కోరింద పూసలు - కోరింద చెట్టు - 74

జనీ - జతూకా - జననీ [సా] 

రజనీ - జతుకృత్ [పా] ;

జంతుకృత్ - చక్రవర్తినీ - సంస్పర్శా ||సీ|| ;; 

🏆 🏆 భావము ;- ౧. జనయతి శైత్యాదికం జనీ జననీ చ - 

శైత్యాదు*లనుపుట్టించేది ;; కుసుమ ;;;;;;   

౨. జనయతి లాక్షాంవా  జనీ - జననీ చ. 

జనీ ప్రాదుర్భావే = లక్కను పుట్టించేది ;; పా. రజనీ.  ;; 

౩. జతు కరోతీతి - జతూకా = లక్క ఉత్పత్తికి పట్టుగొమ్మ ఐనది ;

౪. జతుకృత్ ;- జతు కరోతీతి - జతుకృత్ ;- త. సీ.

      లక్క తయారీ క్రియలో ముఖ్యమైనది ; & పా. జతుకృత్ ; 

౫. చక్రవర్తినీ  ;- చక్రే శాకగణే వర్తత ఇతి -

చక్రవర్తినీ = శాక సమూహమునందు వర్తించగలిగేది ;   

౬.  సంస్పర్శా ;- సమీచీనః స్పర్శోऽస్యా అస్తీతి  సంస్పర్శా =

 చల్లదనం కలిగిన స్పర్శ కలిగినది ;; 

ల్యావకై = కొండచింత చెట్టు* ; 

` Lya Vakai = Kondachinta*` *   चक्रवर्तिन्  ; 

📎📎; ఈ ౬  [ఆరు = six] కోరింద చెట్టు పేర్లు ;;

* [జలుబు, పడిసం, రొంప, శైత్యం ] ; 

extra ;-  लाक्षा ; जतुका ;- లక్క - resin ఆధార తరువు ;; 🪖🪖;

Extra matters ;- 1] కెర్రియా లక్క ;-  keria lacca ;- కెరియా లక్క పురుగుల వృద్ధి కలిగే ఆతిథ్య వృక్షజాతులను పెంచుతున్నారు.

పలాశ చెట్లు, మర్రి చెట్లు, బేర్ చెట్లు - సమానియా చెట్లు -

ఉంబర్ - ఖైర్ - మున్నగు చెట్లను సాగుచేస్తున్నారు.

లక్క;- ప్రకృతికి మేలు కలిగించే కీటకముల వలన  ; 4] లభిస్తుంది.

పలాశ ;- Butea monosperma ;

Ziziphus mauritiana ;- బేర్ Ber ;;

Scleichera oleosa = కుసుమ్ ; kusum ;;

 samanea saman [rain tree  = సమానియా సామన్ [వర్షాధార తరువు ] ;

Annona sqamosa [ custard apple ]=   సీతాఫలం ;; 

Ficus benghalensis ;- banyan మఱ్ఱి చెట్టు ;

Ficus racemosa [umber]] ;; 

మరాఠ్‌వాడా - మహారాష్ట్రలో వాణిజ్యపరంగా పెంచుతున్న వ్యవసాయ కృషీవలురు, శాస్త్రవేత్తల సూచనలతో ముందుకు సాగుతున్నారు ; 

&  లక్క = పలాంకష ;; జతు ;; అలక్తక ;; యవ ; 

వృక్షమాయ ; రెసిన్ [by insect] ;; కెర్రియా లక్క ;; 

నాందేడ్, పర్భణి -  మరాఠ్‌వాడా [Maharashtra ] వంటి ప్రదేశాలలో 

వాణిజ్య లాభదాయిని ఐన లక్క ఉత్పత్తి కోసం కృషి చేస్తున్నారు. 

& छत्तीसगढ़ = ఛత్తీస్ గఢ్ , మధ్యప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్ - జార్ఖండ్ - మున్నగు 

states కూడా లక్క = *రంగీనీ ; కుసుమ్ - పెంపకం అధిక స్థాయిలో సాగుబడి జరుగుతున్నది.   ;;  

* लाख (Lac) ;-  लाख कीट की दो प्रजातियां होती हैं जिन्हें कुसमी और रंगीनी ;; 

& 🪖🪖 కోరింద పూసలు - కోరింద  పళ్ళు - కోరింద  కాయ చెట్టు ; [ ఈ కాయల వంటి కాయలు ఉన్నది = ఉండ్ర చెట్టు ; 

మిగుల మగ్గిన - కోరింద పళ్ళతో - మురబ్బాలు,జామ్sలు చేస్తారు ; 🪖🪖; 

========================== ,

📆🗓  janee - jatuukaa janaee [saa] ;

rajanee - jatukRt [paa] 

jantukRt - cakrawartinee - samsparSA ||see|| ;; 

 BAwamu ;- ౧. janayati *Saityaadikam janee jananee ca =

- *Saityaadulanu puTTimceadi ;; kusuma ;;;;;; 🏆

 BAwamu ;- ౧. ౨.  janayati laakshaamwaa  janee - janaanee ca. 

janee praadurBAwE = lakkanu puTTimceadi ;; paa. rajanee.  ;; 

౩. jatu karoateeti - jatuukaa = lakka utpattiki paTTugomma ainadi ;

౪. jatukRt ;- jatu karoateeti - jatukRt ;- ta. see.

      lakka tayaaree kriyaloa mukhyamainadi ; & pA. jatukRt ; 

౫. cakrawartinee  ;- cakrea SAkaganhea wartata iti -

cakrawartinee = SAka samuuhamunamdu wartimcagaligeadi ;   

౬.  samsparSA \ ;- sameeceena@h sparSoaऽsyA asteeti  samsparSA =

 calladanam kaligina sparSa kaliginadi ;;

` Lya Vakai = Kondachinta*`  lyaawakai = komDacimta ceTTu ; 

ee ౬  [aaru = `six`] koarimda ceTTu  pearlu ;;  - 

*jalubu, paDisam, rompa, Saityam  ;; 

extra ;- 🪖🪖 जतूका / जन = janee ; 

& ;- जतुका ;- lakka - `resin` aadhaara taruwu ;; &

Extra matters;- keriyaa lakka ;- `keria lacca` ;- lakka purugula wRddhi kaligea aatithya wRkshajaatulanu pemcutunnaaru.

palASa ceTlu, marri ceTlu, bear ceTlu - samaaniyaa ceTlu -

umbar - khair - munnagu ceTlanu saaguceastunnaaru.

lakka;- prakRtiki mealu kaligimcea keeTakamula walana labhistumdi.

palaaSa ;- `Butea monosperma` ;

`Ziziphus mauritiana` ;- bear `Ber` ;;

`Scleichera oleosa` = kusumm ; `kusum ;;

` `samanea saman [rain tree ` = samaaniyaa saaman [warshaadhaara taruwu ] ;

`Annona sqamosa [ custard apple ] `= seetaaphalam ;; 

`Ficus benghalensis ;- banyan` ma~r~ri ceTTu ;

`Ficus racemosa [umber]`] ;; 

marATh^wADA - mahaaraashTraloa waanhijyaparamgaa pemcutunna wyawasaaya kRsheewaluru, SAstraweattala suucanalatoa mumduku saagutunnaaru ;

& lakka = palaamkasha ;; jatu ;; alaktaka ;; yawa ; 

            wRkshamAya ; resin [`by insect`] ;; kerriyaa lakka ;

naamdeaD, parbhanhi -  marATh^wADA [`Maharashtra ]` wamTi pradESAlalO waanhijya laabhadaayini aina lakka utpatti koasam kRshi ceastunnaaru. 

&  छत्तीसगढ़ = Cattees gaDh, madhyapradES, paScimbemgAl - jaarKamD - munnagu `states` kUDA lakka = *ramgeenee ; kusumm - pempakam adhika sthaayiloa saagubaDi jarugutunnadi. 

* लाख (Lac) ;- लाख कीट की दो प्रजातियां होती हैं जिन्हें कुसमी और रंगीनी ;;  

& 🪖🪖; = migula maggina - కోరింద palhlhatoa - murabbaalu,jaamm ^lu ceastaaru ; 

1] Link ;- జనీ ప్రాదుర్భావే = లక్క ఉద్భవకారి ణి ;;

🏰 ॐ ॐ  १ २ ३ ४ ५  ६ ७ ८ ९ १० 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ ;; 

🪖🪖 koarimda puusalu - koarimda  palhlhu - koarimda  kaaya ceTTu ; [ ee kaayala wamTi kaayalu unna ,di = umDra ceTTu ;

Link - 2 ;-కోరింద పూసలు - కోరింద చెట్టు  ; 

🏰 ॐ ॐ  १ २ ३ ४ ५  ६ ७ ८ ९ १० 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ ;; 

PREV ;-   ;- గంధప్రసారిణి = గొంతెమ్మగోరు - 73  ;-  సారణా - ప్రసారణీ - కటంభః ; రాజబలా భద్రబలా||సీ|| =  శ్లోకమ్ ;   paederia foetiols ;;  

 i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii ;; 

శతపుష్ప, సోంపు - 72

శతపుష్పా - సితచ్ఛత్రా౽తిచ్ఛత్రా- మధురా మిసిః  =

[పా] మసిః - అవాక్ పుష్పీ - కారవీ||  శ్లోకమ్ 151 ;`;  Anise ` 

= పెద్ద సదాప/ అడవి సదాప యొక్క పేర్లు ;; 

భావము ;- ౧. బహు పుష్పత్వా చ్ఛతపుష్పా ;-

        బహుళమైన పూలను కలిగిఉన్నది ;;  

౨. సితచ్ఛత్రాభాని పుష్పాణ్యస్యా ఇతి = "సితచ్ఛత్రా"  

= తెల్లని గొడుగు వంటి పువ్వులు కలిగినది ;; 

& ఛత్రమతి క్రాంతా అతిచ్ఛత్రా = 

ఛత్రము = umbrellaను అతిక్రమించినది ;; 

౩. కటు - తిక్త - రసత్వే౽పి విరుద్ధ లక్షణయా మధురా =

 కారం, చేదు ఐనట్టి విరుద్ధ లక్షణాల వలన ఇది -"మధుర"అని చెప్పబడుచున్నది ;; 

౪. మస్యతి పరిణమతీతి - మిసిః ;-

సీ. మస పరిణామే = కాలక్రమంలో రూపాంతరం పొందేది ;; 

౫. అవాక్ పుష్పీ ;-  అవాం చ్యధోముఖాని పుష్పాణ్యస్యా - ఇతి  అవాక్ పుష్పీ =

సీ. అధోముఖాలు ఐనట్టి పూలు కలిగినది ;  

౬. కరోతీతి కారుః తస్యేయం - కారవీ ;- కారువునకు ఉపయోగించేది ;;   

ఈ ఆరు [ ౬ = 6 = six ] = పెద్ద సదాప/ అడవి సదాప - యొక్క పేర్లు ;;   

`EXTRA ;- పాత ఫ్రెంచ్ పదం మూలం ->  ` Anise - 

   1] herbaceus ;;  ` Ani seed `;    `Family ;-  Apiaceae ; `

మధురా బృంహణీ బల్యా పుష్టి వర్ణాణీ| 

ఋతు ప్రవర్తనీ, ధన్యా యోనిశుక్ర విశోషనీ|

ఉష్ణా వాత ప్రశమనీ మంగల్యా పాపనాశనీ|

పుత్రప్రదా వీర్యకరి, శతపుష్పా నిదర్శితా||  

కాశ్య సంహిత -చెప్పిన సూత్రం ; 

