadi roagam tumpateeti kustumburu = u. na. tubi ardanea ;- 

kutsitamaina daahaadi roagamulanu ceracunadi ;;

౪. dhAnya sAdRSyamakatIti dhAnyaakam =

dhAnyamutoa samaana saadRSyaanni pomdeadi - wiluwainadi ;;

ee ౪. [ naalugu = 4 ] kottimeeri/ kottimeara pearlu ;;  `

 CORIANDER ;;  కొత్తమల్లి ;;  = ` kottamalli ;;

kotimeara mokka speshaaliTI EmiTamTE - anni BAgaalu- iTu wamTalaloanuu, aTu waidyamloanu aamuulaagram winiyoagam autunnawi.

citaram eamiTamTE - mokka pearu kottimeara -

kaanee - gimjala pearu dhaniyaalu ;;  

himdee ;- soamph kuTumbam = सौंफ फैमिली ; 

`vernacular name` ;- 

samskRtam ;- dhaanyaka ;

himdee = dhaniyaa pattaa ; 

marAThI ; bemgaalee ;- dhanaa/ dhaniyaa ;;    

marAThI = koDawajha ; ealapatti  ;; 

malayaalham, tamilh = kottambaala ; kotta malli ;;

telugu = kottimeari / kotimeara & dhaniyaalu ;;

kannaDam = kotimeari sappi ;; kotambree ;;

oriyaa, pamjaabee, = dhaniyaa ;; 

*******************************************   , 

EXTRA ;-  `Corianrum sativum L. ;- 

Family ;- APIACEAE ;

[Carrot / or - Coriander / Parsley - Family ;

❤️💚 ; Prev post = సుక్కు, చుక్కు శొంఠి - 52

అథ శుంఠీ మహౌషధం ||న|| ;;

జూన్ 2026 ; సుక్కు, చుక్కు శొంఠి - 52 ;- అథ శుంఠీ మహౌషధం ||న|| ;; 

******************************************* , 

&  లేబుళ్లు: అమరకోశంలో చెట్లు - దేశములు ;; &  prev = ఆర్ద్రా నక్షత్రం - అల్లం పుట్టుక - 51 & 

1994 = ఇందు -  సినిమా [ప్రభుదేవా, రోజా] నుండి సరదా పాట - TAMIL Song ; 

కొత్తమల్లి [కొరియాండర్ !!?? ] ;; 

Tamil cinema song ;- https://www.youtube.com/watch?v=y8bUHr2y7P4  ;;

 

సుక్కు, చుక్కు శొంఠి - 52

అథ శుంఠీ మహౌషధం ||న|| ;; 

స్త్రీనపుంసకయోర్విశ్వం విశ్వమ్ ||నాగరమ్ - విశ్వభేషజమ్ ||న||  శ్లోకమ్ ౩౮ ;; 

౧. శుంఠతి శుష్యత్ ఇతి శుంఠీ = ; ఈ. సీ. 

శుంఠి శోషణే = ఎండినది ;

point= భారత దేశములో చిన్నపాటి కుటీర పరిశ్రమ అని చెప్పవచ్చును -

సాంప్రదాయ పద్ధతిలో - అల్లం = ginger ని ఎండబెట్టి తయారు చేస్తారు. 

౨. మహచ్చదౌషధం మహౌషధం = 

ఈ సొంఠి కొమ్ము గొప్ప ఔషధము ;; గొప్పది, దొడ్డ ఔషధము ;; 

౩. విశ్వ దోష జిత్వా "విశ్వం" =

 సమస్త దోషాలను చెరిచేది - నయం చేసేది ;; 

౪. నాగరాఖ్య దేశే భవం నాగరం = 

నాగర దేశములో  బహు ప్రచురం ఐనది ;

౫. విశ్వాఖ్య భేషజత్వాత్ విశ్వభేషజమ్ =

విశ్వము = అనే నామం కలిగిన ఔషధము, మందు ;;  

ఈ ౫ [ఐదు = 5] సొంఠి/ శొంఠి పేర్లు ; 

&  తెలుగు = శొంఠి ;;

తమిళ్ ;  சுக்கு ; సుక్కు ;; 

సంస్కృతం ; విశ్వభేషజమ్ ; 

హిందీ ; सौंठ  ; సొంఠ్ ;; 

మలయాళం ; ചുക്കു ; చుక్కు ;;  

తమిళ్ ;  சுக்கு ; సుక్కు ;; 

హిందీ ; सौंठ  ; సొంఠ్ ;;

మలయాళం ; ചുക്കു ; చుక్కు ;;   

&  [ LINK - below ;- పర్యాయ పదాలు ] ;; 

పర్యాయ పదాలు ;- అవ్యథా ;; కటుగ్రంధి ;; కటుభాగా ;

నగర్ ; నాగరాహ్వ ;; నార్ ;; పృధ్వీ ; మహాద్రిక ;; విశ్వభేషజ్ ;  విశ్వా ;; 

శుంఠి ;; శుణ్ఠీ ; శుంఠీ ;; సొంఠ్ ; సొంఠ్ ;; సొమంఠ్ ;; శృంగ్ ;;  

&अर्थ : सुखाया हुआ अदरक।

उदाहरण : सोंठ का सेवन शरीर के लिए लाभकारी होता है।

पर्यायवाची : अव्यथा, कटुग्रंथि, कटुग्रन्थि, कटुभंगा, नागर, नागराह्व, नार, पृथ्वी, महार्द्रक, विश्वभेषज, विश्वा, शुंठि, शुंठी, शुण्ठि, शुण्ठी, शृंग, सोंठ ;;

& Extra ;- ఆత్రేయుడు - సిద్ధయోగము - సుశ్రుతుడు ;- 

ఆత్రేయుడు - శిష్యుడు సుశ్రుతునికి నేర్పిన సిద్ధయోగము ;- 

1] మాధ్యమిక నగరి - చితోర్‌ఘర్ - రాజస్థాన్ ; 

2] మహాభారతమ్ ;- పాండవులు - రాజసూయ యాగం - 

నకులుడు ఈ ప్రాంతాలను గెలిచెను ;

3] యవనులు= గ్రీకుల దండయాత్రలు జరిగినవి ; 

==========================================   , 

atha SumThI mahaushadham ||na|| [౬౧౫ ] ;; 

streenapumsakayoarwiSwam wiSwamm ||naagaramm - 

wiSwabhEshajamm ||na||  SlOkamm ౩౮ ;; 

౧. SumThati Sushyat iti SumThee = ; ii. see. 

SumThi SOshaNE = emDinadi ;

`point`= Baarata dESamulO cinnapATi kuTIra pariSrama ani ceppawaccunu -

saampradaaya paddhatiloa - allam = `ginger` ni emDabeTTi tayaaru ceastaaru. 

౨. mahaccadaushadham mahaushadham = 

ee somThi kommu goppa aushadhamu ;; goppadi, doDDa aushadhamu ;; 

౩. wiSwa doasha jitwaa "wiSwam" =

 samasta doashAlanu cericeadi - nayam ceaseadi ;; 

౪. naagarAKya dESE bhawam naagaram = 

naagara dESamulO  bahu pracuram ainadi ;

౫. wiSwAKya bhEshajatwaat wiSwabhEshajamm =

wiSwamu = anea naamam kaligina aushadhamu, mamdu ;;  

ee ౫ [aidu = 5] somThi/ SomThi pearlu ; 

&  LINK = paryaaya padaalu ;- awyathaa ;; kaTugramdhi ;; kaTubhaagaa ;

nagar ; naagaraahwa ;; naar ;;

pRdhwI ; mahaadrika ;; 

wiSwaBEshaj ;  wiSwaa ;; SumThi ;; SuNThee ; SumThI ;; somTh ; somTh ;; sommTh ;; SRmg ;; 

& telugu = SomThi ;;

tamilh ;  சுக்கு ; sukku ;; 

samskRtam ; wiSwabheashajamm ; 

himdee ; सौंठ  ; somTh ;; 

malayALam ; ചുക്കു ; chukku ;;  

&

अर्थ : सुखाया हुआ अदरक।

उदाहरण : सोंठ का सेवन शरीर के लिए लाभकारी होता है।

पर्यायवाची : अव्यथा, कटुग्रंथि, कटुग्रन्थि, कटुभंगा, नागर, नागराह्व, नार, पृथ्वी, महार्द्रक, विश्वभेषज, विश्वा, शुंठि, शुंठी, शुण्ठि, शुण्ठी, शृंग, सोंठ ;; 

& naagara dESamu ;- simdhunadi parisara praamtam - alegjAMDar waccina nagara seema ; 

EXTRA ;- aatreayuDu - siddhayoagamu - suSrutuDu ;- 

aatreayuDu - SishyuDu suSrutuniki nearpina siddhayoagamu ;

&  ఽ ఽ  ఌ ఌ ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦   ;

చితోడ్‌ఘర్ - రాజస్థాన్ state - 

LINK = నగరి [ = city] ;; 

EXTRA ;- 1] maadhyamika nigari - citoar^ghar - raajasthaan ; 

2] mahaabhaaratamm ;- paamDawulu - raajasuuya yaagam - 

nakuluDu ee praamtaalanu gelicenu ; 

3] yawanulu= greekula damDayaatralu jariginawi ; 

 i,  ii, iii, iv, vi -vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii  ; 

EXTRA  = [ see ] - Dionysopolis and Nysa ;;  

Arunad Yavanah Sāketam" ("The Yavanas (Greeks) were besieging Saketa")

"Arunad Yavano Madhyamikām" ("The Yavanas were besieging Madhyamika" (the "Middle country").

 1st century BC Hathibada Ghosundi Inscriptions, some of the earliest inscriptions in Sanskrit, were found near Nagari 

LINK = ఆత్రేయుడు - సిద్ధయోగము - సుశ్రుతుడు

prev ;- ఆర్ద్రా నక్షత్రం - అల్లం పుట్టుక - 51 = ఆర్ద్రకం శృంగబేరం స్యాత్||  ౩౭ శ్లోకమ్ ;; వైశ్యవర్గము ; ద్వితీయ కాండము ; ; 52 ;; 

ఆర్ద్రా నక్షత్రం - అల్లం పుట్టుక - 51

ఆర్ద్రకం శృంగబేరం స్యాత్||  ౩౭ శ్లోకమ్ ;;

వైశ్యవర్గము ; ద్వితీయ కాండము - అమర కోశమ్ - 

కొన్ని చెట్లు, ప్రాణులు - కొన్ని కొన్ని నిర్దేశిత కాలములలో ఉద్భవిస్తాయి -

అంటే ఆయా గ్రహ కాల అనుసరణ ప్రకారం అన్న మాట -

ఆర్ద్రా నక్షత్రం - కాలంలో జన్మించే దుంప ఉన్నది, తెలుసా!? 

అదే అల్లం = GINGER ;; 

ప్రాచీన కాలంలోనే ఇంత అద్భుత ప్రాకృతిక విశేషాలను గుర్తుపట్టిన 

మన హైందవ విజ్ఞాన సంపద ఎంత గొప్పదో కదా!!  