& 

1] సోంప్ - శతపుష్ప ;- క్షేమ కుతూహలం - గ్రంథం ; శతఛత్రా ; సదాప చెట్టు ;

2] కాశ్య సంహిత ;- జఠరాగ్ని ఎక్కువ అగును ; ఆకలి పెరుగుతుంది ; leaves, flowers TEA = టీ - కషాయ - కీళ్ళనొప్పులు, మరెన్నో రుగ్మతలకు మంచి విరుగుడు మందు ; 

3] నోటి దుర్వాసనను పోగొట్టగలిగే సుగంధ ద్రవ్య దినుసులు ;

4] క్షేమశర్మ ఈ శతఛత్ర ఆకులతో చేసుకోగల కూరలు, వంటలను గురించి బాగా వివరించి చెప్పాడు ; క్షేమ శర్మ - ఆవనూనె వేసి, బాండీలో - సోంపు ఆకులను మగ్గనివ్వలి - అంటూ -

కూర, పచ్చడి - అన్ని విధాలైన సాధకములను చేసుకునే విధానాన్ని చెప్పిన కవి -

భర్జితా కటుతైలేనా సింధుజేనావమర్దితా|

శతపుష్పా హసత్యేషా పరవాస్యపేక్షకమ్|| 

& ఈ సోంపు గింజలుసదగుప్పె = ಸದಕುಪ್ಪಿ ; కన్నడం ;; సదాఫ్ = 

హిందీ ;; మరాఠీ = సోప్ ;;

ఇండియన్ దిల్ సీడ్స్ ; 

English ;; `Fennel seeds` ;  = saunf = sompu - mouth freshener seeds ; 

& శతపుష్ప - నూరు గుణాల మొక్క ;- 

కైవాహం బహురసా స్వవాసేనైవవ వాసినా| 

శతపుష్పా వదత్యేచ్ఛత్రందత్వా జిగీషతా!|| -

మీకు నేను కేవలం  ఒక్కదానిగా కనిపిస్తున్నాను, కానీ - అనేక రుచులు కలిగినదానిని - నాకు అదనంగా ఏవేవో - సుగంధాలను కలపాల్సిన అక్కర లేదు, నేనే ఒక పరిమళాన్ని."

ఈ మొక్క పూలు గొడుగు shape లో ఉంటాయి, 

కనుక దీని పేరు "శతఛత్రా" అని పర్యాయ పదం ;;

================= , 

SatapushpA, sompu - 72 ;- 

SatapushpA - sitacCatrA౽ticCatrA- madhuraa misi@h  =

[paa] masi@h - awaak pushpee - kaarawee||  SlOkamm 152 ;; ` Anise` 

= pedda sadaapa/ aDawi sadApa ;; 

BAwamu ;- ౧. bahu pushpatwaa cCatapushpA ;-

        bahulhamaina puulanu kaligiunnadi ;;  

౨. sitacCatrABAni pushpANyasyaa iti = "sitacCatrA"  

= tellani goDugu wamTi puwwulu kaliginadi ;; 

& Catramati kraamtaa aticCatrA = 

Catramu = `umbrella`nu atikramimcinadi ;; 

౩. kaTu - tikta - rasatwea౽pi wiruddha lakshanhayaa madhuraa =

 kaaram, ceadu ainaTTi wiruddha lakshaNAla walana idi -"madhura"ani ceppabaDucunnadi ;; 

౪. masyati parinhamateeti - misi@h ;-

see. masa pariNAmE = kaalakramamloa ruupaamtaram pomdeadi ;; 

౫. awaak pushpee ;-  awaam cyadhoamuKAni pushpaanhyasyaa - 

    iti  awaak pushpee =

see. adhoamukhaalu ainaTTi puulu kaliginadi ;  

౬. karoateeti kaaru@h tasyeayam - kaarawee ;- kaaruwunaku upayoagimceadi ;;      

ee aaru [ ౬ = 6 =`six` ] pedda sadaapa/ aDawi sadApa - yokka pErlu ;; 

& EXTRA NOTES ;- Satapushpa, soampu  

madhuraa bRm haNI balyaa pushTi warnhaanhI| 

Rtu prawartanee, dhanyA yOniSukra wiSOshanee|

ushNA waata praSamanee mamgalyaa 

paapanASanI|

putrapradaa weeryakari, SatapushpA nidarSitA||

kASyasam hita - ceppina suutram ;

1] soamp - Satapushpa ;- ksheama kutuuhalam - gramtham ; SataCatrA ;; 

2] kASyasam hita ;-

jaTharaagni ekkuwa agunu ; aakali perugutumdi ; Tee - kILLanoppulu, marennoa rugmatalaku mamci wiruguDu mamdu ; 

3] soamp - Satapushpa ;- ksheama kutuuhalam - gramtham ; SataCatrA ;

4]  ksheamaSarma ee SataCatra aakulatoa ceasukoagala kuuralu, wamTalanu gurimci baagaa wiwarimci ceppADu ; ksheama Sarma - aawanuune weasi, bAMDIlO - soampu aakulanu magganiwwali - amTU -

kuura, paccaDi - anni widhaalaina saadhakamulanu ceasukunea widhaanaanni ceppina kawi - ]]

bharjitaa kaTutaileanA simdhujeanaawamarditaa|  

SatapushpA hasatyEshA parawaasyapeakshakamm||  ksheamaSarma ee SataCatra aakulatoa ceasukoagala kuuralu, wamTalanu gurimci baagaa wiwarimci ceppADu ; ksheama Sarma - aawanuune weasi, bAMDIlO - soampu aakulanu magganiwwali - amTU -

kuura, paccaDi - anni widhaalaina saadhakamulanu ceasukunea widhaanaanni ceppina kawi -

sadaguppe - = ಸದಕುಪ್ಪಿ ; kannaDam ;; sadaaph = 

himdee ;; marAThI = soap ;; imDiyan dil seeDs ; 

= ಸದಕುಪ್ಪಿ ;; సదగుప్పె = ಸದಕುಪ್ಪಿ ; కన్నడం ;; సదాఫ్ = 

హిందీ ;; మరాఠీ = సోప్ ;; ఇండియన్ దిల్ సీడ్స్ ;  

English ;; `Fennel seeds` ;  = saunf = sompu - mouth freshener seeds ; 

& Satapushpa - nuuru gunhaala mokka ;- 

meeku neanu keawalam  okkadaanigaa kanipistunnaanu, kaanee - aneaka ruculu kaliginadaanin

kaiwaaham bahurasaa swawaaseanaiwawa waasinA| 

Satapushpaa wadatyeacCatramdatwaa jigeeshatA!|| -i - naaku adanamg aa eaweawoa - sugamdhaalanu kalapaalsina akkara leadu, neanea oka parimalhaanni." - ;;- 

nOTi durwAsananu pOgoTTagaligE sugamdha drawya dinusulu ee soampu gimjalu ;; 

& prev ;- కామంచి చెట్టు - काकमाची - 71 = కాకమాచీతు వాయసీ||  కాకాన్ మఞ్చత ఇతి కాకామాచీ = Salanum Ttilobatum ; ; 

& LINK ;-  శతపుష్ప, సోంపు - నూరు గుణాల మొక్క 

ఽ ఽ 🏆 ऽ ऽ 🏆ఌ ౡ  🎭🎭 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० 🏆; 

భృంగరాజ మహిమ - 70

మార్కవో భృఙ్గ రాజస్స్యాత్|| Trailing Eclipta ;   

౧. మార్కః సంపర్కః - ఔషధేషు తం వాతీతి మార్కవః ;

వా గతి గంధనయోః =

ఔషధములతో సంపర్కం పొందేది ;

౨. భృంగవత్ రాజతే  భృంగరాజః - రాజృ దీప్తౌ =

తుమ్మెద వోలె ప్రకాశించేది ;; 

ఈ ౨ = రెండు - గుంటగలగర [ గుంట గలిజేరు ] ;

✅ EXTRA` ;- Vernacular names ;-

సంస్కృతం ;- కేశరాజ ; భృంగరాజ ;  మహానీల ; మార్కవ ;;

హిందీ & పంజాబీ ;- భృంగరాజ్ ;; భృంగరాజ్ ;

గుజరాతీ ;- భాంగ్రో ;

బెంగాలీ ;- కేసురియా ;

తమిళ్ ;- కరిసలన్ కణ్ని ; కరిసలం కణ్ని ; కయ్యంతకర ;

కన్నడ ;- Gargamuru ; ನೀಲಿ ಭೃಂಗರಾಜ ; ಭೃಂಗರಾಜ ;;  ಗರುಗ ; ಗರುಗದ ಸೊಪ್ಪು ;; 

మలయాళం ;- Tekaraja & തേകരാജ തൈലം = Tekaraja tailam ;;కయ్యోనీ ;; 

Plant - botanical - family ;- Eclipta Alba ;; 

& link - 1 ;- ✅ ; extra points ;- * భృంగరాజ మహిమము ;- 

ప్రకాశకులు ;- మహాకవి దాసు శ్రీరాములు ;; 

ఈ *పుస్తకమును రచన చేసిన - వ్యక్తి - 1] భృంగరాజమును వాడారు, 

2] భృంగరాజ = గుంటగలగరాకు - వైద్య మూలిక - చికిత్స అంశముగా 

స్వీకరించారు.

3] తన స్వీయ అనుభవాన్ని, ఔషధముగా శక్తివంతమైన భృంగరాజ్/ గుంట గలగర ఆకు - మహిమను  ప్రస్ఫుటముగా తెలుపారు.

======================= ,` 

maarkawoa *BRmgarAjassyAt|| `Trailing Eclipta ` 

౧. maarka@h samparka@h - aushadheashu tam waateeti maarkawa@h ; 

waa gati gamdhanayoa@h =

aushadhamulatoa samparkam pomdeadi ;

౨. BRmgawat raajatea  BRmgarAja@h - raajR dIptau =

tummeda woale prakASimcEdi ;; 

ee ౨ = remDu - gumTagalagara 

& `✅ EXTRA` ;- Vernacular names ;-

 samskRtam ;- keaSaraaja ; - 

hindi ;- BRmgaraaj ;;

tamilham ;- karisalam kanhni ;  

malayalam ;- Tekaraja ;

kannada ;- Gargamuru ; ಭೃಂಗರಾಜ ;;  ಗರುಗ, ಗರುಗದ ಸೊಪ್ಪು ;; 

✅ English ;- False Daisy  ;; 

✅ Plant - botanical - family ;- Eclipta Alba ;; 

✅ LINK - 1 ;- * BRmgarAja mahimamu ;- 

prakASakulu ;- mahAkawi daasu Sreeraamulu ;; 

ee *pustakamunu racana ceasina - wyakti - 1] BRmgarAjamunu wADAru, 

2] BRmgarAja = gumTagalagaraaku - waidya muulika - cikitsa amSamugaa 

sweekarimcaaru.

3] tana sweeya anubhawaanni, aushadhamugaa [`medicine`] Saktiwamtamaina BRmgaraaj/ gumTa galagara aaku - mahimanu prasphuTamugaa telupaaru.