౧. ఆర్ద్రాయాం భవం ఆర్ద్రకం =

       "ఆర్ద్రా నక్షత్రం"లో పుట్టినది ;; 

౨. శృంగవత్ బేరం - వపుః అస్య - శృంగబేరం ;-

కొమ్ముల వంటి ఆకృతిని కలిగిఉన్నది ;; 

ఈ ౨ [ రెండు - 2 ] అల్లం పేర్లు ;; & 

అల్లం దుంప ;- ఇది పూలు పూయును - ఈ మొక్క వేరు / దుంప - ఆహారపదార్ధాలకు రుచిని ఇచ్చే మసాలా గా బహుళంగా ఉపయోగపడుతున్నది.

`Extra points `   ;-  206 BC - Analects = Confucius disciples 

కంఫ్యూషియస్ అనుయాయి - శిష్యులు - 

అల్లం  యొక్క గొప్ప ప్రయోజనాలను - తెలిపారు ;;  

వారు - ప్రజలు, సముద్రయానాలు చేసే వారు - 

"అల్లమును ప్రతి భోజనంలోనూ తినాలి" అని నొక్కి వక్కాణించారు.

& `Zingiber officinale ;-flowering plant ;; ginger root or GINGER used as SPICE and FOLK Medicine ` ;  206 BC - Analects =  Confucius disciples `told people - GINGER must be used in every meal ; 

ఇతర స్థానిక భాషలలో పేర్లు ;- `

Various languages - names / Regional names ` ;-

తెలుగు = శొంఠి ;;  కన్నడ ;  అల్ల ; ఆషి శుంఠి ; అద్రక ;;  

  కొంకణీ = అల్లే  ; నేపాలీ = ఆదువా ;; 

మైథిలి = ఆద్ ;;  తమిళ్ ; Inji & మలయాళం ;  = హషి శుంఠీ ;; 

అస్సామీస్ & బెంగాలీ = ఆదా ;; 

మరాఠీ = ఇనయ్ ;; &

`Zingiber officinale ;- flowering plant ;; ginger root or GINGER used as SPICE and FOLK Medicine ` ;

========================================= ,

Ardrakam SRmgabearam syAt||  ౩౭  Sloakamm ; 

waiSyawargamu ; dwiteeya kAMDamu - amara kOSamm - 

konni ceTlu, prANulu - konni konni nirdeaSita kaalamulaloa udbhawistaayi -

amTE aayaa graha kaala anusaraNa prakaaram anna mATa -

aardraa nakshatram - kaalamloa janmimcea dumpa unnadi, telusaa!? 

adea allam = `GINGER` ;

praaceena kaalamloanea imta adbhuta praakRtika wiSEshaalanu gurtupaTTina mana haimdawa wijnaana sampada emta goppadoa kadA!!  

౧. aardraayaam Bawam aardrakam =

       "ArdrA nakshatram"loa puTTinadi ;; 

ARDRA STAR - born - ginger ; 

౨. SRmgawat bearam - wapu@h asya - SRmgabearam ;-

kommula wamTi AkRtini kaligiunnadi ;; 

ee ౨ [ remDu - 2 ] allam pearlu ;;  

& ఽ ఽ ఌ ౡ 🏆  i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii ;

206 BC - Analects = Confucius disciples ;- 206 BC - Analects = Confucius disciples `told people - GINGER must be used in every meal ;

kanphyuushiyas anuyaayi - Sishyulu - allam yokka goppa prayoajanaalanu - telipaaru ;;

waaru - prajalu, samudrayaanaalu ceasea waaru - allamunu prati BOjanamloanuu tinaali" ani nokki wakkANimcaaru. 

 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦  -  १  २  ३  ४  ५  ६   ७   ८  ९  १०   🏆 

Link ;- Ardra star - GINGER ; 

ఆర్ద్రా నక్షత్రం - అల్లం పుట్టుక -  - 51 ;

PREV ;- దేవకుసుమం - Clove - 50 = లవంగం దేవకుసుమం శ్రీసంజ్ఞమ్|| 

దేవకుసుమం - Clove - 50

లవంగం దేవకుసుమం శ్రీసంజ్ఞమ్|| 

౧. లూయతే ఛిద్యతే లవంగః|| - శ్లోకమ్ ౧౨౫ ;; 

౨. దేవానాం ప్రియం కుసుమం - దేవకుసుమం =

దేవతలకు ప్రియమైన కుసుమము ; 

౩. శ్రీయ స్సంజ్ఞా అస్య - శ్రీసంజ్ఞ =

శ్రీమహాలక్ష్మి పేర్లు కలిగి ఉన్నది ;; 

ఈ ౩ [మూడు - 3 ] కరాంబువు పేర్లు ;; &

Botanical names ;- బొటానికల్ నేమ్స్ ;- Syzygium aromaticum [Linn.] ;; Merr. & 

      L.M. perry [ Synonyms ; Eugenia aromatica - Eugenia Caryphyllata ] :: 

Family = Bosonym of Drug ;;   

సంస్కృతం = శ్రీప్రసూన ;; దేవకుసుమం ;; కరాంబువు ; 

ఇంగ్లీష్ = clove ; ;

తెలుగు = లవంగం ; 

కన్నడం = ಲವಂಗ ; 

హిందీ ;- లౌంగ్ ;

గుజరాతీ = లవింగ్ ;;

మలయాళం ;- గ్రంపుస్ ;

& CLOVE - many benefits - 

 లవంగ్/ లవంగం/ క్రంబు ;-  krambu ;; 

chinese- dingxiang ;; 

============================= ,  

lawamgam deawakusumam SrIsamj~namm||  - SlOkamm ౧౨౫ ;; 

౧. luuyatea CidyatE lawamga@h||

౨. deawaanAm priyam kusumam - deawakusumam =

deawatalaku priyamaina kusumamu ; 

౩. SrIya ssamj~naa asya - SrIsamj~na =

SrImahAlakshmi pErlu kaligiunnadi ;; 

ee ౩ [mUDu - 3 ] karaambuwu pearlu ;;

& 

Botanical names ;- Syzygium aromaticum [Linn.] ;; Merr. & 

      L.M. perry [ Synonyms ; Eugenia aromatica - Eugenia Caryphyllata ] ::  

Family = Bosonym of Drug ;;  ` 

imgliish = `clove` ;;

samskRtam = Sreeprasuuna ;;

telugu = లవంగం = lawamgam ; 

kannaDam = ಲವಂಗ ;; 

himdee ;- laumg ;

gujaraatee = laving ;;

malayaalham ;- grampus ;

&

దేవకుసుమం - Clove - 50  ;;

LINK - 1 ;-  లవంగం - సాగు - Cloves 

LINK - 2 ;-  Cloves - లవంగం Cloves - లవంగం - 50 ;;

PREV =  చేదు సామ్రాట్, కిరాతదేశ తరువు - 49 ;- కిరాత తిక్తః - భూనింబః - అనార్యతిక్తః|| కిరాతిక్తో భూనింబోఽనార్యతి క్తః||  ` Gentiana Cherayta  

చేదు సామ్రాట్, కిరాతదేశ తరువు - 49

కిరాత తిక్తః - భూనింబః - అనార్యతిక్తః|| 

కిరాతిక్తో భూనింబోఽనార్యతి క్తః||  ` Gentiana Cherayta  ;;

శ్లోకమ్ -142 ; వనౌషధి వర్గం, అమరకోశమ్ ;

౧. తిక్తరస యోగా తిక్తః, కిరాత దేశే భవః తిక్తః = తిక్తం = చేదు రుచి ;

కిరాతదేశమునందు పుట్టిన చేదు ఐన వేము ;

౨. భువి నింబో భూనింబః =  నేల వేము ;; 

౩. అనార్యాః కిరాతాః తద్దేశే భవః తిక్తః = 

ఈ ౩ [మూడు = 3 - three] నేల వేము పేర్లు ;`

`extra` ;- మ్లేచ్ఛ దేశము = ` వైశ్యవర్గం - ఔదుంబరం = రాగి ; 

& బహుళ ప్రయోజనాలను గమనించినందువలననే - 

తమిళ నాడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం - ఈ నేలవేము కషాయాన్ని ప్రజలకు పంపిణీ చేస్తున్నది - &

చిత్తూరు నగరం - సత్రవాడ - అంబేద్కర్ యువజన సంఘం వారు - అక్కడి జనులకు నేలవేము కషాయాన్ని - అందజేస్తున్నారు ;

& Botanical names ; - అకంతేసి కుటుంబం ;&

 వృక్ష కుటుంబం ;- ఆండ్రోఫిస్ పనిక్యులత ; 

& ఇంగ్లీష్ ;- Green Chiriyta ;; creat ;; King of Bitters ;; INDIA ECHINACEA ;;

సంస్కృతం ;- కాల్‌మేఘ్ ; భూనింబ ; कालमेघ ;; भूनिम्ब ;; 

తెలుగు = నేలవేము ; నేల వేప చెట్టు ;; 

కన్నడం ;- నేలబేము ;; 

మరాఠీ ;- కాడు కిరాయత ;  ఓలి  కిరాయత ;;; 

బెంగాలీ ;- కాల్‌మేఘ్ ;; কালমেঘ ;; 

ఒరియా ;- భూనింబ ; ଭୂଇଁନିగ్ମ୍ବ ;; 

గుజరాతీ ;-  కిరాయతు ;

హిందీ ;-  కిరాయత్ ;;

తమిళ్ ;- నిలవెంబు ;; సిరునంగై ;; సిరియ నంగై ;; 

మలయాళం ;- నిలవేప్ప్ = നിലവേപ്പ്  ;; కిరాయత్ = കിരിയത്ത് ; 

Malayalam: NilavEpp (നിലവേപ്പ്) , Kiriyathth (കിരിയത്ത്) 

లావో ;- La-Sa-Bee ;;  

=========================================, 

cEdu sAmrT, kirAta dESa taruwu - 49  ;- 

kirAta tikta@h - bhUnimba@h - anaaryatikta@h|| [`old buk - page 113 `] ;; 

kirAtiktoa bhuunimboaఽnaaryati kta@h|| 

` Gentiana Cherayta ` ;;

Sloakamm -142 ; wanaushadhi wargam, amarakoaSamm ;

౧. tiktarasa yOgA tikta@h, kirAta deaSE bhawa@h tikta@h = tiktam = ceadu ruci ;

kirAtadeaSamunamdu puTTina ceadu aina weamu ;

౨. bhuwi nimboa BUnimba@h =  neala weamu ;; 

౩. anaaryA@h kirAtA@h taddESE bhawa@h tikta@h = 

ee ౩ [mUDu = 3, three] nealaweamu   pearlu ;; 

& bahuLa prayoajanaalanu gamanimcinamduwalananea - 

tamilha naaDu raashTra prabhutwam - ee nealaweamu kashaayaanni prajalaku pampiNI cEstunnadi - &cittuuru nagaram - satrawADa - ambeadkar yuwajana samgham waaru - akkaDi janulaku nealaweamu kashaayaanni - amdajeastunnaaru ; 

& Botanical names ; -  wRksha kuTumbam ;- aamDrOphis panikyulata ;; 

&  Botanical name ;- Androphis paniculata ; [Linn] Burm ;;  

samskRtam ;- kaal^mEG ; BUnimba ; कालमेघ ;; भूनिम्ब ;; 

telugu = nealaweamu ; neala weapa ceTTu ; 

imgleesh ;- `Green Chiriyta ;; creat ;; King of Bitters ;; INDIA ECHINACEA

కన్నడం ; kannaDam ;- nealabeamu ;; 

marAThI ;- kADu kiraayata ;  Oli  kiraayata ;;; 

bemgAlI ;- kaal^mEG ;; 

oriyaa ;- BUnimba ; ଭୂଇଁନିgମ୍ବ ;; 

gujaraatee ;-  kiraayatu ;

himdee ;-  kiraayat ;;

tamilh ;- nilawembu ;; sirunamgai ;; siriya namgai ;; 