🧧 PREV ;- PosT = = వారాహి కంద - Jungle kand - 69 ;- విష్వక్సేన ప్రయా ఘృష్టః [పా] గృష్టిః - ;;  

link - 1 ;- ✅ ; extra points ;- * భృంగరాజ మహిమము ;- ప్రకాశకులు ;-  మహాకవి దాసు శ్రీరాములు స్మారక సమితి ; 3-4-885/ఆ. బర్కత్‌పురా, - 27 ;; 

link - 2 ;-  వనౌషధ విజ్ఞానము - ఆచంట లక్ష్మీపతి - 1945 ;

1945 ; ఆయుర్వేదశిక్ష ; 3 ;-  వనౌషధ విజ్ఞానము - 

ముద్రణము ;- శ్రీ ధన్వంతరీ ముద్రాక్షరశాల,  ;; 

వనౌషధ విజ్ఞానము - రెండవ భాగము ; సంపాదకులు ;-

ఆయుర్వేదోద్ధారక ; డా|| - ఆచంట లక్ష్మీపతి - భిషగ్రత్న, 

భి.ఏ., ఎం. బి., & సి. ఎం., - బెజవాడ ;  & 

[ వేమన గ్రంథాలయం, తేలప్రోలు, కృష్ణా జిల్లా  ] ;;  &

గ్రంధములకు : సంపాదకుల పేర -

సర్కసు మైదానము, గవర్నరుపేట, బెజవాడకు వ్రాయవలెను ;; 

జ్యోతిష్మతి, మానేరు creeper - 67

పారవతాఙ్ఘ్రిః కటభీ పణ్యా జ్యోతిష్మతీ లతా| 

 - శ్లోకమ్ - 149 - B ౧౪ ;;  

భావము ;- ౧.  రక్తత్వేన పారవతాంఘ్రి సదృశత్వాత్ -

పారవతాంఘ్రిః = - సీ. 

పావురం [పావురాయి -` pigeon] కాళ్ళ మాదిరిగా ఎర్రగా ఉండేది ;; ` 

౨. కటత్యావృణోతీతి కటభీః - సీ. ;- 

కటే వర్షావరణయోః = అంతట వ్యాపించునది ;;  

౩. పణ్యతే స్తూయత ఇతి - పణ్యా =

పణ వ్యవహారే స్తుతో చ ;; 

౪.  జ్యోతిః ఉష్ణమస్యా అస్తీతి =  జ్యోతిష్మతీ ;- సీ.

ఉష్ణం కలిగినది ,  తీక్షణం, రూక్షణము ఐనది ;; 

 ౫. దూర ప్రసరాత్ లతా = దూరంగా వ్యాపించేది ;;  

ఈ ఐదు ౫ ఎక్కుడు తీగె/ మానేరు తీగె / మెరుపు తీగ యొక్క పేర్లు ;;

ఇతర భాషలలో పేర్లు ;-

🖌 తెలుగు ;- మానేరు తీగె ; மண்ணேறு ;; కాసర తీగ ; &

Local Usage ;- 

மானேறு = మానేరు & பிங்கலகண்டு = పింగళ గండు ;;

🖌 కన్నడ ;- భవాంగ ; కరిగన్నె ; కౌగిలు = జ్యోతిష్మతి =

        ಭವಮ್ ; ಕರಿಗನ್ನೇ; ಕೊಉಗಿಲು &  ಜೊತಿಷ್ಮತಿ ;; 

సంస్కృతం ;- అలవణ్ ;; జ్యోతిష్మతి ;;  अलवण ; ज्योतिषमति ;; 

🖌 హిందీ = माल-कांगनी ; మాల్-కాంగనీ ; maal-kaamganee ; 

కొంకణి ;- మాల్-కంగ్‌ని ; माल-कांगनी  ;; 

మరాఠీ ;- कांगुणी ; माळकांगोणी ;; కాంగుణీ ; మాల్‌కాంగొణీ ;; 

ఒరియా ;- కొర్సానా పెంగు ;;

Tamil = kuwarikumDal ; `Celastrus paniculata` ;; `black oil tree ` 

குவரிகுண்டல் ;; வாலுளுவை - 

extra points  ;- సహ్యాద్రి కొండలలో విరివిగా పెరుగును 🖌

EXTRA points ;- 1] సామాన్య వాడుక ;- నల్ల నూనె చెట్టు - [black oil plant ;

 తీపి కలగలిపిన - కఠిన తిక్తం = చాలా చేదు రుచి కలిగినది ; 

2] `PaNiCLES = CLUSTER - FLOWERS ; `

cinna guttulu kUDi unna puulu [ puula guttulu ; <- = PaNiCLES = CLUSTER - FLOWERS ; 

చిన్న గుత్తులు కూడి ఉన్న పూలు [ పూల గుత్తులు ;

3] `Drooping panical = woody liana - & black oil plant, climbing staff tree & very INTELLECT TREE ;

చురుకు ఐన లతాంగి ఈ మానేరు తీగె [creeper ]ఈ పళ్ళు నుండి విత్తనాలు - దూరంగా వెదజల్లుతాయి ; ఈ నూనె చాలా ఎక్కువగా used ; 

4] ** below LINK ;- ಅರ್ಥ : చెట్లపైకి పాకే తీగ, దీని గింజల ద్వారా నూనెను తీస్తారు

ಉದಾಹರಣೆ : కాసరతీగ విత్తనాల నుండి లభించే నూనె చాలా ఉపయోగపడుతుంది.

ಸಮಾನಾರ್ಥಕ : కాసరతీగ ; 

=================================== , 

paarawataa~nghri/ ~mghri@h kaTaBI paNyaa jyOtishmatee latA| 

శ్లోకమ్ - 149 - B ౧౪ ; Celastrus dependens ` ;; 

BAwamu ;- ౧.  raktatwEna paarawatAMGri sadRSatwaat -

paarawataamGri@h = - see. 

paawuram [paawuraayi - `pigeon`] kALLa maadirigaa erragaa umDEdi ;; 

౨. kaTatyaawRNOteeti kaTaBI@h - see. ;- 

kaTea warshaawaranhayoa@h ;-

amtaTa wyApimcunadi ;;  

౩. paNyatea stuuyata iti - paNyaa =

paNa wyawahaarea stutoa ca ;; 

౪.  jyOti@h ushnhamasyaa asteeti =  jyOtishmatee ;- see.

ushnham kaliginadi - teekshaanham, ruukshnhata kaladi ;; 

 ౫. duura prasaraat lataa = duuramgaa wyaapimceadi ;;   🖌🖌 ; 

ee aidu ౫ ekkuDu tIge/ maanearu teege / merupu teega yokka pearlu ;; 

&

Local usage ;- 

மானேறு = మానేరు & பிங்கலகண்டு = pimgalha gamDu ;

EXTRA ;- 1] saamaanya wADuka ;- nalla nuune ceTTu - [`black oil plant `  ;- teepi kalagalipina - kaThina tiktam = caalaa ceadu ruci kaliginadi ;

2] ee palhlhu numDi wittanaalu - duuramgaa wedajallutaayi ; 

ee nuune caalaa ekkuwagaa `used` ;

& link - 1 ;-  అలవణ్, జ్యోతిష్మతి + & + ఫొటో ;;  

**link - 2 ;-  మానేరు creeper / కాసర తీగె ; 

prev ;- శంఖుపుష్ప, విష్ణుక్రాంత - కృష్ణక్రాంత ; అపరాజిత - 66 ;-  *Pentapteratomentosa =  పెంటప్‌తేరా టొమెంటోసా ; Synonym - TERMINALIAELLIPTICA ;; 

శీతలా, అపరాజితా - *శణపర్ణీ - అసన పర్ణీ || 

& 

లేబుళ్లు: అందం - అమరకోశము, అమరకోశంలో చెట్లు nature ;  

శంఖుపుష్ప, అపరాజిత - 66

[స్యా]ద్వాతక శ్శీతలోఽపరాజితా - 

శణ పర్ణ్యపి|| - ౧౬౫ ;; [ in new buk = 149 శ్లోకమ్ ] ;;  & 

వాతకః ||పు|| వాతకీ ||సీ|| శీతలః ||పు|| ; [పా] ;

శీతలా, అపరాజితా - *శణపర్ణీ - అసన పర్ణీ ||సీ|| 

🎭 భావము ;- ౧. వాతం కరోతీతి వాతకః & అత ఏవ శీతలః =

వాతమును కలుగజేసేది - కనుక - వాతకము, శీతలము ; పా. వాతకీ, శీతలా ; 

౨. రోగైః అపరాజితత్వాత్ అపరాజితా =

రోగాల చేత తిరస్కరించబడనిది ;; 

౩. శణస్యేవ పర్ణాన్యస్యాః - శణపర్ణీ ;-

* జనుము ఆకులు మాదిరి ఆకులను కలిగినది - పా. అసన పర్ణీ ;;

ఈ మూడు ౩ సోమెదపు చెట్టు పేర్లు ;;

Extra ;- కలినరీ uses కూడా కలవి ;-  ఈ శంఖపుష్పాలు - పెరటితోటలలో అందాలు చిందిస్తాయి.

తినుటకు అనువు ఐనవి - కెఫీన్ link - కనుక - టీ, కాఫీ -

 డ్రింకులలో కలిపి, సేవించదగినవి ; 

*`Pentaptera tomentosa  = పెంటప్‌తేరా టొమెంటోసా ;

Synonym - TERMINALIAELLIPTICA ;; 

🎭 Vernacular names  ;- 

సంస్కృత ; విష్ణుక్రాంత [White flowers] & - కృష్ణక్రాంత [Blue flowering ) ; 

అపరాజిత = अपराजित ; & అశ్వఖుర ; గిరికర్ణి = [ ఎలుక చెవి రూపు ]

హిందీ = అపరాజిత ; కోయల్ ;;

బెంగాలీ = అపరాజితా ;; 

తమిళ్ ;- காக்கணம் ; గిలిర్నికా ;; kakkanam -

     నీల్‌గంతున ;  నీలగుంటునా ;

గుజరాతీ = గిర్‌ణీ ;; గరానీ ;

& బిలికంఠై సప్పు ;;

కక్కురాత్తై ; మున్నగు పేర్లు &

మరాఠీ = గోకర్ణీ ;;  

తాంత్రిక ;- భగపుష్పి ; యోనిపుష్ప ; కత్థలి ;   

ఇంగ్లీష్ = బటర్‌ఫ్లై పీ ; Butterfly pea

Latin = = Clitoria Ternatea = క్లీటోరిఆ టెర్నాటే ఆ ;;

అస్ఫోట [ from *dehiscent fruit ] 

విస్ఫోటనం - *అస్ఫోట = కాయలు స్పీడుగా ఉమ్మినట్లుగా - 

కాయలు పగిలి, విత్తనములు వెదజల్లే పద్ధతి ఉన్న వృక్ష జాతి ; 

&

సౌందర్య వర్ధని, మొటిమలు వంటివి తగ్గుటకు uses ;

కోరమాండల్ = కోరమాండల్  - పశ్చిమాద్రి/ పడమటి కొండలు etcetra - 

worldwide growing - phrma, medicins - many purposes ;; 

========================= , 

🎭🎭[syaa]dwaataka SSItaloaఽparAjitaa - 

parNyapi|| - ౧౬౫ ;; [ `in new buk = 149`శ్లోకమ్ ;;

waataka@h ||pu|| waatakee ||sI||

SItala@h ||pu|| ; [paa] ;

SItalA, aparAjitaa - SataparNI - asana parNI ||sI|| 

`Pentapteratomentosa = `sOmedapu ceTTu ;

🎭🎭BAwamu ;- ౧. waatam karoateeti waataka@h & ata eawa SItala@h =

waatamunu kalugajeaseadi - kanuka - waatakamu, SItalamu ; paa. waatakee, SItalaa ; 

౨. roagai@h aparAjitatwaat aparAjitaa =

roagaala ceata tiraskarimcabaDanidi ;; 

౩. Sanhasyeawa parNaanyasyaa@h - SanhaparNI ;-

janumu aakulu maadiri aakulanu kaliginadi - paa. aasana parNI ;;

ee muuDu ౩ soamedapu ceTTu pErlu ;;

`extra = 1] *Pentapteratomentosa =  పెంటప్‌తేరా టొమెంటోసా ;

Synonym - TERMINALIAELLIPTICA ;; 

 2] Culineri `uses` kUDA kalawi ;-  ee Samkhapushpaalu - peraTitoaTalaloa amdaalu cimdistaayi.

tinuTaku anuwu ainawi - kepheen `link` - kanuka - TEa, coffee - Drimkulaloa kalipi, seawimcadaginawi ; ; 

& 1] link =  శంఖుపుష్ప, విష్ణుక్రాంత - కృష్ణక్రాంత ; అపరాజిత -

2] link ;- Beauty,  సౌందర్య వర్ధని ;

Prev ;- చికిలింత చిగురు, चौपतिया - 65 ;- వితున్నం సువిషణ్ణకం|| Marselia dentata ;;

చికిలింత చిగురు, चौपतिया - 65

వితున్నం సునిషణ్ణకం||

తుద వ్యథనే = విశేషముగా కోయబడేది ;; 

Marselia dentata ;; 

భావము ;-  ౧. సుష్టు నిషీదంతి గుణా అత్ర - ఇతి సునిషణ్ణకం = 

         ఎన్నో సుగుణములు కలిగినది ; 

౨. షద్ఌ  విశరణ గత్యవసాద నేషు ;- లెస్స గుణములు దీనిలో కలవు ; మెండు లక్షణములు కల మొక్క ; 

ఈ రెండు = ౨ = నీరు చెంచలి పేర్లు ;; 

Names - other Languages   ;- 

వానస్పతిక్ నామ్ = వనములోని మొక్కల వృత్తాంతం ;- 

కుల్ = కుటుంబము ;- कुल : Marsileaceae = मार्सिलिएसी ;; 

` Marsileaceae minuta Linn. मार्सिलिया `माइन्यूटा) ;; 

సంస్కృతం ; సునిషన్నక ;; 

హిందీ ; చౌపతి ;; చౌపతియా ;; సున్‌సునియా సాగ్ ;; 

     हिन्दी ;- चौपतिया, सुनसुनिया साग ;; 

తెలుగు = तेलुगु = చికిలింత కూర & ముడుగో తామర & నీరు చెంచలి ; =

     चिक-लीन्टाकूरा ;; चिक-लीन्टाकूरा ` [Cik-lanta kura` &

         मूडूगो-तमारा `[Mudugo tamara` ;; 

కన్నడ ;- చిటిగిన సాప్పు =   कन्नड़-चिटिगिना साप्पु = Chitigina sappu ;; 

తమిళ్ ; तमिल = నీరారై = निरारेई``  (Nirarei) & + = ` 

         ai eraayi keerai = `एराईकीराई (Araikirai ;;`

మలయాళం ;- నిరారళ్ ;; 

    मलयालम-निरारल  = `Niraral ; `

పంజాబీ = చౌపత్రా ;;  గోధీ = चौपत्रा ; गोधि Godhi ;  

బెంగాలీ ;- సువుణీ శాక్ = సునీశాక్ ; 卐 ; 

       बंगाली-सुवुणी शाक [`Shuni shak` सुनीशाक [`shuni shak` ;; गोधि `(Godhi) ` 

English ;- `Syn- Marsilea perrieriana C. Chr. `

kul = कुल = `Family =  Marsileaceae ; मार्सिलिएसी`;  

`अंग्रेज़ी में नाम : Water Clover = (वॉटर क्लोवर) ;  

Dwarf water clover, Galid waterklawer ;; Small water clover ; 

 Airy pepperwort ;; pepperwort = पेपुवॉर्ट ;; 

బెంగాలీ ;- సుషునీ శాక ; సునిషక ; షుష్నీ షాక్ ; షుషునో షాక ;;

జపనీస్ = Nangokudejiso n;

thaay = phaakwain = ఫక్వేన్  ;

philippains = kaya-kayapuwan ;  కయకయ పూన్ ;; 

ఫ్రెంచ్ = మర్సిలియా ఎ క్వాట్రె ఫ్యుల్లెస్ ; petite marsilee ;; 

ఇండొనేషియా = సెమంగ్గీ ; Semanggi  ;; 

EXTRA ;- చికిలింత అనే పేరు కల చిన్న పల్లెటూరు   West Godavari ;- రాజవొమ్మంగి మండలం లో - ఉన్నది - పెద్దాపురం నుండి 53 km distance ;; 

============================ ; 

witunnam sunishanhnhakam||

tuda wyathanea = wiSEshamugA koayabaDEdi ;;  

`Marselia dentata` ;; 

BAwamu ;-  ౧. sushTu nisheedamti gunhaa atra - iti sunishanhnhakam = 

ennoa sugunhamulu kaliginadi ; 

౨. shadఌ  wiSaranha gatyawasaada neashu ;- 

lessa gunhamulu deeniloa kalawu ; memDu lakshaNamulu kala mokka ; 

ee remDu = ౨ = neeru cemcali pearlu ;; 

 सुनिष्णक - సునిషణ్ణకం ;

Link - 1 ;- పతంజలి కృషి - सुनिष्णक - సునిషణ్ణకం - 65  ;

Link - 2 ;-  Hit duet ;- చిరంజీవులు - 1956  సినిమాలోని పాట - 

చికిలింత చిగురు - సంపంగి గుబురు -

చినదాని మనసు - చినదాని మీద మనసు || 

మల్లాది రామకృష్ణ శాస్త్రి రచన & ఘంటసాల - P. లీల గాన యుగళం - 

పునర్నవ , గలిజేరు - 64 = పునర్నవాతు శోధగ్నీ వితున్నం సువిషణ్ణకమ్|| శ్లోకమ్ 148 ; 

పునర్నవ , గలిజేరు - 64

పునర్నవాతు శోధగ్నీ వితున్నం సువిషణ్ణకమ్|| శ్లోకమ్ 148 ; 

౧.  ఛిన్నాపి పునర్జాయత ఇతి - పునర్నవా =

నరికినను మళ్ళీ మళ్ళీ పుట్టేది ; 

౨. శోధగ్నీ  = శోథం  హన్తీతి - శోధగ్నీ  =

 శోధను కొట్టివేసేది - 

ఈ  రెండు గలిజేరు పేర్లు ;;

`extra ;- ` 

1] అటుక మామిడి ; తెల్ల  గలిజేరు - ఎర్ర  గలిజేరు ;- అని పేర్లు ;

2] అన్ని భాగాలు ప్రయోజనకారులే - కనుక - పునర్నవ 'అని ప్రసిద్ధం - & 

పప్పు, పులుసు, పచ్చడి - [food ] వంటలు - తినే దినుసు ఇది ;

& notes ;- పునర్నవ - [తెలుగు ] -;  గలిజేరు - ఇంగ్లీష్ = రెడ్ స్పైడర్‌లింగ్ [Red Spiderling - ;

Boerhavia diffusa  జాతి మొక్క వేళ్ళు - సంబంధితములు ;;

genus - Boerhavia L.  ( Spiderling ) ;; 

Nyctaginaceae family  సంబంధించినది ;

సంస్కృతం - హిందీ - పునర్నవ ; 

పంజాబీ - ఇట్‌సిట్ బుటీ ; - Itsit Buti ;  & 

పునర్నవ ;- గలిజేరు - కిడ్నీ స్టోన్స్ ని కరిగిస్తుంది ;

జ్వరం - ఆల్కహాలిజ్మ్ - Edema ; మున్నగు రుగ్మతలకు మంచి మందు ;

Aphrodisiac agent గా ఈ అటుక మామిడి/ గలిజేరు విత్తనాలు ఉపకరిస్తున్నవి ;

rat bite - విరుగుడు మందు గలిజేరు &

అంతె// కాదు, మనిషి యొక్క యవ్వన సంరక్షిణి కూడా - కనుకనే -

దీనికి "పునర్నవ" అనే పేరు వచ్చింది ; %%%%%%%%%%%%%%%%%%

`extra ;- `

1] అటుక మామిడి/ అటిక మామిడి = ఎర్ర గలిజేరు ;; &

గుడ్ల మల్లి - అని కూడా స్థానిక ప్రాంతాలలో పిలుస్తారు ; 

     తెల్ల  గలిజేరు - ఎర్ర  గలిజేరు ;- అని పేర్లు ;

2] దేహంలో చైతన్యాన్ని కాపాడే యవ్వన మొక్క - కనుక - 

` పునర్నవ - punarnawa అని ఆయుర్వేదం - సంస్కృత నామం ఏర్పడినది ;

3] అన్ని భాగాలు ప్రయోజనకారులే - కనుక - పునర్నవ 'అని ప్రసిద్ధం - &

 పప్పు, పులుసు, పచ్చడి - [food ] వంటలు - తినే దినుసు ఇది ;

4] నేలపై పాకే మొక్క గలిజేరు - తెలుపు, ఎరుపు, నలుపు పూలు ఉన్న రకములు ;

కిడ్నీ వ్యాధులకు సంజీవనీ ఔషధం వంటిది ;

అంతే కాదు, అనేక జబ్బులకు దివ్య ఔషధం ఈ పునర్నవ ; 

వారములో మూడు సార్లు - తినవచ్చును, అతిగా తినకూడదు - - 

ఇంకా...... ,   గర్భిణులు, పాలు ఇచ్చే తల్లులు వీటి జోలికిపోకూడదు, అస్సలు తినకూడదు. 

& ఏడాది పొడుగునా లభించే సతత హరిత మొక్క - గలిజేరు -

&

కుటుంబం = నిక్టాజినేసీ = Nictaginaceae  ;; 

ఇంగ్లీష్ = స్ప్రెడింగ్ వీడ్ ; The Spreading Hogweed ;; 

శాస్త్రీయ నామం ;- బొయర్ హావియా డిఫ్యూసా = Boerhaavia diffusa ;

my notes ;- `ఈ రోజుల్లో - మనం తినగలిగిన ఆకు కూరలు -

తినవలసిన ఆరోగ్యకర పదార్ధాలు చాలావరకు కనుమరుగు ఐనవి -

అరకు వాలీ వంటి చోట్ల - ప్రజలు ఎన్నెన్నో రకములు తింటున్నారు -

అట్లాంటి అనేక food itoms ని మనం miss ఔతున్నాము -

మార్కెట్‌లో దొరుకుతున్న కొన్ని పదార్ధాలతోనే సరిపెట్టుకోవలసి వస్తున్నది -

నాకైతే -ఈ భోజన విషయాలలో - ఆ గిరిజన - అడవి నివాసులు - అంటే జెలసీ -  

 ఽ ఽ ఌ ౡ 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० 🏆 =========== ;

==================================== , 

punarnava, galijEru = 64  ; 

punarnawaatu SOdhagni - 

- SlOkamm 148 ; 

౧.  Cinnaapi punarjaayata iti - punarnawaa =

narikinanu malhlhii malhlhee puTTEdi ; 

౨. SOdhagnii  = SOtham hann teeti - SOdhagnii  =

 SOdhanu koTTiweaseadi - 

ee  remDu galijearu pearlu ;;  

& `extra notes ;- 1] aTuka mAmiDi ; tella  galijearu - erra  galijearu ;- ani pearlu ;

2] anni bhaagaalu prayoajanakaarulea - kanuka - punarnawa 'ani prasiddham - & pappu, pulusu, paccaDi - [`food` ] wamTalu - tinea dinusu idi` ;

notes ;- punarnawa - [telugu ] -;  galijearu - imgleesh = reD spaiDar^limg [`Red Spiderling `- ;