Malayalam: NilavEpp (നിലവേപ്പ്) , Kiriyathth (കിരിയത്ത്) ;; 

laawoa ;- `La-Sa-Bee ;; 

& ` Extra ;-  mm leacCa dESamu = waiSyawargam - audumbaram = raagi ;;

& PREV post = 🫒 జుట్టు, మేను అందం కోసం - 48 ;- బ్రాహ్మీ  తు మత్స్యాక్షీ వయస్తా సోమవల్లరీ || 138 శ్లోకమ్ ; Illecebrum Sessee  ;; & పొన్నగంటికూర ; బ్రాహ్మీ ;; 

& నేల వేము గురించి ఎంధరకు తెలుసు ,తెలిసనవి అన్ని నిజాల కదా ,ఇది ఎక్కడ దొరుకుతుంది,దీనిని ఎలా వాడుకోవాలి ,దీనిని కాల మెఘ్ అని ఎందుకు అంటారు ,ఇది మన మొక్క అని ఎందుకు గొప్పగా చెప్పుకోవచ్చు అన్న విషల తో పాటు నేల వేము గొప్పతనము గురించి తెలుసు కోవడానికి మరియూ షుగర్ వ్యాది కి ఏవిదంగా పనిచేస్తుందో తెలుసుకోవడానికి ఈ వీడియో చూడండి . Here I tried to explain uses and benefits of nela vemu plant,nela vemu plant uses in telugu,kaala megh uses in telugu, Maha tikta uses in telugu,nela vemu plant is great medicinal valuses, nela vemu plant is vey useful to all fevers and flue and viral infections,nela vemu plant is very useful to skin problems,nela vemu plant is very useful to diabetics,nela vemu plant is very use ful to liver problems,nela vemu plant is very useful to digestive problems.  nela vemu plant is also called as maha tikta or kaal megh ;; 

ఈ ఆకులతో షుగర్ 7 రోజుల్లో తగ్గిపోతుంది || Nela Vemu Plant Uses || Cure Diabetes Naturally in Telugu ; నేలవేము ఈ మొక్క పొడి రోజు తాగితే జరిగె అద్భుతాలు తెలిస్తే రోజు తాగుతారు | Medicinal Plants Benefits ;- నేలవేము తో చాలా లాభాలు ;-  Amazing Benefits Nelavembu Plant ;-  సర్వ రోగాలకు అద్భుత సంజీవిని ; Find the link below for the 

Research centre, Central Institue of Medicinal and Aromatic Plants at Mallapur , Hyderabad. 

Link - 1 ;- చేదు సామ్రాట్, కిరాతదేశ తరువు  - 49 ;;

Link - 2 ;- Tamil state Govt - give nealaweamu sharbat kashAya drink to people ;

Link - 3 ;- medicinal valuses, nela vemu plant  

LINK - 4 ;-  tamilha naaDu - nealaweamu kashaaya pampiNI ;-

తమిళనాడు - నేలవేము కషాయ పంపిణీ ;;

&   ఔదుంబరం = రాగి & పుళిందా మ్లేచ్ఛః|| 

జుట్టు, మేను అందం కోసం - 48

బ్రాహ్మీ  తు మత్స్యాక్షీ వయస్తా సోమవల్లరీ || 138 శ్లోకమ్ ; Illecebrum Sessee  ;; 

              - ద్వితీయ కాండము - వనౌషధి వర్గము - అమరకోశం 

 బ్రాహ్మీ  [పా] బ్రహ్మీ తు మత్స్యాక్షీ వయస్థా సోమవల్లరీ ||  ౧౩౭ శ్లోకమ్ ;; Illecebrum Sessee ;      

౧. పావనత్వాత్ బ్రాహ్మీ . సీ. పావనమైనది ; పా. బ్రహ్మీ ;

౨. మత్స్యాక్షి తుల్య పుష్పత్వాన్ -  మత్స్యాక్షీ = సీ . చేప కన్నుల వంటి పువ్వులు కలిగి ఉన//ది ;; 

౩. వయః స్థాపయతి  వయస్స్థా ; ష్ఠా గతి నివృత్తౌ ; వయస్సును నిలుపునది ;;    

౪. సోమవచ్ఛీత వీర్యత్వాత్ సోమవల్లరీ  = చంద్రుని వలె చల్లనై ఉండేది ;; 

ఈ ౪ [ 4 = నాలుగు = four] పొన్నగంటికూర పేర్లు   ; 

& సప్త మాతరః = ఏడు శక్తి మాతలలో ఒక మాత = బ్రాహ్మీ ;

EXTRA ;-  గ్రామీణ ప్రజలు - కంటిచూపు కోసం మేలు చేస్తుంది - అని వాడుక, కనుక  kamTi kuura అన్నారు - పొన్/ పొన్ను - అంటా బంగారం ;- అనేక విధాలుగా - శరీర సౌందర్యానికి, నేత్ర రుగ్మతలను నయం చేయుటకు - ఉపయుక్తం - అందుచేత పొన్నగంటి ఆకులు ఆహారంలో విరివిగా తీసుకోవాలని ఆయుర్వేద వైద్యులు, న్యూట్రిషన్ నిపుణులు చెబ్తున్నారు.

అమరాంథె కుటుంబం మొక్క ;- చేపకళ్ళ మాదిరి తెల్ల పూలు పూస్తాయి, కాయలు కాయవు & 48 రోజులు తింటే - నేత్ర సంరక్షణకు మంచి సహాయకారిణి - అని అనుభవజ్ఞుల వక్కాణం ;

పొన్నగంటి మొక్క హిందూ దేశం, శ్రీలంక దేశాలకు సంబంధించినది & క్రమంగా అనేక countries కి వ్యాపించినది.

 పొన్నగంటి ఆకులు బల్లెం రూపం [బల్లెం రూపం] కలిగి [Lansolate] దీర్ఘ చతురశ్రాకారం కలిగిఉంటాయి.  

Nutritional & culinary uses; & health benefits ;  ఇతర benefits అనేకం ; ఈ మొక్క ఆకులు అమూల్య ప్రయోజనాలు కలిగిస్తున్నవి.

కేరళ ;- state లో Bettzickiana సాగు చేయని నేలలలో ఈ జాతి పొన్నగంటి విస్తృతంగా కనబడుతున్నది. [ ఈ జాతి పొన్నగంటి విస్తృతంగా కనబడుతున్నది ] 

పొన్నగంటి నూనె - కేశవర్ధిని - అనగా జుట్టు [hair] కి మేలు చేస్తుంది.  ;; 

బ్రాహ్మీ ఆయిల్, బ్రాహ్మీ కురుల నూనె - సుప్రసిద్ధం ;  💦👪

& more points ;- బ్రాహ్మీ ;- అనే నామాంతరం ఈ పొన్నగంటి కలిగిఉన్నది. 

ఇంటిలో సాంప్రదాయం ప్రకారం కాటుకను పెద్దలు తయారుచేసేవారు.-

అటువంటి పద్ధతులలో ఒకటి - పొన్నగంటి ఆకుల పసరును  making KAJAL కోసం వాడుతుంటారు. 👪

పొన్నగంటి - తమిళం మూల ధాతువు ;- పొన్ = స్వర్ణం / gold & "ఆంగన్ని" 

= "ఆగుం కన్న్-నీ" = అర్ధం ;- మీ మేను/ శరీరం సువర్ణ కాంతిని పొందుతుంది" = 

                  [Your body will acquire a golden lustre"] ; 

& స్థానిక, ఇతర భాషలలో పేర్లు ;- 

తమిళం - real ponnanganni & కన్నడం ;- హొన్నగనీ [Honagane] ;; 

పొన్నగంటి మొక్కలలో కొన్ని రకములు ;- నాటు పొన్నగన్ని [Native ponnagamTi ] ;;

సీఅమై పొన్నగన్ని /సికప్పు పొన్నగన్ని [ red-stemmed Variety], సీమ పొన్నగంటి చెట్టు ;

నెర్ పొన్నగన్నీ [water-loving Variety] ;; నీరు పొన్నగంటి  ;; 

Dwarf Copperleaf ;; Joyeed ;;

హిందీ = గరుడి ;; గురూ;- గరుడి, గురూ ;;

కొయ్‌పా - కొంకణి & 

కన్‌చారీ ;; కొయ్‌పా = మరాఠీ  ;;

హొన్‌గన్నె - కన్నడ ;

పొన్నగన్ని కీరై - తమిళ్ ;; (பொன்னாங்கண்ணி கீரை) ;; 

Phachet = మణిపురి ;; 

మదరంగ - ఒరియా ;;

మత్స్యాక్షి - సంస్కృత భాష ;;

భిరంగీ ఝార్ ;నేపాలీ ;

భిసౌనీ ఝార్ - భాలే భృంగరాజ్ ;;

దూబే జార్ ; 

*జిబ్రే పాతీ - ఇత్యాది నామాలు = [ *పత్తే = పత్రి = ఆకులు ] ;

& Fig joy weed - పూలు ;- మరాఠీ = కుసల్/ 

తెలుగు - అడవి పున్నగంటి ఆలము / అల్లం [??] ;;

మలయాళం - వలియ పొన్నగన్ని ;; &

 `ETYMOLOGY ` ;- `nector plant ;- 

common four ring ; Plain Tiger ; Gram blue ; Angled Pierrot` ;;  

===================================== ,

juTTu, meanu amdam koasam - 48 ;- 

sapta maatara@h = EDu Sakti maatalaloa oka maata = brAhmI ;;

brAhmI  tu matsyAkshI wayastA soamawallaree || 138 SlOkamm ; `Illecebrum Sessee ` ;; dwiteeya kAMDamu - wanaushadhi wargamu - amarakoaSam 

brAhmI  [paa] brahmee tu matsyAkshI wayasthA soamawallaree ||  ౧౩౭ SlOkamm ;; `Illecebrum Sessee `;

౧. paawanatwaat brAhmI . see. paawanamainadi ; paa. brahmI ;

౨. matsyAkshi tulya pushpatwAn -  matsyAkshI = sI . ceapa kannula wamTi puwwulu kaligi unadi ;; 

౩. waya@h sthaapayati  wayassthA ; shThA gati niwRttau ; wayassunu nilupunadi ;;    

౪. soamawacCIta weeryatwaat soamawallaree  = camdruni wale callanai umDEdi ;; 

ee ౪ [ 4 = naalugu = `four`] ponnagamTikUra pErlu ;   , 

`EXTRA` ;-  graameeNa prajalu - kamTicuupu koasam mealu ceastumdi - ani wADuka, kanuka ` kamTi kuura` annaaru - pon/ ponnu - amTA bamgaaram ;- aneaka widhaalugaa - Sareera saumdaryaaniki, neatra rugmatalanu nayam ceayuTaku - upayuktam - amduceata ponnagamTi aakulu aahaaramloa wiriwigaa teesukoawaalani aayurweada waidyulu, nyuuTrishan nipuNulu cebtunnaaru.

amaraamthe kuTumbam mokka ;- ceapakaLLa maadiri tella puulu puustaayi, kaayalu kaayawu & 48 roajulu timTE - neatra sam rakshaNaku mamci sahaayakaariNi - ani anubhawajnula wakkANam ; ''''''''''''    ponnagamTi mokka himduu deaSam, Sreelamka deaSAlaku sambamdhimcinadi & kramamgaa aneaka `countries` ki wyaapimcinadi.

ponnagamTi aakulu ballem rUpam [బల్లెం రూపంkaligi [`Lansolate`] deergha caturaSraakaaram kaligiumTAyi.  