`Boerhavia diffusa ` jaati mokka wealhlhu - sambamdhitamulu ;;

`genus - Boerhavia L.  ( Spiderling ) ;; 

Nyctaginaceae family ` sambamdhimcinadi ;

samskRtam - himdee - punarnawa ; 

pamjaabee - iT^siT buTI ;` - Itsit Buti ;  & 

punarnawa ;- galijearu - kiDnI sTOns ni karigistumdi ;

jwaram - aalkahaalijm - `Edema` ; munnahu rugmatalaku mamci mamdu ;

Aphrodisiac agent `gaa ee aTuka maamiDi/ galijearu wittanaalu upakaristunnawi ;

`rat bite` - wiruguDu mamdu galijearu &

amte kaadu, manishi yokka yawwana sam rakshinhi kUDA - kanukanea -

deeniki "punarnawa" anea pearu waccimdi ; 

My Notes ;- `my notes ;- ` ee roajulloa - manam tinagaligeinaaaku kuuralu -

tinawalasina aaroagyakara padaardhaalu caalaawaraku kanumarugu ainawi -

araku waalee wamTi coaTla - prajalu ennennoa rakamulu timTunnaaru -

aTlAmTi aneaka `food itoms` ni manam `miss` autunnaamu -

maarkeT^lO dorukutunna konni padaardhaalatoanea saripeTTukoawalasi wastunnadi -

naakaitea - ee BOjana wishayaalaloa -

aa girijana - aDawi niwaasulalu - amTE jelasee - [`jealousy ] ;;` 

ఽ ఽ ఌ ౡ 🏆 ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० 🏆

Link - 1 = పునర్నవ , గలిజేరు - 64   prev = వెల్లుల్లి రెబ్బలు, తెల్లపాయలు - 63 ;-  అథ) మహౌషధమ్||  ౧౪౮ - C ; లశునం  గృఙ్జనారిష్ట మహాకంద్, రసోనకాః| ||

వెల్లుల్లి రెబ్బలు, తెల్లపాయలు - 63

(ఽథ) మహౌషధమ్||  148 - C ; 

అథ) మహౌషధమ్||  ౧౪౮ - C ; 

లశునం  గృఙ్జనారిష్ట మహాకంద్, రసోనకాః||

పునర్నవాతు శోధగ్నీ వితున్నం సువిషణ్ణకమ్|| + & + ; - 

(ఽథ) మహౌషధమ్ - లశునమ్ ||న||| - గృఙ్జనః - అరిష్టః - 

౧. మహచ్చ తదౌషధం చ -  మహౌషధం ;-

 మహత్తరమైన ఔషధం ; 

౨. అశ్యతే భుజ్యత - లశునం ;-

అశ భోజనే ;- భుజింపబడునది ;

౩. 🥬 గృఞ్జ్యతే శబ్ద్యతే = గృఞ్జనః|| గృజి శబ్దే ;-

        🥬 = కుత్సితం - అని తలవబడేది ;; 

౪. నారిష్ట = నాస్తి రిష్టం హిం సా అస్మాదితి అరిష్టః రిష హిం సాయాం =

దీని వలన అరిష్టం - చావు లేవు. 

౫. మహాన్ కందోఽస్య = మహాకందః =

మంచి, పెద్ద గడలు [sticks  -కర్రలు ] కలిగినది ;; 

౬. రసోనకః ;- షట్సు రసేషు ఏకేన "ఆమ్ల"- రసేన ఊనః = రసోనకః ;-

షడ్రసములలో "పులుపు" - అనే రసము లేనిది ; 

ఈ  ౬ [ 6 = ఆరు = షట్ =six] వెల్లుల్లి - తెల్ల ఉల్లి - వెల్లి పాయలు - యొక్క names - పేర్లు ; 

& extra - 1 ;- Ugragandha, yavanesya,lasuna, mahoushadha, malechhakanda 

ఉగ్రగంధ ; యవనేస్య ; లవసున ; 

మహౌషధ ; మ్లేచ్ఛ కంద ;  `  

EXTRA - 2 ;- తెల్లపాయలు - చిన్న పాయలు ;-

small bulbils - వెల్లుల్లి లవంగాలు - అని కూడా పిలుస్తున్నారు ;

వెల్ల = అంటే తెలుపు - అని అర్ధం - వెల్ల వేయుట - అంటే - గోడలకు సున్నం వేయుట ;

వెలవెలా / వెలా తెలా పోయిన = తెల్లబోయిన వ్యక్తి - ఇత్యాది ఉన్నవి ; 

& extra - 3 ;- ఫాస్ఫరస్, పొటాషియం, ఐరన్, కాపర్ - మున్నగునవి

 సమృద్ధిగా లభిస్తున్న వెల్లుల్లి - ఆయుర్వేద - 

ఇతర వైద్య విధానములలో విరివిగా ఉపయోగం ఔతున్నది ; 

& బత్తాయి తొనలు - మాగాయి/ ఆవకాయ బద్దలు -

మాదిరి usages - మాదిరిగా -

వెల్లుల్లి రెబ్బలు - వెల్లుల్లు రేకలు - ఉల్లి/ వెల్లుల్లి పాయలు -

వివిధ ప్రాంతాలలో - స్థానికులు - అని చెబుతుంటారు ;

vernacular names ;-  

తెలుగు = తెల్లపాయలు - చిన్న పాయలు ;  వెల్లుల్లి లవంగాలు ; 

                  వెల్లుల్లి - తెల్ల ఉల్లి - వెల్లి పాయలు ;

కన్నడం = Bellulli (ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ) ;; 

తమిళ్ =  ullipuNDu ; wellaippumDu ; = உள்ளிப்பூண்டு  ;;  &

 Ullipundu, Vellaippundu = ஆங்கிலம் = garlic = பெயர்ச்சொல் ;

  வெள்ளைப்பூண்டு ;; உள்ளிப்பூண்டு ;; 

            garlic ;-   ;; பூண்டு ;; 

గుజరాతీ ;- లసన్ ; 

హిందీ- లహ్‌సున్ ; -लहसुन ; 

మరాఠీ = లసన ; 

ఒరియా ;- రసన్ ; 

========================== ; 

Garlic bulbs ;- 

 (ఽtha) mahaushadhamm||   148 - C ; 

atha mahaushadhamm||- ౧౪౮ - C ; 

`GARLIC ; small bulbils ; alliyum saticum ;;  bulbous ; `

laSunam  gR~mjanaarishTa mahaakand, rasoanakaa@h||

punarnawaatu SOdhagnI witunnam suwishaNNakamm||

(ఽtha) mahaushadhamm - laSunamm ||na||| - gR~mjana@h - arishTa@h -

౧. mahacca tadaushadham ca -  mahaushadham ;-

 mahattaramaina aushadham ; 

౨. aSyatE Bujyata - laSunam ;-

aSa BOjanea ;- BujimpabaDunadi ;

౩. 🥬 gR~njyatea SabdyatE = gR~njana@h|| gRji Sabdea ;-

        🥬 = kutsitam - ani talawabaDEdi ;; 

౪. naarishTa = naasti rishTam him saa asmaaditi arishTa@h risha him saayaam =

deeni walana arishTam - caawu leawu. 

౫. mahaan kandoaఽsya = mahaakanda@h =

mamci, pedda gaDalu [`sticks ` -karralu ] kaliginadi ;; 

౬. rasoanaka@h ;- shaTsu raseashu eakeana "Amm la"- raseana uuna@h = rasoanaka@h ;-

shaDrasamulaloa "pulupu" - anea rasamu leanidi ;; 

ee  ౬ [ 6 = aaru = shaT =`six`] wellulli - tella ulli - welli paayalu - yokka `names` - pearlu ;

battaayi tonalu - maagaayi/ aawakaaya baddalu -

maadiri `usages` - maadirigaa -

wellulli rebbalu - wellullu reakalu - ulli/ wellulli paayalu -

wiwidha praamtaalaloa - sthaanikulu - ani cebutumTAru ; 

& Vernacular names ;- 

gujaraatee ;- lasan ; 

himdee- lah^sun ;

maraaThI = lasana ;  

oriyaa ;- rasan ; ; 

EXTRA ;- tellapaayalu - cinna paayalu ;-

`small bulbils` - wellulli lawamgaalu - ani kUDA pilustunnAru ;

wella = amTE telupu - ani ardham - wella weayuTa - amTE - goaDalaku sunnam weayuTa ;

elawelaa / welaa telaa poayina = tellaboayina wyakti - ityaadi unnawi ; 

& Ugragandha, yavanesya,lasuna, mahoushadha, malechhakanda `

ugragamdha ; yawaneasya ; lawasuna ; 

mahaushadha ; mm leacCa kamda ;

LINK - 1 ;- గార్లిక్ - ఉపయోగాలు - many names ;

Link - 2 ;- వెల్లుల్లి రెబ్బలు, తెల్లపాయలు

&

PREV ;- వెల్లుల్లి - लहसुन - 62 ;- లతార్కః - దుద్రుమాః - ||పు|| 

౨. హరితే తత్ర = పచ్చ నీరుల్లి పేర్లు ;; a green onion ;; प्याज-लहसुन = ఉల్లి & నీరుల్లి ;; 

వెల్లుల్లి - लहसुन - 62

లతార్క*దుద్రుమౌ  [తత్ర హరితే ] ;;  || శ్లోకమ్ 193 - B ;

లతార్కః - దుద్రుమాః - ||పు|| 

౨. హరితే తత్ర = పచ్చ నీరుల్లి* పేర్లు ;; a green onion ;;`  

 प्याज-लहसुन* = ఉల్లి & నీరుల్లి ;; & వెల్లుల్లి - लहसुन ; 

భావము ;- అమరకోశం - ద్వితీయ కాండము - వనౌషధివర్గము - శ్లోకమ్ 193-  B ; 

kk🏆 ౧. లతాభిః - శాఖాభిః - అర్చ్యత - ఇతి అర్చ పూజాయాం =

లతారూపములైన కొమ్మల చేత పూజింపబడునది ; & 

లతార్క - గమనించాల్సిన విషయాలలో ఇది ఒకటి - 

ఈ మొక్క కాండం, కాడల వంటివి - ఆకులు - 

             పూజకు ఉపయోగించదగినవి - అని

                      అమరకోశం రచనా కాలం సాంప్రదాయాలు నుడివినవి - 

అనేది గమనించదగినది ; ;

౨. దుష్టం క్షయాదికం ద్రవత్ యస్మాత్ ఇతి - దుద్రుమాః - ద్రుగతౌ =

దీనివలన దుష్టమైన క్షయాదులు పారిపోవును ; 

౨. హరితే తత్ర = పచ్చ నీరుల్లి పేర్లు ;; `a green onion ;; 

ఈ ౨ [రెండు = 2 = two] పచ్చని నీరుల్లి పేర్లు ; [ green onion]  ;`

& 1] వెల్లుల్లి - लहसुन ; 

2] प्याज-लहसुन;- सावन में लहसुन और प्याज का सेवन वर्जित है? ;;

1] ప్యాజ్  = పెద్ద / ఎర్ర ఉల్లిపాయ; ఎర్ర పాయలు ; నీరుల్లి ; 

2] Lahsun =  లహ్‌సున్ = వెల్లుల్లి ; చిన్నపాయలు ; తెల్లపాయలు ; 

శ్రావణమాసం - మున్నగు ప్రత్యేక నెలలలో - 

ఉల్లిపాయలను భోజన - ఖాద్య పదార్ధాలలో - నిషేధిస్తారు ;

 & EXTRA ;- లశునం గృంజనం చైవ పలాండుం కవచాని చ/

అభక్ష్యాణి - ద్వి జాతీనమ్ అమేధ్య ప్రభవాని చ|| ;- మను స్మృతి ;

భావము ;- 1] లశునం = వెల్లిల్లి ;

2] గృంజనం = ముల్లంగి ; 

3] పలాండు = ఉల్లిపాయ ;;

4] కవకాని = పుట్టగొడుగులు/ పుట్టకొక్కులు ; 

ఇవి అశుద్ధమైన చోట పుడతాయి, కాబట్టి - వీనిని -

శ్రీవిద్యా సాధకులు, ఉపాసన వ్రతం చేసేవారు - భుజించరాదు - 

అని నియమావళి ఉన్నది ;`

నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వీనికి - అంతు లేని డిమాండ్ - దాదాపు అన్ని ఆహారపదార్ధాలలోనూ ఇవి  ఉండాల్సిందే ;

ఇండియాలో - ఉల్లిపాయలు మార్కెట్ - అసలు లేకుండా చేసి, పార్టీలు - 

ఎత్తుకుపై ఎత్తులు వేసుకున్నవి.