`Nutritional & culinary uses; & health benefits ; ` itara `benefits` aneakam ; ee mokka aakulu amuulya prayoajanaalu kaligistunnawi. & 💦👪👪

`KERALAMstate` loa `Bettzickiana` saagu ceayani nealalaloa ee jaati ponnagamTi wistRtamgaa kanabaDutunnadi.

ponnagamTi nuune - keaSawardhini - anagaa juTTu [`hair`] ki mealu ceastumdi.  ;;

ponnagamTi - tamiLam muula dhaatuwu ;- pon = swarNam / `gold` & "Anganni" = 

"Agum kann-nee" = ardham ;- meemeanu/ Sareeram suwarNa kaamtini pomdutumdi" = 

           [`Your body will acquire a golden lustre"`] ; 

&+ sthaanika, itara BAshalalO pearlu ;- 💦

tamiLam - `real ponnanganni` & kannaDam ;- honnaganee [`Honagane`] ;; 

ponnagamTi mokkalaloa konni rakamulu ;- nATu ponnaganni [`Native ponnagamTi `] ;;

seeamai ponnaganni /sikappu ponnaganni [ `red-stemmed Variety`], seema ponnagamTi ceTTu ;

ner ponnagannee [`water-loving Variety`] ;; neeru ponnagamTi  ;; 

& `ETYMOLOGY ` ;- & `ETYMOLOGY ` ;- `nector plant ;- ponnagamTi aakulu ballem rUpam kaligi [`Lansolate`] deergha caturaSraakaaram kaligiumTAyi.  

`Nutritional & culinary uses; & health benefits ; ` itara `benefits` aneakam ; ee mokka aakulu amuulya prayoajanaalu kaligistunnawi.

ponnagamTi nuune - keaSawardhini - anagaa juTTu [`hair`] ki mealu ceastumdi.  ;;

ponnagamTi - tamiLam muula dhaatuwu ;- pon = swarNam / `gold` & "Anganni" = = "Agum kann-nee" = ardham ;- meemeanu/ Sareeram suwarNa kaamtini pomdutumdi" = [`Your body will acquire a golden lustre"`] ; 

&+ tamiLam - `real ponnanganni` & kannaDam ;- honnaganee [`Honagane`] ;; 

ponnagamTi mokkalaloa konni rakamulu ;- nATu ponnaganni [`Native ponnagamTi `] ;;

seeamai ponnaganni /sikappu ponnaganni [ `red-stemmed Variety`], seema ponnagamTi ceTTu ;

ner ponnagannee [`water-loving Variety`] ;; neeru ponnagamTi  ;; 

koy^paa - komkaNi & 

kan^caaree ;; koy^paa = marAThI  ;;

hon^ganne - kannaDa ;

ponnaganni keerai - tamiL ;;  (பொன்னாங்கண்ணி கீரை) ;;

`Phachet` = maNipuri ;; 

madaramga - oriyaa ;;

matsyaakshi - samskRta BAsha ;;

bhiramgee jhaar ;neapaalee ;bhisaunee jhaar - BAlE bhRmgarAj ;;

duubea jaar ; 

*jibrea paatee - ityaadi naamaalu ;

= [ *pattea = patri ]

💦` koy^paa - komkaNi & 

kan^caaree ;; koy^paa = marAThI  ;;

hon^ganne - kannaDa ;

ponnaganni keerai - tamiL ;;  (பொன்னாங்கண்ணி கீரை) ;;

`Phachet` = maNipuri ;; 

madaramga - oriyaa ;;

matsyaakshi - samskRta BAsha ;;

bhiramgee jhaar ;neapaalee ;bhisaunee jhaar - BAlE bhRmgarAj ;;

duubea jaar ; *jibrea paatee - ityaadi naamaalu [= *pattea = patri = aakulu ] ;

 & `Dwarf Copperleaf ;; Joyeed ;;`

himdee = garuDi ;; guruu;- garuDi, guruu ;;

`&+ ;-  kusuma ;- Fig joy weed` - puulu ;- marAThI = kusal/ 

telugu - aDawi punnagamTi aalamu / allam [??] ;;

malatALam - waliya ponnaganni ;; 💦💦; `nector plant ;- 

common four ring ; Plain Tiger ; Gram blue ; Angled Pierrot` ;; 

ఽ ఽ ఌ ౡ ౧ ౨ ౩  ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ - ౧౦  ; 

prev ;- భరత ముని వాక్కు-నాట్య శాస్త్రము - 47 ;

 ఽ ఽ ఌ ౡ 🏆 १  २  ३  ४  ५  ६ ७ ८ ९ - १० 🏆 i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x ; 

Brahmi Amla Hair oil -

భరత ముని వాక్కు-నాట్య శాస్త్రము - 47

౧. బ్రహ్మణీ బ్రాహ్మణీ ;; ఈ -.సీ బ్రహ్మసంబంధి ఐ ఉన్నది ;

భరతేన మునినా అవతారితత్వాద్వా భారతీ  - ఈ.సీ. 

ఈ లోకమునకు భరతుడు*  అనే మునిపుంగవుని చేత తేబడినది ;`Sage Bharta ; `

బ్రాహ్మీ భారతీ భాషా గీః||ర్|| - వాక్ ||చ్|| ;

వాణీ - సరస్వతీ ||సీ|| - వ్యాహార; ||పు|| - ఉక్తి ;

 ||సీ|| లపితమ్ - భాషితమ్ - వచనమ్ - వచః||స్||స||

వాక్కు - [మాట/ పలుకుట] పేర్లు ;;

ఇందులో మొదటి ఏడు - సరస్వతీ దేవి పేర్లు కూడా ;;  💦☺

             Speech Goddess of Speech ;; 

వాగ్వర్గము - ౧ ;; ఫ్రథమ కాండము ; అమరకోశము ; 

౨. భాస్యతి ఇతి భాషా ;- భాష వ్యక్తాయాం వాచి =

    భాషింపబడునది ;; 

౩. గృణం త్యే తామ్ ఇతి గీః. ర. సీ. వచ

గౄ శబ్దే   - దీనిని పలుకుదురు ;;

ఈ అస్ఖలితముచ్చర గీః ; లెస్సగా పలుకునది - అని -

సరస్వతీ పక్షమునందు ;

౪. ఉచ్యత ఇతి వాక్ - చ.సీ. వణ శబ్దే  =  పలుకబడునది ------- 

౫. వణ్యతే శబ్ద్యత వాణీ. ఈ. సీ. -     కుసుమ ;  

ఈ. సీ. వణ శబ్దే - పలుకబడేది ;; 

౬. సరః ప్రసరణం సర్వత్ర - 

అస్తీతి సరస్వతీ ; ఈ. సీ. అంతట వ్యాప్తి కలిగి ఉన్నది ;  

౭. బ్రహ్మ లోకే బ్రహ్మ సరః ;

ఆశ్రయత్వేన అస్యా అస్తీతి =  ఈ. సీ.  

బ్రహ్మ లొకము నందు - బ్రహ్మ సరస్సును ఆశ్రయించి -

  నదీ రూపముగా ప్రవహిస్తున్నది ;

ఈ ఏడు= ౭ [7 - seven]  వాగధి దేవత పేర్లు ;;  

& ; EXTRA ;- భరత ముని ;- [క్రీ.పూ. 3 వ శతాబ్దం] = 36 అధ్యాయాలు ఉన్నట్టి - నాట్య శాస్త్రము - రచయిత ; 

ప్రాచీన భారత దేశంలో - నాటక, సంగీత కళలు - అధ్యయనం చేసే History Research  పరిశీలనకు ఈ భరత ముని రచనలు ఎంతో ప్రయోజనకారులు ; &

అభినవ భారతి - అనే book ;- భరత ముని - నాట్య శాస్త్రము - నకు విపుల  వ్యాఖ్యాన గ్రంధం ;  

అభినవ గుప్తుడు రచించిన ఈ అభినవ భారతి గ్రంధం - పరిశోధకులకు అందించిన వరదాయిని ;

ఆచార్య పోనంగి అప్పారావు - తెలుగు భాషలోనికి ఈ పొత్తమును అనువదించారు ; 

================================= ,

Barata muni - Dance - nATyaSAstram - 47 ; 

౧. brahmaNI brAhmaNI ;; I -.sI brahmasambamdhi ai unnadi ;

BaratEna muni cEta teabaDinadi ; 

*BaratEna muninaa awataaritatwaadwaa BAratI  - ee.see. 

ee loakamunaku bharatuDu anE munipumgawuni cEta teabaDinadi ; 

[ sage Bharata ] ;; 

braahmee BAratI BAshA gee@||r|| - waak ||c|| ;

wANI - saraswatI ||sI|| - wyaahaa ra; ||pu|| - ukti ;

 ||sI|| lapitamm - BAshitamm - wacanamm - waca@h||s||sa||

waakku - [mATa/ palukuTa] pearlu ;;

imduloa modaTi EDu - saraswatee deawi pearlu kUDA!

`Speech Goddess of Speech` ;; 🏆 

waagwargamu - ౧ ;; Prathama kAMDamu ; amarakoaSamu ; 

🏆 braahmee BAratI BAshA gee@|h|r|| - waak ||c|| ; 

౨. BAsyati iti BAshA ;- BAsha wyaktaayaam waaci =

    BAshimpabaDunadi ;; 

౩. gRNam tyea taamm iti gI@h. ra. see. waca

gRu SabdE   - deenini palukuduru ;;

ee askhalitamuccara gee@h ; lessagaa palukunadi - ani -

saraswatee pakshamunamdu ;

౪. ucyata iti waak - ca.see. waNa SabdE  =  palukabaDunadi ------- 

౫. waNyatE Sabdyata wANI. ee. see. -     kusuma ;  

ee. see. waNa SabdE - palukabaDEdi ;; 

౬. sar@h prasaraNam sarwatra - 

asteeti saraswatee ; ee. see. amtaTa wyaapti kaligi unnadi ;  

౭. brahma loakea brahma sara@h ;

ASrayatweana asyA asteeti =  ee. see.  

brahma lokamu namdu - brahma sarassunu ASrayimci -

  nadI ruupamugaa prawahistunnadi ;

ee EDu= ౭ [7 - `seven`]  waagadhi deawata pearlu ;;  

Barata muni ;- [kree.puu. 3 wa Sataabdam] = 36 adhyaayaalu unnaTTi - nATya SAstramu - racayita ; 

praaceena bhaarata deaSamloa - naaTaka, samgeeta kaLalu - adhyayanam ceasea `History Resea// rch ` pariSIlanaku ee Barata muni racanalu emtoa prayoajanakaarulu ; &

abhinawa bhaarati - anea `book` ;- Barata muni - nATya SAstramu - naku wipula  wyaakhyaana gramdham ;  

abhinawa guptuDu racimcina ee abhinawa bhaarati gramdham - pariSOdhakulaku amdimcina waradaayini ;

aacaarya poanamgi appaaraawu - telugu bhaashaloaniki ee pottamunu anuwadimcaaru ; 