దేశ రాజకీయాలను కూడా తారుమారు చేసి, 

ప్రభావితం చేయగలిగేంతగా ఉల్లిపాయలు - 

ఆనియన్స్ - demand - వాడుక - ఉన్నది - అనడంలో అతిశయోక్తి లేదు ;

Food Politics - poliTRICks ; 2010 ; 

========================================= ;

lataarka durdrumau tatra haritea ;; & 

& tatra haritea dudrumaa@h - ||pu|| 

౨. haritea tatra = pacca niirulli pearl

lataarka durdrumau tatra haritea||           

amarakoSam - dwiteeya kAMDamu - wanaushadhiwargamu - SlOkamm 193- ` B` ; 

🏆bhaawamu ;- ౧. lataabhi@h - SAKABi@h - arcyata - iti arca puujaayaam =  

lataaruupamulaina kommala ceata puujimpabaDunadi ;

౨. dushTam kshayaadikam drawat yasmaat iti - dudrumaa@h - drugatau =

deeniwalana dushTamaina kshayaadulu pAripOwunu ;   ;; 

ee ౨ paccani neerulli pearlu ; [ `green onion`]  ;

& 

extra ;- 1]  erra paayalu ; neerulli ; `Lahsun = cinnapaayalu ; tellapaayalu ; 

2] lah^sun = wellulli ;`

Sraawanhamaasam - munnagu pratyeaka nelalaloa - ullipaayalanu bhoajana - khaadya padaardhaalaloa - nisheadhistaaru ;extra ;- 

&

laSunam gRmjanam caiwa palAMDum kawacaani ca/

abhakshyaanhi - dwi jaateenamm ameadhya prabhawaani ca|| ;- manu smRti ; = మను స్మృతి ;

bhaawamu ;- 1] laSunam = wellilli ;

2] gRmjanam = mullamgi ; 

3] palAMDu = ullipaaya ;;

4] kawakaani = puTTagoDugulu/ puTTakokkulu ; పుట్టకొక్కులు ; 

iwi aSuddhamaina coaTa puDataayi, kaabaTTi - weenini -

Sreewidyaa saadhakulu, upaasana wratam ceaseawaaru - bhujimcaraadu - ani niyamaawalhi unnadi ;

neaDu prapamcawyaaptamgaa weeniki - amtu leani DimAmD - daadaapu ann aahaarapadaardhaalaloanuu iwi umDAlsimdE -

imDiyaaloa - ullipaayalu maarkeT - asalu leakumDA ceasi, pArTIlu - ettukupai ettulu weasukunnawi.  ఎత్తుకుపై ఎత్తులు ; 

dESa raajakeeyaalanu kUDA taarumaaru ceasi, prabhaawitam ceayagaligeamtagaa -

ullipaayalu - aaniyans - `demand` - wADuka - unnadi - anaDamloa atiSayoakti leadu ;

& 

దైవ నివేదనల్లో, ప్రసాదాలలొ నీరుల్లిపాయ, వెల్లుల్లిపాయల వినియోగం !!? 

              LINK ;  దైవ నివేదనల్లో, ప్రసాదాలలొ నీరుల్లి, వెల్లుల్లి వినియోగం !!?

prev ;- ఉల్లి, పలాండు - 61 ;- పలాణ్డుస్తుః - సుకందకః|| |పు||   ;-

`onion ;; Alli Cipa`  पलाण्डु ; ; కరవాది వర్గ - in ధన్వంతరీ నిఘంటు ;; 

ఉల్లి, పలాండు - 61

పలాణ్డుస్తుః - సుకందకః|| |పు||  

`onion ;; Alli Cipa`  पलाण्डु ;

కరవాది వర్గ - in ధన్వంతరీ నిఘంటు ;; 

అమరకొశం - ద్వితీయ కాండము - వనౌషధివర్గము - శ్లోకమ్ 193- A  ;;  

భావము ;- ౧. కఫం పిపర్తి పూరయతీతి = 💦 పలాణ్డుః . పు. పౄ.

- పాలన పూరణయోః =

శ్లేష్మమును పూరించునది ;; & పలాండు శబ్దము - ఊదంతము - అని కొందరు చెబ్తారు.

౨. శోభనః కందోఽస్య సుకందకః|| = 

మంచి గడలు [sticks  -కర్రలు ] కలిగినది ;;  [[- సుకందకః]] ;;  

ఈ ౨ [ రెండు = 2 = ] నీరుల్లి పేళ్ళు ;  & ;-

సముద్రమంథన వేళ - మోహినీ వేషధారి శ్రీమహావిష్ణుమూర్తి - అమృతం పంపకం - మారు వేషంతో దేవతల పంక్తిలో చేరిన రాహు, కేతువులు - [ = వీరి తండ్రి - స్వర్‌భాను/ స్వర్ణభానుడు] -

వారు తాగిన కొంచెం అమృత బిందువులు భూమిపైన పడినవి -

ఆ చుక్కల నుండి పుట్టిన మొక్కలు -ఉల్లిపాయ మొక్కలు - 

లహ్‌సూన్[ఘాటు రుచి ఉన్న వెల్లుల్లి = ప్యాజ్ - లహ్‌సున్ ;

తీవ్ర, తీక్షణ రుచి కలిగినది కనుక - దేవాలయాలలో - నైవేద్య - ప్రసాదం లలో 

ఉల్లిగడ్డలు నిషేధించారు - ఈ ఆచారం అనేక ప్రాంతాలలో అనుసరిస్తున్నారు ;; 

& సౌందర్య - బ్యూటీ పెంపుదల కోసం - ఉల్లి రసం ఉపయోగిస్తారు-

Regional languages - names ;- 

kannaDam = ಪಲಾಂಡು ; & ఎర్ర ఉల్లి =` onion, Allium cepa  & + ; 

卐 ; తెలుగు = ఉల్లిపాయ ; నీరుల్లి - పాయ = ఉల్లిపాయ ; ; 

కన్నడ ; ಬೆಲ್ಲೆ (bellē) or ಕಡಲೆ ;; bellea ;; kaDali = బెల్లే ;; కడలి ;; 

తమిళ్ ;- Pallari vengayam ;  చెరియ ఉల్లి ;; వెన్‌కాయం ;; வெங்காயம் ; 

సంస్కృతం ; पलाण्डु ;  

హిందీ = ప్యాజ్ ; प्याज ; హిందీ = కంద ;; గందన ;; 

మలయాళం ;- చువన్న ఉల్లి ;;

మరాఠీ = కాందా ;; 

బెంగాలీ ;; పేంయాజా ; 

kk అస్సామీ = పొనోరు ; পনৰু (ponoru) ; in Assamese ;

గుజరాతీ ;- దున్‌గలి ;

హిందీ ; గుజరాతీ ; బెంగాలీ ; గుణ్‌ధున్ ;

========================== , 

ulli, palAmDu -61 ; 

palANDustu@h - sukamdaka@h||

amarakoSam - dwiteeya kAMDamu - wanaushadhiwargamu - SlOkamm 193- `A ` ;;  

palANDu@h - sukamdaka@h ||pu|| 

BAwamu ;- ౧. kapham piparti puurayateeti = 💦 palANDu@h . pu. pRu. 

-  paalana puuranhayoa@h =

SlEshmamunu pUrimcunadi ;; & palAMDu Sabdamu - uudamtamu - ani komdaru cebtaaru.

౨. SOBana@h kamdOఽsya sukamdaka@h|| = 

mamci gaDalu [`sticks ` -karralu ] kaliginadi ;; 

- sukamdaka@h

ee ౨ [ remDu = 2 = ] nIrulli pELLu ;  

& ; samudramamthana weaLa - moahinee weashadhaari Sreemahaawishnhumuurti - amRtam pampakam - maaru weashamtoa deawatala pamktiloa cearina raahu, keatuwulu - [ = weeri tamDri - swar^BAnu/ swarnhabhaanuDu] -

wAru taagina komcem amRta bimduwulu bhuumipaina paDinawi -

aa cukkala numDi puTTina mokkalu -

ullipaaya mokkalu - lah^suun[ghaaTu ruci unna wellulli = pyaaj - lah^sun ] 

& teewra, teekshanha ruci kaliginadi kanuka - deawaalayaalaloa - naiweadya - prasaadam laloa ulligaDDalu nisheadhimcaaru - ii aacaaram aneaka praamtaalaloa anusaristunnaaru ;;`√√

saumdarya - byUTI pempudala koasam - ulli rasam upayoagistaaru ; 

√√  Link = vedio = भगवान को प्याज-लहसुन क्यों नहीं चढ़ता? 😱 #facts ` 

erra ulli = `onion, Allium cepa ` & + ; 

REF ;- Discover the meaning of palla in the context of India history from relevant books on Exotic India ;

√√ ;  Biology (plants and animals) 💦 ; »] — Palla in Biology glossary ;- Palla in India is the name of a plant defined with 💦Alpinia galanga in various botanical sources.  