& భరత ముని -Dance - నాట్యశాస్త్రం - 47 ;  

& 1. Link ;- పోణంగి అప్పారావు - తెలుగు - భరత ముని - నాట్య శాస్త్రము ;;

ఆచార్య పోణంగి అప్పారావు - తెలుగు అనువాదం - భరత ముని - నాట్య శాస్త్రము - 

& 2. LINK ;-నాట్య శాస్త్రమ్ = by భరతముని ;  

`Prev = లాక్షా ప్రసాదిని - 46 = క్రముకః పట్టికాఖ్యః, పట్టీ ||న్||  లాక్షా ప్రసాదనః ;; ` 

లాక్షా ప్రసాదిని - 46

క్రముకః పట్టికాఖ్యః, పట్టీ ||న్||  లాక్షా ప్రసాదనః 

& క్రముకః పట్టికాఖ్యః, అస్యాత్ పట్టీ లాక్షా ప్రసాదనః|

శ్లోకమ్ - 45 ; ద్వితీయ కాండం - వనౌషధి వర్గం ;;  `Symplocos racemosa ;; ` [`part - B `] ;` 

1. క్రామతీతి క్రముకః - క్రము పాద విక్షేపే = ఆక్రమించేది ;

2. పట్టికా ఇత్యాఖ్యాయస్య సః పట్టికాఖ్యః = పట్ట్క అనే పేరు కలిగినది ;  న. పు. ఘనమైన పట్టిక - అనే పేరు కలిగి ఉన్నది ; 

3. లాక్షాం ప్రసాదయతీతి లాక్షా ప్రసాదనః ; షద్ఌ విశరణగత్య్వసా దనేషు = 

= లక్కను అలంకరించునది -

ఈ నాలుగు - ఎఱ్ఱలొద్దుగు పేర్లు ;  

 & పర్యాయ పద నామావళి ;- లోధ్ర ;  లొద్దుగు  ; ఎఱ్ఱ లొద్దుగు  ;;

లొద్ది చెట్టు ; గాలవ వృక్షము ; చిల్లి వృక్షం ;  తిల్వక - రోధ్ర - సమంగ ;;

& BARK used in dyeing వస్త్రాలకు అద్దకము, రంగులు వేయుట - ఉపకారిణి ;

======================= , 

1. kraamateeti kramuka@h - kramu paada wiksheapea = aakramimceadi ;

2. paTTikaa ityAKyAyasya sa@h paTTikAKya@h = paTTka anea pearu kaliginadi ;  na. pu. ghanamaina paTTika - anea pearu kaligi unnadi ; 

3. laakshaam prasaadayateeti laakshaa prasaadana@h ; shadఌ wiSaraNagatywasaa daneashu = 

= lakkanu alamkarimcunadi -

ee naalugu - e~r~raloddugu pearlu ; 

& loddi ceTTu ; gaalawa wRkshamu ; cilli wRksham ; 

& paryaaya pada naamaawaLi ;- loadhra ; loddugu ; loddi ; gaalawa ceTTu ;

samamga - roadhri ; 

&` BARK used in dyeing` wastraalaku addakamu, ramgulu weayuTa - upakaariNi ;

& prev = ఋషి గాలవుడు - లోధ్ర తైలం - 45 ;- గాలవః, శాబరః [పా], లోధ్రః - తిరీటః -  తిల్వః - మార్జన [[

Essay - PART - B ;- లాక్షా ప్రసాదిని - 46  ;

& PART -  - A ;- PREV = 

LINK ;- Part - A = ఋషి గాలవుడు - లోధ్ర Oil  పు]  ;

LINK ;- Cloth dyed using lodhra mordant and Indian madder natural dye 

LINK = Cloth dyed - lodhra mordant madder natural dye

ఋషి గాలవుడు - లోధ్ర తైలం - 45

గాలవః, శాబరః [పా], లోధ్రః - తిరీటః -  తిల్వః - మార్జన [[ పు] 

లొద్దుగు చెట్టు పేర్లు ;;  ద్వితీయ కాండం - వనౌషధి వర్గం ;;

గాలవశ్శాబరో లోధ్ర స్తిరీటఃస్తిల్వ మౌర్జనౌ |

గాలవతి స్రావయత్యక్షి రోగాన్ ఇతి  గాలవః|| ` Stmplocos racemosa` = లోధ్ర ; 

 శ్లోకమ్ - 32 ; ద్వితీయ కాండం - వనౌషధి వర్గం ;; [`part - A `]

భావం ;- 1] గాలవతి - అక్షి = నేత్ర రోగాలను పోగొట్టేది ;;

**గాలవదృషే ప్రభూత ఇతి - 

      **గాలవుడు అను ఋషి* వలన పుట్టినది ;

= * గాలవుడు ;- కువలయాశ్వుడు అనే రాజుకు గుర్రమును ఇచ్చిన ముని ; 

[పురాణ నామ చంద్రిక ] ;- BELOW STORY  👀👇👯👲 ;; 

2] శబర సంబంధిత్వాత్ - శాబరః = శబర సంబంధం ఐనది ; పా. సాబరః ;

"సాబరాఖ్యాపరాధే చ లోధ్రేపాపే చ పఠ్యత" ఇతి సకారాదావజయః ;;

3] రుణద్ధి అతి సారాదికం లోధ్రః ;;

రుధిర్ ఆవరణే -  రుణద్ధి లయోరభేదః =

అతిసారాదులను [విరేచన/` motions] అడ్డుపెట్టేది ;; `

4. తీరయతి రోగాన్ తిరీటః|

= పార తీర కర్మ సమాప్తౌ = రోగాలని సమాప్తి చేసేది ;; 

5. తిలతి స్నిహ్యత్వంగమనేతి తిల్వః - తిల స్నేహనే -

దీని చేత శరీరం నున్నగా అగును ; 

6. మార్జయతి ఉద్వర్తయత్ అంగ మనేన మార్జనః - మృజూ శుద్ధౌ =

ఈ లోధ్ర ద్వారా - అంగము పరిశుద్ధం అగును ; 

ఈ ఆరు తెల్ల లొద్దుగు / లోధ్ర పేర్లు ;; 

other names ;- లోధ్ర- తిల్వక - రోధ్ర - సమంగ ;; 

* [*discover - Galava - Hindu sage ] ;; & 

గాలవుడు ;- కువలయాశ్వుడు అనే రాజుకు గుర్రమును ఇచ్చిన ముని ; 

[ కథ -  in పురాణ నామ చంద్రిక ] ;;    STORY  👀👇👯👲 ;; 

అనుబంధం ;- 🏇 కథ - మదాలస, కువలయాశ్వ చక్రవర్తి పరిణయ కథ ;- 

కువలయాశ్వము = అనగా - ముల్లోకములలో - నదులలో, పర్వతాదులలో 

సమత్వమున సంచరించే గుణము కలిగిన అశ్వము` [horse] - `

1] మహర్షి గాలవుడు ఈ ఉత్తమ జాతి గుర్రాన్ని రాజుకు ఇచ్చెను.

2] గాలవ ముని తపస్సును ఎప్పుడూ  భగ్నం చేసే - పాతాళ కేతు - అనే రాక్షసుని అణచాడు - తదుపరి - మదాలస అనే కన్యామణిని పెళ్ళాడాడు.

3] కువలయాశ్వుడు - అసలు పేరు  ఋతు ధ్వజుడు & కాశ్యులలో ఒకడు - & 

& శత్రజిత్తు కుమారుడు  ఋతు ధ్వజుడు, 

ఇతను - ముని గాలవుని వద్ద కువలయాశ్వాన్ని స్వీకరించిన హేతువున - - కువలయాశ్వుడు - నామధేయుడు ఆయెను.  🚦🚦🏇 ; 

ఽ ఽ ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦  🏆-♦️♦️ १ = 1 ;  २ = 2 ; ३  = 3 ;  ४ = 4 ;;  & ; 

& = స్థానిక భాషలలో పేర్లు ;- Vernacular Names (Regional Names):

Hindi & Bengali: Lodhra, Lodha, Lodh ;;

English: Symplocos tree, Lodh tree, Symplocos bark ;

Telugu: Lodhuga = లోధ్ర ;  Kannada: Pachettu, Lodhra = లోధ్ర ; 

Marathi: Lodha, Lodhra =  లోధ్ర ;  Tamil: Belli lotai, Velli leti, Vellilathi, Vellilothram

Gujarati: Lodhara, Lodhar ;  Malayalam: Pachotti ;

Oriya (Odia): Lodo ; ; Assamese: Mugam ; Punjabi: Lodhar ; 

& EXTRA;- `lodhra = which makes body firm ;

REF ;- The name “Lodhra” literally means “that which makes the body firm,” reflecting its ability to tone and strengthen bodily tissues (dhatus), especially the rakta (blood) and shukra (reproductive) dhatus.  

============================== , 

Rshi gAlawuDu - loadhra tailam - 45 ;- 

gAlawa@h, SAbara@h [paa], loadhra@h - tirITa@h - tilwa@h - maarjana [ pu] | 

loddugu ceTTu pearlu ; dwwiteeya kAMDam - wanaushadhi wargam ;-   SlOkamm - 32 ;;

         [`part - A `] ;

gAlawaSSAbarO loadhra stirITa@h - stilwa maurjanau |

gAlawati sraawayatyakshi roagaan iti  gAlawa@h|| &

` Stmplocos racemosa` = లోధ్ర ; `[ part - A` ] ; 

BAwam ;- 1] gAlawati - akshi = neatra roagaalanu poagoTTEdi ;;

gAlawadRshE prabhuuta iti aa -

       gAlawuDu anu Rshi* walana puTTinadi ;

2] Sabara sambamdhitwAt - SAbar@h = Sabara sambamdham ainadi ; paa. saabara@h ;

"sAbaraaKyAparaadhea ca loadhreapaapea ca paThyata" iti sakaaraadaawajaya@h ;;

3] ruNaddhi ati saaraadikM loadhra@h ;; 

rudhir aawaraNE - ralayoarabheada@h =

atisaaraadulanu [wireacana/ `motions`] aDDupeTTEdi ;; 

4. teerayati roagaan tirITa@h|

= paara teera karma samaaptau = roagaalani samaapti ceaseadi ;; 

5. tilati snihyatwamgamaneati tilwa@h - tila sneahanea -

deeni ceata Sareeram nunnagA agunu ; 

6. maarjayati udwartayat amga maneana maarjana@h - mRjU Suddhau =

ee loadhra dwaaraa - amgamu pariSuddham agunu ; 

ee aaru tella loddugu / loadhra pearlu ;; 

[*discover - Galava - Hindu sage ] ; ఽ ఽ ౡౡ 

i, ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii  🏆 १ = 1 ;  २ = 2 ; ३  = 3 ;  ४ = 4 ;;  

& ;

gaalawuDu ;- kuwalayASwuDu anEraajuku gurramunu iccina muni ; 

[purANa nAma camdrika   ]] ; 

anubamdham ;- katha - madaalasa, kuwalayASwa cakrawarti pariNaya katha ;- - 

kuwalayASwamu = anagaa - mulloakamulaloa - nadulaloa, parwataadulaloa samatwamuna samcarimcea guNamu kaligina aSwamu [`horse`] - 

maharshi gaalawuDu ee uttama jaati gurraanni raajuku iccenu.

gaalawa muni tapassunu eppuDuu  bhagnam ceasea - paatALa kEtu - anea raakshasuni aNacaaDu - tadupari - madaalasa anae kanyAmaNini peLLADADu.

kuwalayASwuDu - asalu pearu Rtu dhwajuDu -

& kASyulalO okaDu - & Satrajittu kumaaruDu Rtu dhwajuDu - -

itanu - muni gaalawuni wadda kuwalayASwaanni sweekarimcina heatuwuna - - kuwalayASwuDu - naamadheayuDu aayenu. 