 💦Zingiber sylvestre Gaertn., nom. illeg. (among others). ; 

1] Link - story vedio ;- ఉల్లి, పలాండు - 61  ;; 

2] link = ఉల్లిపాయ - ప్రసాదాలలో వాడకూడదా!?   ;; 

PREV ;-  రక్షా కవచం - తంగరస - 60 ;- ప్రపుప్నాట* స్త్వేడగజో  దద్రుఘ్నః, చక్రమర్దకః||

రక్షా కవచం - తంగరస - 60

ప్రపుప్నాట* స్త్వేడగజో  దద్రుఘ్నః, చక్రమర్దకః||

పద్మాట ఉరణాక్షశ్చ|| శ్లోకమ్ - 146 -B ;;  

    ` family ;- Fabaceae - sennatora ; - cassia tora ;; 

ద్వితీయ కాండము - వనౌషధి వర్గము - అమర కోశమ్ ;  ॐ 

ॐ ; [* ప్రపుప్నాడః ] ;; ప్రపున్నాడః - ఏడగజః - దద్రుఘ్నః, చక్రమర్దకః||

పద్మాటః - ఉరణాక్షః - [పా] || ఉరణాఖ్యః||పు|| 

卐 భావము ;-  ౧. ప్రపుప్నాటః ;- ప్రకర్షణేన పుమాంసం నాటయతీతి ప్రపుప్నాటః =

ప్రకృష్టంగా పురుషుని నటింపజేసేది ;- 

&  ౧. - ప్రకర్షణేన పునాతీతి వా - ప్రపున్నాటః - 

= మిక్కిలి పవిత్రమును చేసేది ;;  పా. ప్రపునాటః ;; 

౨. మేషాక్షి సదృశ పుష్పత్వాత్ ఏడః ;; శ్రేష్ఠత్వాత్ గజః - గజశ్చ ఏడగజః ;; 

౩.  ఏడగజో - ఏడశ్చాసౌ - గజః - ఏడగజః|| 

మేక [goat eyes] కన్నుల వంటి పూలు కలిగి, శ్రేష్ఠం ఐనది ;; 

౪. A - దద్రుం హంతీతి దద్రుఘ్నః,

హన హిం సాగత్యోః = దద్రు deasease ని తగ్గించేది ;

౪. B -చక్రాణి దద్రు మండలాని మృద్నాతీతి చక్ర మర్దకః - మృద క్షోదే =  

దద్రు మండలములను మర్దించునది ;; 

౫. పద్మావ దటతీతి - పద్మాటః - అట పట గతౌ = 

పద్మం మాదిరిగా చలిస్తూ ఉండేది ;

౬. ఉరణాఖ్యః ;- ఉరణో - మేషః -  తత్ అక్షి సదృశ పుష్పత్వాత్ - 

ఉరణాక్షః = 

మేక / మేషం / అజ = goat] కన్నుల వంటి పువ్వులు కలిగి ఉన్నది ;; పా.  ఉరణాక్షాఖ్యః ;;

ఈ ౬[= ఆరు = six = 6 ] తగిరస చెట్టు పేర్లు ;

& Extra Notes ;- Vernacular names ; 

Telugu: *తగర tagara, *తగిరిసచెట్టు tagari cettu, తంటెము tantemu ; 

హిందీ = పన్వర్ చకుందా ;;  चक्रमर्दक ; చక్‌వట్ ;; 

ఒరియా & బెంగాలీ ;- చకుందా ;;

కన్నడం ;-  ಹೊಲಸಂಗಿ ;; చగాటే ; చక్రమర్ద ; హొలసంగి ;;

మలయాళం = సక్ర మర్దక ; 

తమిళ ;- సెనవు ;; చక్ర మర్దక ; 

1] *తంగం = అంటే [తమిళం ] - బంగారం 

gold కలర్ పూలు కల shrub - tree ; 

& *తగరము - మెరిసే లోహము - అనే పేరు యొక్క మూల ఉత్పత్తి కూడా ఇదే-  ........ , 

2] పాళీ భాషలో - కాంభోజ్ ;; ఎలగల - అనే నామములు ఉండడం విశేషం ;; 

============== ;

Extra notes ;-  ; plant Cassia tora of Caesalpiniaceae family; foetid cassia =

Senna tora

Senna tora (L.) Roxb. (Syn: Cassia borneensis Miq.; Cassia foetida Salisb.; Cassia gallinaria Collad.; Cassia numilis Collad.; Cassia tora L.; Cassia tora var. borneensis (Miq.) Miq; Emelista tora Britton & Rose) ;

& Extra ;- Vernacular names ;- 

Telugu: తగర tagara, తగిరిసచెట్టు tagaricettu, తంటెము tantemu ; 

Kannada: ತಗಚೆ tagache ;; ಹೊಲಸಂಗಿ ;; తగచె ;; 

Tamilh : தகரை thagarai ;; 

Malayaalham = takara ;; 

Sanskrit: चक्रमर्दकः chakramardakah, चक्रम्गजः chakramgajah, दद्रुघ्नः dadrughnah, एडगजः edgajah, पद्मटः padmatah, 

                प्रपुनाट prapunat, तर्किल tarkil, उरणक्षकः uranakshakah, विमर्दकः vimardakh ;; 

Hindi: चकूंदा chakunda, चकवंड chakwand, एड़गज edgaj, पद्माट padmat, पंवार panwar, प्रपुनाट prapunat , तर्किल tarkil = [ padmaawat ;; cak^wamd ]

Pali : పాళీ భాష ; एळगल elagala, कंबोजी kamboji ;; ఎలగల -కాంభోజ్ ;; 

Bengali: chakunda ;;

Gujarati: kawaria, kuvadio ;

Konkani: टाय्किळो taykilo ;; 

Manipuri: থৌনম নমথীবী thaunum namthibi  ;; 

Marathi: टाकळा or टांकळा takala, तरवड tarvad ;;

Oriya: chakunda ;; 

Punjabi: ਪਵਾਰ pawár ;; 

Chinese senna, foetid cassia, Java bean, low senna, peanut weed, sickle senna, sicklepod, stinking cassia ;;

& పాళీ భాషలో - కాంభోజ్ ;; ఎలగల - అనే నామములు ఉండడం విశేషం ;;

దీనిని బట్టి - ఈ తంగిరస - పద్మావత్ - కాంభోజ దేశములో పెరిగే మొక్క - అని అర్ధం ఔతున్నది ; 

& EXTRA ;- 1] తంగిరసం - వానాకాలంలో - పసుపచ్చని పూలు పూసి, 

కళళలాడే అందమైన మొక్క ఇది ;

2]  తుంటెపు మొక్క - తంటెపు మొక్క ; తట్టెపు రెడ్డ ;     

      చాకొండ ఆకు ; తుంటెపు మొక్క ;; 

అని - తెలుగు దేశంలో పల్లె ప్రజలు - వివిధ పేర్లతో పిలుస్తారు 

3] సిద్ధ వైద్య ప్రక్రియ - తామర చర్మ వ్యాధి cure చేసే మందు ; 

============================================== ,

ॐ ; prapupnATa* stweaDagajO  dadrughna@h, cakramardaka@h||

padmATa uraNAkshaSca|| SlOkamm - 146 -`B` ;; dwiteeya kAmDamu - wanaushadhi wargamu - amara kOSamm ;  ॐ 

ॐ ; [* prapupnADa@h ] ;; 

prapunnADa@h - eaDagaja@h - dadrughna@h, cakramardaka@h||

padmATa@h - uraNAksha@h - [paa] || uraNAkhya@h||pu|| 

卐 BAwamu ;-  ౧. prapupnATa@h ;- prakarshanheana pumaamsam nATayatIti prapupnATa@h =  prakRshTamgA purushuni naTimpajeaseadi  

& - prakarshanheana punaateeti waa - prapunnATa@h - 

= mikkili pawitramunu ceaseadi ;;  paa. prapunATa@h ;;  

౩. meashaakshi sadRSa pushpatwaat EDa@h ;; SrEshThatwAt gaja@h - gajaSca EDagaja@h ;;

౨.  eaDagajO - eaDaScAsau - gaja@h - eaDagaj@h|| =

meaka [`goat eyes`] kannula wamTi puulu kaligi, SrEshTham ainadi ;; 

3] dadrum hamteeti dadrughna@h,

hana him saagatyoa@h = dadru `deasease` ni taggimceadi ;

౪. cakrANi dadru mamDalAni mRdnAtIti cakra mardaka@h -

        mRda kshOdE =  dadru mamDalamulanu mardimcunadi ;; 

౫. padmAwa daTateeti - padmATa@h - aTa paTa gatau = 

padmam maadirigaa calistU umDEdi ;

౬. uraNAkhya@h ;- uraNoa - measha@h -  tat akshi sadRSa pushpatwaat - 

uraNAksha@h = 

meaka / measham / aja = `goat`] kannula wamTi puwwulu kaligi unnadi ;; paa.  uraNAkshaaKya@h ;;

ee ౬[= aaru = `six` = 6 ] tagirasa ceTTu pErlu ;; 

& 1]**

2] paalhii BAshalO - kaambhoaj ;; elagala - anea naamamulu umDaDam wiSEsham ;;

deenini baTTi - ee tamgirasa - padmaawat - kAMBOja dESamuloa -

              perigea mokka - ani ardham autunnadi ;

`Cassia Alata` ; tagirasa ceTTu ;;  <- =   Cassia Alata ; తగిరస చెట్టు ;;

&  = రక్షా కవచం - తంగరస - 60 ;   Plant Classia tora of Caesalpiniaceae ;; 

 ఽ ఽ ఌ ౡ ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १०  &  

prev = Monkey face, కాంపిల్య, రోచని - 59 ;- 

కాంపిల్యః - కర్కశశ్చ, చంద్రో - రక్తాఙ్గో రోచనీత్యపి||

కాంపిల్యః - కర్కశః - చంద్రః - రక్తాఙ్గః ||పు||  & కాంపిల్ల్య దేశే భవః కాంపిల్యః - కంపిల్ల దేశంలో పుట్టినది ;  

paalhii BAshalO - kaambhoaj ;; elagala - anea naamamulu umDaDam wiSEsham ;;

deenini baTTi - ee tamgirasa - padmaawat - kAMBOja dESamuloa perigea mokka - ani ardham autunnadi ;

`] LINK =  SENNA TORA -  Pali - Kanbhoj ; 

2] Link ;- = రక్షా కవచం - తంగరస - 60 ; 

3] LINK = Pali language = एळगल elagala, कंबोजी kamboji

Monkey face, కాంపిల్య, రోచని - 59

కాంపిల్యః - కర్కశశ్చ, చంద్రో - రక్తాఙ్గో రోచనీత్యపి||

కాంపిల్యః - కర్కశః - చంద్రః - రక్తాఙ్గః ||పు|| 

& భావము ;- కాంపిల్ల్య దేశే భవః కాంపిల్యః - కంపిల్ల దేశంలో పుట్టినది ;

१. రోచని అనే మందు [medicine] ; 

२. కంపిల్ల దేశము నందు పుట్టినది ;

३. కఠినత్వాత్ కర్కశః = కఠినం ఐనది ;

४. రోగ హరణేన చందయతి ఆహ్లాదయతీతి చంద్రః చది ఆహ్లాదనే ;; 

జబ్బు తగ్గించుట వలన సంతోషపెట్టేది ;;

५. రక్తమంగమన్యేతి రక్తాంగః = ఎఱ్ఱని రంగు కలిగినది ;;

६. రోచత ఇతి  రోచనీ .సీ. రుచ దీప్తౌ = ప్రకాశించునది ;; 

ఈ ५ =  ౫ = కంపిలము/ కాంపిల్లము - 5 పేళ్ళు ; 

`& Extra ;- part - 1 A` ;-  భాషలలో పేర్లు ;- Vernacula names ;- 

`& part - 1 A` ;-  భాషలలో పేర్లు ;- Vernacula names ;- 

కన్నడ = కుంకున్‌దామర్, కుంకుమ దామర ;; చరనెత్తు, కపిల ; 

* తమిళ్ ;- కుంగుమమ్ ; 

* మలయాళం = కంపిప్పల, కుర్మదక్కు ;;

మరాఠీ = కేసరి ;; షేంద్రీ ; కీసరి ;; 

గుజరాతీ = కమిలో ;;  

అస్సామీస్ = లోఖన్ ;; 

* హిందీ ;- కబిలా ; [ రైనీ ; రోహన్/ రోహణ్ / రోహిణి / సింధూరి ;;

English = కమలా, kamala, Monkey face tree ;;  dyer's rottlera ; red kamala ; scarlet croton ;;

ఇంగ్లీష్ language లో - కపి ముఖం ; కమల - అన్నారు ; 

& ఒరియా = @ కపిలోగెండి = kapilogendi ;; 

Oriya also said - @ కపి = కోతి ; 

&🏆Scintific classification ;-  

kingdom = planae ; 

division = Aniosperma ;

family = Euphorbiaceae ;

& ** ఇంగ్లీష్ language లో "కపి ముఖం"🙈🙉🙊 ; కమల - అన్నారు ;

& PART - 1 - B ;- కాంపిల్లక ;- Mallotus philippensis  - herb - చర్మ రోగాలకు మందు ; 