ఽ ఽ ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦  🏆-♦️♦️ १ = 1 ;  २ = 2 ; ३  = 3 ;  ४ = 4 ;;  

Prev post = హలిప్రియ, కడప చెట్టు - 44 ;- నీప ప్రియక కదంబాస్తు హలిప్రియే||

`Berringtonia actangula ;- Indian oak tree `- కదంబము ; 

& EXTRA;- `lodhra = which makes body firm ;

REF ;- The name “Lodhra” literally means “that which makes the body firm,” reflecting its ability to tone and strengthen bodily tissues (dhatus), especially the rakta (blood) and shukra (reproductive) dhatus.  ; 

LINK = Lodhra (Symplocos Racemosa) Herb: Ayurvedic Benefits & Uses ; 

హలిప్రియ, కడప చెట్టు - 44

నీప ప్రియక కదంబాస్తు హలిప్రియే||

నయతి ప్రాణినః సుఖం నీపః.

ణీఞ్ ప్రాపణే ;- ప్రాణులను సుఖము నొందించేది ;

`Berringtonia actangula ;- Indian oak tree `- కదంబము ; 

B] కం వాతం దమయతీతి కదంబః. దము ఉపశమే = వాతమును ఉపశమింపజేయునది ;;

C] హలినః బలభద్రస్య ప్రియః సురాధివాసాత్ హలిప్రియః = 

మద్యం యొక్క స్థానము అగుటచేత, బలభద్రునికి* ఇష్టం ఐనది ; 

[about - names of  *బలరాముడు 👸👫👭👬] ;;   

& `Nanclea orientalis` = & కడప చెట్టు ;; 

& 1] నియోలామార్కియా కదంబ =  = BURRA Flower tree = Neolamarckia CADAMBA ] ; 

1] పూలు సుగంధం కలిగినవి, కానీ పళ్ళు చేదు రుచి కలిగినవి ; &

గోల్ఫ్ బంతి సైజు పళ్ళు - Golf ball size fruits -

[పూల నుండి ఏర్పడిన fruits] - తినవచ్చును, కానీ - bitter taste కలిగినవి ; 

2] ఈ tree కొయ్య - మెత్తని కలప కలిగినది ;

3] జానపదులు ఈ చెట్టు చెక్కను - టింబర్ [timber] మందుగా, ఓషధి ఉపయోగిస్తారు ;

& `tree common names ;-

Canary wood ;  Cheese wood ;;  Liecchardt pine ; 

&  కపి/ కాపీ - Pakanh ;;  Uw olkola ; 

ఆస్టేలియా - తెగలు ;- కప్కి / లియచ్ఛత్ - మున్నగు names తో పిలుసారు. 

 i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii  & 🏆 ఌ ౡ ఽఽ ;  ; 

& బలరాముడు - ఇతర పేర్లు ;- బలభద్రుడు /   బలదేవుడు ; 

*తాలాంకుడు = తాటిచెట్టు గుర్తుగా కలిగి ఉన్నవాడు ; 

కాళినేఛేదనుడు = కాళింది/ యమునా నది దిశ మార్చిన/ భంగపరచినవాడు ;

హలాయుధుడు  ; సీరపాణి ;; రేవతీ రమణుడు ; రోహిణేయుడు ;

సంకర్షణుడు ;  ; 

Prev = అందుగు బంక - పిణ్యాక - 43 = అథ సిల్హకే ;-  తిలకల్కే చ పిణ్యాకః|| ; 

 నానార్ధ వర్గము - క ;- తృతీయ కాండము ; అమరకోశము ;- ౮  ;; 

============================================= ,

kaDapa ceTTu pearlu ;- SlOkam = 42 ;

 neepa priyaka kadambaastu halipriyea||

nayati prANina@h sukham neepa@h ;; 🎶

🎶  NI~n praapaNE ;- praaNulanu sukhamu nomdimceadi ; 

`B`] kam waatam damayateeti kadamba@h. damu upaSamea = waatamunu upaSamimpajEyunadi ;;

`C`] halin@h balabhadrasya priya@h suraadhiwaasaat halipriya@h = madyam yokka sthaanamu aguTaceata, balabhadruniki* ishTam ainadi ; 

[ * balarAmuDu ] ;;   = `Nanclea orientalis = `& kaDapa ceTTu ;; 

& itara pearlu ;- balaraamuDu ; baladeawuDu balabhadruDu ;

kALinECEdanuDu = kALimdi/ yamunaa nadi diSa maarcina/  bhamgaparacinawADu ; &

halaayudhuDu ; seerapANi ;

*taalaamkuDu = tATiceTTu gurtugA kaligi unnawADu ;

reawatee ramaNuDu ; roahiNEyuDu ;

samkarshaNuDu ;

& Extra ;- niyoalaamaarkiyaa kadamba = BURRA Flower tree = Neolamarckia CADAMBA ]` `  

` burrflower tree (Neolamarckia cadamba)` & 

Golf ball size fruits = goalph bamti saiju paLLu - [Golf ball size [puula numDi earpaDina `fruits`]  - tinawaccunu, kaanee - `bitter taste` kaliginawi ; 

నియోలామార్కియా కదంబ = puulu sugamdham kaliginawi, kaanee paLLu ceadu ruci kaliginawi ;

ee koyya - mettani kalapa kaliginadi ;

jaanapadulu ee ceTTu cekkanu-Timbar [`timber`] mamdugaa, oashadhi upayoagistaaru ;

`tree common names ;- Canary wood ;  Cheese wood ;;  Liecchardt pine ;

{ EXTRA :- Nauclea orientalis is a species of tree in the family Rubiaceae, native to Southeast Asia, New Guinea, and Australia ;  

౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १  २  ३  ४  ५  ६   ७   ८  ९  १०   &  ఌ ౡ  ;

LINK ;- Trees - names - details - flora Andhrika ; 

అందుగు బంక - పిణ్యాక - 43

అథ సిల్హకే ;-  తిలకల్కే చ పిణ్యాకః||

 నానార్ధ వర్గము - క ;- తృతీయ కాండము ; అమరకోశము ;- ౮ 

పిణ్యాక శబ్దము - అందుగు బంక ఇత్యాది సుగంధద్రవ్యాల చేతఁ 

చేసిన ధూపం పేరు & గానుగపిండి పేరు ;;

పిణ్యం పిండాకార మకతీతి పిణ్యాకః ; 

అక కుటిలాయాం గతౌ = పిడుచ గట్టిఉండునది ;

"పిణ్యాకో హింగు కుంకుమే" ఇతి శేషః -

"పిణ్యక స్సిల్హకే హింగౌ తిల చూర్ణే హింగౌ తిల చూర్ణేచ కుంకుమే = ఇతి - విశ్వప్రకాశః ; 

౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १०  &  i🏆 ఌ ౡ ఽఽ ;

&  తిలకం ;- పిణ్యాక ; ఘోషం = ఆవడ చెట్టు ;; కుశిక = గుగ్గిలం tree ;; 

========================== , 

tilakalkea ca piNyaaka@h||

piNyaaka Sabdamu - amdugu bamka ityaadi sugamdhadrawyaala ceata@m 

ceasina dhuupam pearu & gaanugapimDi pearu ;;

piNyam pimDAkAra makateeti piNyaaka@h ; 

aka kuTilAyAm gatau = piDuca gaTTiumDunadi ;

"piNyaakoa himgu kumkumea" iti SEsha@h -

"piNyaka ssil hakea himgau - tila cUrNE himgau tila cuurNEca kumkumea = iti - wiSwaprakaaSa@h ; 

& tilakam ;- piNyaaka ;;

ghoasham = aawaDa ceTTu ;; 

kuSika = guggilam `tree` ;; 

i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii  & 🏆 ఌ ౡ ఽఽ ; 

& LINK ;- తిలకం చెట్టు - 39  ;- ౧. తిలకః క్షురకః శ్రీమాన్|| = తిలాభాని పుష్పాణ్యస్య తిలకః = `Tamarix tree  ; 💅

💧LINK ;- అందుగు చెట్టు - అంతు లేని లాభాలు ; & 

PREV ;- కాంభోజ దేశ పంట - 42 ;-  హయపుచ్ఛీ తు *కాంభోజీ మాషపర్ణీ మహామహా|| 🈵 శ్లోకమ్ - ౧౩౮ = 138 ; ద్వి. -వనౌషధి వర్గం - అమర కోశం ;;

కాంభోజ దేశ పంట - 42

 హయపుచ్ఛీ తు *కాంభోజీ మాషపర్ణీ మహామహా|| - 🈵 శ్లోకమ్ - ౧౩౮ = 138 ;

ద్వి. -వనౌషధి వర్గం - అమర కోశం ;; 

౧. హయపుచ్ఛీ = గుర్రపు తోక వంటి ఆకారం కలిగినది ; 

౨. కాంభోజి దేశే భవా  కాంభోజీ  = సీ.

 కాంభోజ దేశంలో పుట్టినది - పా.  కాంభోజీ ;   

౩. మాషస్యేన పర్ణాన్యస్యా మాషపర్ణీ = సీ. 

మినుము యొక్క ఆకుల వంటి ఆకులను కలిగినది ;; 

౪. మహా రోగాన్ షహత ఇతి  మహామహా =

మహా రోగాలను సహించేది ;;

ఈ ౪ [ నాలుగు = 4 ] కారు మినుము [= నల్ల మినుములు] పేర్లు ; 

& పంజాబీ ;- మా కీ దాల్/ మాష్ కీ దాల్ / ఉరద్ కీ దాల్ ;

 Maa ki Dal ;  Mash ki daal ;; 

extra ;* కుల్మాషం =  సగం పండిన బార్లీ/ బియ్యం/ మినుములు వంటి ధాన్యాలు ;

& LINK = ref ;- కుల్మాషై రభిషూయతే పరివాస్యత ఇతి కుల్మాషుతం. షుఞ్ ; 

అభిషవే =  అడవి మినుములలో నూరబడేది ; 

& extra ;- ఉరద్ దాల్ = Black grams  = ఉద్ది పప్పు/ మినప్పప్పు ; 

& విగ్న ముంగో = Fabacae - pantropical distribution - 

[ confused with - genusDolichos ; similar - Cow pea ] 

======================,

kAMBOja dESa pamTa - 42 ;- 

hayapucCI tu kAmBOjI mAshaparNI mahAmahA|| - Sloakamm - ౧౩౮ = 138 ;

dwi. -wanaushadhi wargam - amara koaSam ;; 

౧. hayapucCI = gurrapu toaka wamTi Akaaram kaliginadi ; 

౨. kAmBOji deaSE bhawaa  kAmBOjI  = sI.

 kAmBOja dESamloa puTTinadi - paa.  kAmBOjI ;   

౩. mAshasyeana parNaanyasyaa mAshaparNI = see. 

minumu yokka aakula wamTi aakulanu kaliginadi ;; 

౪. mahA roagaan shahata iti  mahAmahA =

mahA roagaalanu sahimceadi ;;

ee ౪ [ naalugu = 4 ] kaaru minumu [= nala minumulu] pearlu ; 

& pamjaabee ;- maa kee daal/ mash kee daal / urad kee daal ; 

`extra` ;- * kulmaasham =  sagam pamDina baarlee/ biyyam/ minumulu wamTi dhaanyaalu ;; ;

కాంభోజి దేశే ;- 1] Link =  https://paintingskadanbarikrish.blogspot.com/  = 

======================, 

prev = మూడు దేశాల గుర్రాలు - 41 ;; 

& LINK - 2] ఉద్ది పప్పు/ మినప్పప్పు ; 

 కాంభోజ దేశ పంట - 42  ;

ref ;- కుల్మాషై రభిషూయతే పరివాస్యత ఇతి కుల్మాషుతం. షుఞ్ ; 

అభిషవే =  అడవి మినుములలో నూరబడేది ; [ అవంతీ సోమం = షర్బత్ - 17 ] ;;  

మూడు దేశాల గుర్రాలు - 41

వనాయుజాః - పారసీకాః - *కాంభోజా బాహ్లికా హయాః|| 

ద్వి.కాం. క్షత్త్రవర్గము - అమరకోశము ]

*"పారశీక = నేటి ఇరాన్ ; 🈵🕋

భావం ;- వనాయు దేశే భవే - వనాయుజాః 🏇;- వనాయు దేశమునందు పుట్టినవి ; 

"పారశీక వనాయుజాః " - అని ఉత్పలిని ఉటంకించెను ;; దీర్ఘాదియును కలదు ;

"శ్వేతం కర్కాఖ్యం వానాయుజ మపి పారసీకం తు - అన్నది "నామమాల" .

౪. "పారశీక దేశే భవాః పారశీకాః = 

 పారశీక దేశము🈵నందు పుట్టినవి ;; 

౫. *కాంభోజ దేశే భవాః - కాంభోజాః 🏇 = 

*కాంభోజ  దేశమునందు పుట్టినవి ;; 

* కాంభోజ  దేశము = COMPUCHIA  - Khmer people ;; 🈵🕋

౬. బాహ్లిక దేశే భవాః బాహ్లికాః 🏇=

బాహ్లిక దేశమునందు పుట్టినవి ;; 

ఇక్కడ above చెప్పినవి దేశములందు పుట్టిన 🏇అశ్వముల పేర్లు [names of HORSES ]  ;; 

& ref = 🈵"పారశీక వనాయుజాః "& ;- "పారశీక దేశం - now ఇరాన్ 

& పార్శీ - పారశీకులు - పర్యాయ పదాలు & 

జొరాష్ట్రియన్ - పార్ధియన్ మతాలు 🈵ఈ ప్రాంతములలో 

ప్రాచీన కాలమున ఉన్న   మతములు ; &

మూడు దేశాల గుర్రాలు - 41 ;

====================== ,

mUDu dESAla gurraalu - 41 ; 

wanaayujA@h - pArasIkA@h🈵 - *kAmBOjA bAhlikA hayA@h|| dwi.kaam. kshattrawargamu - amarakOSamu ] [ 1new  `buk = 494 = NOW & 724]  - 426 <- printed }}}}}} ; ` 

*pAraseeka = neaTi iraan ;; 

bhaawam ;- wanaayu deaSea BawE - wanaayujA@h ;- wanaayu dESamunamdu puTTinawi ; 

"paaraSIkawanaayujA@h " - ani utpalini uTamkimcenu ;; deerghAdiyunu kaladu ;

"SwEtam karkAKyam waanaayuja mapi paaraseekam tu - annadi "nAmamAla" ; 

౪. "paaraSIka deaSea Bawaa@h paaraSIkaa@h =

 paaraSIka dESamunamdu puTTinawi ;; 

౫. kAMBOja deaSea Bawaa@h - kAMBOjA@h =

kAMBOja  dESamunamdu puTTinawi ;; 

౬. bAhlika deaSea BawA@h bAhlikA@h =

bAhlika dESamunamdu puTTinawi ;; 

ikkaDa ceppinawi dESamulamdu puTTina aSwamula pearlu [`names of HORSES ] ` ;; 

& 🈵 paaraseeka deaSam = deaSam - `now` iraan `

& `paarSI - paaraSIkulu - paryaaya padaalu &  🈵 joraashTriyan - paardhiyan mataalu ee praamtamulaloa praaceena kaalamuna unna   matamulu ; 🈵

prev = బాహ్లిక సీమ - స్పెషల్స్ - 40 ; 🔨🔨

 బాహ్లికం రామఠేఽపి చ ;; బాహ్లికం* *రామఠేఽపి చ = ఇంగువ ; &

Extra ;-  LINK = Angkor wat - king Suryavarman ;

1150 - Suryavarman II: The Sun King Vaishnavite of the greatest Monument #history #hinduism #kshatriya ;; 

బాహ్లిక సీమ - స్పెషల్స్ - 40

బాహ్లికం రామఠేఽపి చ - ;

౧.  బాహ్లికము = ఇంగువ = Asafoetida ;; & a horse bred in BAHLIKA country &

                     నానార్ధ వర్గము - క ;- తృతీయ కాండము ; అమరకోశము ;; 

౨. [అపి] =  బాహ్లిక దేశంలో పుట్టిన గుఱ్ఱము ; 

౩.  బాహ్లికం = కుంకుమ పువ్వు - saffron ; 

ప్రాయేణ *బాహ్లికం దేశజత్వాత్  బాహ్లికమః ;- 

    అనగా  బాహ్లికదేశమున పుట్టినది - * बाह्लिक  పా. 

" బాహ్లికమో విషయాశ్వయోః - నకుంకుమే చ వీరే చ  బాహ్లీకం = 

              = బాహ్లికం సమం" ఇతి శేషః. వీరముశీరం ;; 

& EXTRA ;-  1]`Crocus sativus plant ; referred as "Red Gold" vibrant color ;; 

& EXTRA ;- `Crocus sativus plant ; referred as "Red Gold" vibrant color ;; 

& బాహుకం = కాశ్మీర్ కుంకుమ ;-

3 రకములు ;- Laccha saffron ;; Mongra Saffron ; Guccai saffron ;  

& a horse breed in BAHLIKA country 

*a horse breed in BAHLIKA country 

Epic - Mahaa Bharatham ; కురుక్షేత్రం - రణభూమిలో అనేకమంది వీరులు యుద్ధం చేసారు.

వీరి అశ్వదళము లలో - ఉపయోగించిన ఉత్తమాశ్వ జాతులు ఇవి ;-

1] బాహ్లిక ; 

2] కాంభోజ ; 

3] వనాయు జాతి తురగములు ;కురుక్షేత్రం - రణభూమిలో అనేకమంది వీరులు యుద్ధం చేసారు.

వీరి అశ్వదళము లలో - ఉపయోగించిన ఉత్తమాశ్వ జాతులు ఇవి ;-

1] బాహ్లిక ; 

2] కాంభోజ ; 

3] వనాయు జాతి తురగములు ;

===================== , 

౧.  bAhlikamu = imguwa = `Asafoetida ;; a horse bred in BAHLIKA country `&

౨. [api] =  bAhlika dESamloa puTTina gu~r~ramu ; 

౩.  bAhlikam = kumkuma puwwu - `saffron `; 

praayeaNa  bAhlikam dESajatwAt  bAhlikam@h ;- 

anagaa  bAhlikadESamuna puTTinadi - paa. 

" bAhlikamO wishayASwayoa@h - nakumkumea ca weerea ca  bAhliikam =  bAhlikam samam" iti SEsha@h. weeramuSIram ;; 

&

prev =  తిలకం చెట్టు - 39 ;- తిలకః క్షురకః శ్రీమాన్|| తిలాభాని పుష్పాణ్యస్య తిలకః = `Tamarix tree  ; 

LINK ~ Bahlika - Mhajanapada ; 

తిలకం చెట్టు - 39

౧. తిలకః క్షురకః శ్రీమాన్||

తిలాభాని పుష్పాణ్యస్య తిలకః = `Tamarix tree  ; 💅💧`

*నువ్వు పువ్వుల వంటి పూలు కలిగినది ;;  

౨. క్షురతి పరుషత్వాత్  క్షురకః -  క్షుర ఐశ్వర్య దీప్తోః =

పరుషమై, దీప్తమై ఉండేది ;; 

౩. శ్రీః శోభాఽస్యాస్తీతి - శ్రీమాన్ - త.పు. = ఒప్పిదము కలది ;;

ఈ ౩ [ = 3 - మూడు] - తిలకం చెట్టు పేర్లు ; ;

& ; part - 2 ;-  తిల ఇవ కాల వర్ణర్వాత్ = 

 [ మనుష్య వర్గ - అమరకోశమ్, ద్వితీయ కాండము ] ;; 

[నల్ల] నువ్వుల వలె - నల్ల రంగును కలిగినది = పుట్టుమచ్చ=💅💧

& ప్రాచీనకాలం నుండి - భారతీయులు లలాట తిలకధారణ - అత్యున్నత సాంప్రదాయ శోభలను ఇస్తున్నది.

👼💁next essay - అనుబంధ అంశాల విపులీకరణ ; 

as తిలకం, బొట్టు, సింధూరం ఇత్యాది వస్తు వర్గములు ; 

*నువ్వులు - నువ్వు పప్పులు ; = 👯👫sesame seed ; 👪 sesamumindicum plant ; 

============================= , 

💅💧 tilaka@h kshuraka@h SrImAn||

౧. tilABAni pushpANyasya tilaka@h = `Tamarix tree ` ;

nuwwu puwwula wamTi puulu kaliginadi ;; 

౨. kshurati parushatwaat  kshuraka@h -  kshura aiSwarya deeptoa@h =

parushamai, deeptamai umDEdi ;; 

౩. SrI@h SOBAఽsyaasteeti - SrImAn - ta.pu. = oppidamu kaladi ;;

ee ౩ [ = 3 - mUDu] - tilakam ceTTu pErlu ;  & ;

part - 2 ;-  tila iwa kaala warNarwAt = 

[nalla] nuwwula  wale - nalla ramgunu kaliginadi = puTTumacca=

 [ manushya warga - amara koaSam, ditIya kAMDam ;] ;; 

& ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १  २  ३  ४  ५  ६   ७   ८  ९  १०   & 

extra infrmtn ;- `1001 nights -`  fable- phrase ;- sesame, open urself" 

`open sesame, close sesame` - `Antone Galland - French transalation - [1704-1717] - discover ;

 - $$ =  ₹  ఽఽ 卐 卐 🏆 ఌ ౡ 🏆  i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii    &

prev post = దూది - పిచుతూలం - 38 = పిచులః ఝూబుకః||పు|| పక్కె చెట్టు ; 

సమౌ పిచుల ఝూబుకౌ|| శ్లోకమ్ ; ౩క్ ;

దూది - పిచుతూలం - 38

పిచులః ఝూబుకః||పు|| పక్కె చెట్టు ; 

సమౌ పిచుల ఝూబుకౌ|| శ్లోకమ్ ; ౩క్ ; 

      Gossypium Herbcium ;; Levant cotton ;; 

పిచుం తూలం లాతేతి పిచులః|| - లా దానే.  పిచువు - అనగా - దూది ;;

దానిని సంసర్గమున ఉంచుకొనేది ;

౧.  ఝమ్యతే ఝూబుకః - ఝము అదనే = భక్షించబడునది ;;

ఈ ౨ [రెండు - 2 ] సన్నని ఆకులు గలిగిన పక్కెచెట్టు పేర్లు ; 

&

♂♂ ; అనుబంధం - పార్ట్ - 2 ;- 

అథ పిచుస్తూలః|| 

విచ్యతే మర్ద్యత ఇతి పిచుః ;

ఉ. పు. ౧. పిచు మర్దనే = ఏకబడేది ;

౨. తోల్యతే అనేతీతి తూలః -

తుల ఉన్మానే = తూచబడేది ;; 

తూలతే నిష్కోష్యత ఇతి వా తూలః -

తూలతే నిష్కోషణే   ; 

తచ్చ అంతర్గతస్య బహిర్నిస్సరణం = విప్పబడేది ;

పిచుతూలం - అనే పేరు కూడా కలదు ;;  

🧵kk = 🧵ఈ ౨ [రెండు - 2 ] దూది పేళ్ళు ; 

వైశ్య వర్గం 105 = ౧౦౫ ;; 

=============================== ,

samau picula JUbukau|| SlOkamm ; ౩k ;

picum tuulam laateati picula@h|| - laa daanea.  picuwu - anagaa - duudi ;;

daanini samsargamuna umcukoneadi ;

౧.  Jamyatea JUbuka@h - Jamu adanea = bhakshimcabaDunadi ;;

ee ౨ [remDu - 2 ] sannani aakulu galigina pakkeceTTu pErlu ;  ''''''''''' ; 

pakke ceTTu ; `Gossypium herbacium -

Commonly - LEVENT Cotton `  ]  🏆🦬;

♂♂ ; anubamdham - paarT - 2 ;-  🧵

atha picustUla@h|| 

wicyatea mardyata iti picu@h ;     `Gossypium Herbcium` ;;

u. pu. ౧. picu mardanea = eakabaDEdi ;

౨. toalyatea aneateeti tUla@h -

tula unmaanea = tuucabaDEdi ;; 

tUlatea nishkoashyata iti waa tuula@h -

tUlatea nishkoashaNE   ; 

tacca amtargatasya bahirnissaraNam = wippabaDEdi ;

picutuulam - anea pearu kUDA kaladu ;; waiSya wargam 105 = ౧౦౫ ;;       [ పిచుతూలం = వైశ్య వర్గం 105 ] ;

ee ౨ [remDu - 2 ] duudi peaLLu ; 

 🧵 🧵 🧵 🧵 🧵 🧵 - 

దూది - పిచుతూలం - Levant cotton

- 38 ;- LINK = 

prev = తుమికి/ కాక పీలుక - 36  ; ;;

తిందుకం/ తుమికి చెట్టు - 37 = తిందుకః స్ఫూర్జకః కాల స్కంధశ్చ శితి సారకే||  - శ్లోకమ్ - 38 ;; 

తిందుకం/ తుమికి చెట్టు - 37

తిందుకః స్ఫూర్జకః కాల స్కంధశ్చ శితి సారకే||  - శ్లోకమ్ - 38 ;; 

౧. తిమ్యతి ఆర్ద్రీ భవతీతి తిందుకః* ;- తిమ ఆర్ద్రీ భావే ;-

ఆర్ద్రమై ఉండేది ; 

౨. స్ఫూర్జతి దహ్యమానః శబ్దం కరోతీతి స్ఫూర్జకః టు ఓ స్ఫూర్జా వజ్ర నిర్ఘోషే ;-

దావాగ్ని చేత దహింపబడేది ఐ, ఉరుము లాంటి శబ్దం చేసేది ;

౩. కాలః స్కంధోఽస్య కాలస్కంధః = 

నల్లని మొదలు కలది ;

౪. శితిర్ నీలః సారో ఽస్య శితి సారకః = నల్లని చేవ కలిగి ఉన్నది ;; 

ఈ ౫ = నాలుగు - తుమికి చెట్టు పేర్లు ;; & 

      ☺ తునికి ఆకు = బీడీ ఆకు ;;  & 

EXTRA ;- తిందుక పళ్ళు ;- వీటి గుజ్జును,కర్ణాటక మున్నగు ప్రాంతాల ప్రజలు -  చేపల వలలను - భద్రపరిచే వస్తువుగా ఉపయోగిస్తున్నారు ; 

*తుమిద - నల్ల చేవ - కోవిదార్ ;  తుమికి కర్ర ; తుమికి చెట్టు ; తిందుక వృక్షము ; 

=========================== ,

tinduka@h sphuurjaka@h kaala skandhaSca Siti sArakE||  - శ్లోకమ్ - 38 ;; 

౧. timyati aardree bhawateeti tinduka@h ;- tima aardree BAwE ;-

aardramai umDEdi ; 

౨. sphuurjati dahyamaana@h Sabdam karoateeti sphuurjaka@h Tu oa sphuurjaa wajra nirGoashE ;-

daawaagni ceata dahimpabaDEdi ai, urumu laamTi Sabdam ceaseadi ;

౩. kaala@h skamdhOఽsya kaalaskamdha@h = 

nallani modalu kaladi ; ;;;;;;;;;;;; 

౪. Sitir nIla@h sArO ఽsya Siti sAraka@h = nallani ceawa kaligi unnadi ;; 

ee naalugu tumiki ceTTu pearlu ;; 

& ☺♪ 

PART - 2 ;- 

prev ;- & LINK = PART  - 1 ;- తుమికి/ కాక పీలుక - 36 [now - 37 ]  = కాకేందుః కులకః కాకపీలుకః || = Diospyros glutionsa & ;; Diospyros tomenfosa `

తుమికి/ కాక పీలుక - 36

కాకేందుః కులకః కాకపీలుకః || 

శ్లోకమ్ - ౩9 ; Diospyros glutionsa & ;; Diospyros tomenfosa ` ;; 

ద్వి.కాం. వనౌషధి వర్గం ;-   అమరకోశమ్ ;  - PART - 1 ; 

వివరణ ;- కాక ఇన్ దంత్యత్ర కాకేన్ దుః ;- 

ఉ.పు. ఇది పరమేశ్వర్యే ;

కాకులు దీనియందు లెస్సగా ఉంటాయి.

౧. కుత్సితైః కాకాదిభిః లక్యత ఇతి కులకః ; లకి ఆస్వాదనే ;

కుత్సితములు ఐన కాకాదుల చేత ఆస్వాదింపబడేది ; 

౨. కాకైః పీయత ఇతి కాక పీలుకః ;;

పా. పానే ;- ౩. కాకుల చేత ఆర్ద్రీభావే = కాకుల చేత తడుపబడేది ;

కాక్వత్ నీలత్వాత్ కాకతిందుకః = కాకి వలె నల్లగా ఉండేది -

ఈ ౪. [నాలుగు] - నల్ల తుమికి పేర్లు ;; 

 EXTRA ;- 1] తుమికి చెట్టు [  కేరళ వైద్య - ఎక్కిళ్ళు తగ్గడానికి - used న్యగ్రోధ కషాయ = 

Nyagrodha kashaya ; 

2] పచ్చి ఆకులు, పళ్ళు - వస్త్రాలకు వేసే రంగులు తయారీ use ; 

3] తిందుక - తుంబిక [తమిళ్ ] ; 4

4] తుంబిక చెట్టు ;-  Genus = Diospyros *Malabarica ; & Family ;- Ebenaceae ; 

కేరళ ;- మలబార్ ->  species - D. malabaraica ;; ;; Bionomial name ;- Diospyros malabaraica ;

5] కేరళ - మలబార్ తీరం ; నైరుతి ప్రాంతం - నేటి కేరళ రాష్ట్రం & + తుళు నాడు నుండి కన్యాకూమారి వరకు - " మలబార్ సీమ" అని పరిగణిస్తునారు. 💦💧💅

4] తుంబిక చెట్టు ;-  Genus = Diospyros *Malabarica ; & Family ;- Ebenaceae ; 

 English: Indian persimmon ;;   Hindi: Gabha. ;; Malayalam: Panacca.  ;;  Tamil: Paniccai ;;  

Telugu: Tumiki      ;;  Bengali: Desi gab ;; 

5] తునికి ఆకు = బీడీ ఆకు = tuniki aaku = bIDI aaku ;; 

6] తేరవాదం - బౌద్ధం - తిందుక ఫలం - కథ ;- 

In 👲Theravada, the Tinduka tree has multiple representations: it is depicted as bearing sweet fruit that attracts 💅monkeys 🙉🙈🙊 , associated with a Brahmin's downfall due to its fruit, and recognized as the 💅divine tree 💇connected to the Bodhisatta, from which the king would receive annual …

& EXTRA INFRMN ;- The Tinduka tree, also known as the Indian Persimmon, is not only a source of fruit but also attracts crows.  Crows are known to visit areas with food or ideal nesting sites, and the Tinduka tree provides both.  This makes it a valuable plant for birdwatchers and nature enthusiasts who want to observe crows in their natural habitat. 

===================================== , 

kaakeandu@h kulaka@h kaakapeeluka@h || 

SlOkamm - ౩9 ; dwi.kaam. wanaushadhi wargam ;-  

wiwaraNa ;- kaaka in damtyatra kaakaen du@h ;- 

u.pu. idi parameaSwaryea ;

kaakulu deeniyamdu lessagaa umTAyi.

౧. kutsitai@h kaakaadiBi@h lakyata iti kulaka@h ; laki aaswaadanea ;

kutsitamulu aina kaakaadula cEta aaswaadimpabaDEdi ; 

౨. kaakai@h peeyata iti kaaka peeluka@h ;;

paa. paanea ;- ౩. kaakula ceata aardreeBAwE = kaakula ceata taDupabaDEdi ;

kaakwat neelatwaat kaakatimduka@h = kaaki wale nallagaa umDEdi -

ee ౪. [naalugu] - nalla tumiki pearlu ;; 

☺ tuniki aaku = bIDI aaku ; ;

6] tearawaadam - bauddham - timduka phalam - katha ;- 

తేరవాదం - బౌద్ధం - తిందుక ఫలం - కథ ;- 

In Theravada, the Tinduka tree has multiple representations: it is depicted as bearing sweet fruit that attracts monkeys, associated with a Brahmin's downfall due to i

ts fruit, and recognized as the divine tree connected to the Bodhisatta, from which the king would receive annual …  ;; 

 తుమికి చెట్టు [  కేరళ వైద్య - ఎక్కిళ్ళు తగ్గడానికి - Nyagrodhadi kashayam.

 English: Indian persimmon ;;   Hindi: Gabha. ;; Malayalam: Panacca.  ;;  Tamil: Paniccai ;;  

Telugu: Tumiki      ;;  Bengali: Desi gab ;; 

&

timduka [ telugu ] ;;  tumbika [tamilh ] ;;  

tumbika tree ;- ` Genus = Diospyros *Malabarica ; & Family ;- Ebenaceae ;

&

prev post =  మొక్కము / గోలీఢము - 35 = గోలీఢో ఝాటలో ఘంట పాటలిః మోక్ష ముష్కకౌ|| - 39 శ్లోకమ్ ;  `Sponias Pinnata & Peltophorum ;;