ఫిలిప్పీన్స్ లో దీనిని - బనాతో = banato - [వనం + - సంస్కృత ధాతువు- పదం ] ;; 

🏆మహారాష్ట్ర, ఉత్తర ప్రదేశ్, కర్ణాటక, గిరిప్రాంతాలు - దక్షిణ ఆసియా - ఈ తరువుకు నెలవులు ;

లాటిన్ =  మల్లొటస్ ఫిప్పినెసిస్ ; Mallotus philippensis Muell Arg.**

ఫ్యామిలీ ;- యూఫోర్బియాసే ; &

PART - 2 ;- రోచిస్ - సంస్కృత పదమునకు - ప్రకాశించేది - అని అర్ధం ;-

1] రోచన= శాల్మలీ = బూరుగు చెట్టు - బూరుగు దూది మెరుపు కలిగి, మెత్తగా ఉంటుంది ; 

2] రోచిష్ణు = శ్రీ మహావిష్ణు మూర్తి ;;

రోచిష్మాన్ - అని నేటి ఆధునిక జగతిలో - పెట్టుకుంటున్న పేరు ;; 

PART - 3 ;- కాంపిల్య దేశము a part in "పాంచాల దేశం" ;

& ఇది  గంగా నది -  డెల్టా ఉత్తర దిక్కు - ఎగువ ప్రాంతం - కన్యాకుబ్జం రాజ్యం వద్ద - ప్రదేశం - ప్రాంతమున ఉన్న సీమ ;

1] కాంపిల్ల దేశము = కాంపిల్య దేశము a part in "పాంచాల దేశం" \& ఇది  గంగా నది -  డెల్టా ఉత్తర దిక్కు - ఎగువ ప్రాంతం - కన్యాకుబ్జం రాజ్యం వద్ద ఉన్న ప్రదేశం ; &

[ పురాణ నామ చంద్రిక ] - 

నేటి కనోజ్ - వేద కాలంనాటి  - కన్యాకుబ్జ పట్టణం, &

ఇతర cities - అహిచ్ఛత్రం  -  కొన్నిముఖ్య  పట్టణాలు ;; 

2] *ద్రౌపది పుట్టిన చోటు ;

& * ద్రౌపది - ఇతర పర్యాయ పదాలు ;- పాంచాలి - కృష్ణ ;

3]  ద్రౌపది యొక్క తండ్రి ద్రుపదుడు ; ద్రుపదుని "పాంచాల రాజ్యం"లోని ఒక భాగము - కాంపిల్లము ;

ద్రుపద మహారాజు పాలించిన దేశం ఇది ; అందువలన మహాభారతం - ఇతిహాసంలో - పాంచాల -  కాంపిల్య దేశము - ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉన్నది ; 

4] కివి - తుర్వ - కేషిని - స్రింజయ - సోమకులు - అయిదు గిరిజన జాతులు నివసించిన ప్రదేశం - కనుక - పాంచాల దేశం - అని పేరు కలిగినది. 

 పశ్చిమ గోమతీ నది - ఉత్తర చంబల్ నది హద్దులు - 

prev ; కాశ్మీర - केमुक పువ్వు - 58 ;- మూలే కాశ్మీర పద్మపత్రాణి పౌష్కరే|| శ్లోకమ్ 145 ;;

Extra ;- ఈ చెట్ల పూలు, పళ్ళు ఆయుర్వేద వైద్య విధానంలో బహుళ ఉపయోగితములు ;

వీని ద్వారా ఎఱ్ఱని పొడి - మందుల కోసం ఉపయోగిస్తారు.

అంతే కాదు, వస్త్రములు [cloths colors] కు, 

         సిల్క్, ఊలు cloths కి - రంగులు వేయుటకు వాడుతుంటారు.  ; 

🏆కాంపిల చెట్టు -   కంపిలము ;- ఫిలిప్పీన్స్ జాతి tree మాత్రం - 

                    రోట్లరిన్  ద్రవం- వలన పసుపు రంగు పదార్ధం స్రవిస్తుంటుంది. 

EXTRA Infn ;- కమలా fruits ;-  kamala tree, mallotus philippensis, is a small tropical tree that is distributed widely across South and East Asia, from the Philippines in the east to as far west as Kashmir. The fruits of the tree have been appreciated for many centuries as the source of a natural orange dye for wool and silk, as well as for their medicinal value. In Ayurvedic medicine kamala is prescribed for the treatment of various skin problems like scabies and ringworm (Kumar et al. 2016:928-929), and it has been suggested that fabrics dyed with kamala might have beneficial qualities for the skin 

The main coloring compounds in kamala are contained in the red husks that surround the fruit. The husks contain two main pigments, rottlerin and isorottlerin, that give the fruit its brilliant color. Neither compound is water-soluble, but they are soluble in alcohol and alkalis. Applying the pigments to natural fibers can easily be accomplished by adding an alkaline modifier like soda ash to the dye bath. This will produce brilliant flame oranges on wool and bright tangerine colors on silk, although cotton tends to develop only pale orange shades. 

Our ground kamala fruit husks come from trees grown in India, and will give strong orange shades at 25% weight-of-fabric on wool and silk. 

LINK = వస్త్ర పరిశ్రమకు red వన్నెలు ; 

==================================== , 

kAmpilya@h - karkaSaSca, candroa - raktaa~mgoa roacaneetyapi||*

kAmpilya@h - karkaSa@h - candra@h - raktaa~mga@h ||pu||

\& BAwamu ;- kAmpillya dESE Bawa@h kAmpilya@h - kampilla dESamlO puTTinadi ;

१. roacani anea mamdu [`medicine`] ; 

२. kampilla dESamu namdu puTTinadi ;

३. kaThinatwaat karkaSa@h = kaThinam ainadi ;

४. roaga haranheana camdayati AhlAdayateeti camdra@h cadi AhlAdanE ;; 

jabbu taggimcuTa walana samtoashapeTTEdi ;;

५. raktamamgamanyeati raktaamga@h = e~r~rani ramgu kaliginadi ;;

६. roacata iti  roacanee .see. ruca deeptau = prakASimcunadi ;; 

 🏆 ee ५ =  ౫ = 5 kaampillamu pealhlhu ;;  

mahaaraashTra, uttara pradES, karNATaka, giripraamtaalu - dakshinha aasiyaa - ee taruwuku nelawulu ;

`& part - 1 A` ;-  భాషలలో పేర్లు ;- 

names in Languages - Vernacula names ;- 

kannaDa = kunkun^daamar, kumkuma daamara ;; charanettu, kapila ; 

* tamilh ;- kungumamm ; 

* malayaalham = kampippala, kurmadakku ;;

maraaThI = keasari ;; sheamdree ; keesari ;; 

gujaraatee = kamiloa ;;  

assaamees = loakhan ;; 

* himdee ;- kabilaa ; [ rainee ; roahan/ roahaN / roahiNi / simdhuuri ;;

`English` = kamalaa, `kamala, Monkey face tree` 🙈🙉🙊 ;;  

                      `dyer's rottlera ; red kamala ; scarlet croton ;;`

imgleesh `language` loa - kapi mukham ; kamala - annaaru ; 

& oriyaa = @ kapiloagenDi = `kapilogendi` ;; 

`Oriya also said -` 🙈🙉🙊 @ kapi [SANSKRIT ] = koati ;   

🏆 PART - 2 ;-  roacis ;-  రోచిస్ - samskRta padamunaku - prakASimceadi - ani ardham ;-''

1] roacana= SAlmalee = buurugu ceTTu - buurugu duudi merupu kaligi, mettagaa umTumdi ;

2] roacishnhu = SrI mahAwishNu muurti ;;

roacishmaan - ani nETi aadhunika jagatiloa - peTTukumTunna pEru ;; &

kaampilla dESamu = kaampilya dESamu `a part in` "paamcaala deaSam" ;

& idi  gamgaa nadi -  DelTA uttara dikku - eguwa praamtam - 

      kanyaakubjam raajyam 1]wadda - pradESam - prAmtamuna unna seema ;

neaTi kanoaj - weada kaalam nATi- kanyaakubja paTTanham, &

itara `cities` ahicCatram - mukhya  konni paTTaNAlu ;; 

2] *draupadi puTTina coaTu ;

& * draupadi - itara paryaaya padaalu ;- 

paamcaali - kRshNa ;

2] draupadi yokka tamDri drupaduDu ;

drupada mahaaraaju paalimcina dESam idi ;

amduwalana mahABAratam - itihaasamlO -

paamcaala - praamukhyatanu kaligi unnadi ; 

3] drupaduni raajyamloani oka BAgamu - kaampillamu ;

4] kiwi - turwa - keashini - srimjaya - soamakulu - ayidu girijana jaatulu niwasimcina pradESam - kanuka - paamcAla dESam - ani pearu kaliginadi. 

 paScima goamatee nadi - uttara cambal nadi haddulu -

& Extra ;- ee ceTla puulu, palhlhu aayurweada waidya widhaanamloa bahulha upayoagitamulu ;

weeni dwaaraa e~r~rani poDi - mamdula koasam upayoagistaaru. 

amtea kaadu, wastramulu [`cloths colors`] ku ramgulu weayuTaku wADutumTAru.

kaampila jaati ceTTu/ kampila - Philippenes - jaati - tree maatram - roaTlarin drawam - walana pasupu ramgu padaardham  srawistumTumdi. 

&  ఽ ఽ ఌ ౡ ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १०  & 

LINK = వస్త్ర పరిశ్రమకు red వన్నెలు ; 

prev = కాశ్మీర - केमुक పువ్వు - 58 ;- మూలే కాశ్మీర పద్మపత్రాణి పౌష్కరే|| శ్లోకమ్ 145 ;;  

LINK = Monkey face, కాంపిల్య, కేసరి, రోచని - 59  ; 

శివమల్లి, ఏకాష్టీల - 56

 శివా - ఏకాష్టీలా  ;;  - కాసియా ఫిస్టులా ; Cassia fistula ;  

శివమల్లీ పాశుపత -ఏకాష్ఠీలో - బకో వసు@||

భావం ;- ౧. శివేన మల్యత ఇతి శివమల్లీ ; ఈ. సీ. 

మల మల్ల ధారణేత  ; శివుడు ధరించునది ;; 

౨.పశుపతే రయం ప్రియః పాశుపతః = 

శివునికి ప్రియమైనది ;; 

౩. ఏకాష్ఠీలో మజ్జా అస్య ఏకాష్ఠీలః =

ముఖ్యమైన సారం కలిగినది ;;  

౪. వాతీతి బకః - వా గతి గంధనయోః = పరిమళించేది -

       గుబాళించు పువ్వు ;; పా. బకః ;; 

౫. వస్స్తి భూమిమ్ ఆచ్ఛాదయతి ఇతి వసుః - వస ఆచ్ఛాదనే =

భూమిని కప్పి ఉండేది ;  

ఈ ఐదు - ౫ = 5 - బకపుష్పం పేర్లు ;; 

& *కొంగ వలె - petals రూపు ఉన్నపూవు = * శివమల్లి పుష్పం ;

&

& Extra ;-  ఓనం పండుగ - పూల సందడి ;- Cassia fistula - కొన్నా పూ  ;- 

కేరళ - ఓనం - పండుగ రోజులలొ భక్తులు -- 

విరివిగా వాడే 12 రకముల పుష్పాలలో  కొన్నాపూ/  కానీ పువ్వు  కూడా ఒకటి ;;-

& య్‌లాండ్ జాతీయ పుష్పం ఇది ;

Thailand country - National flower -

=========================== , 

SiwA - EkAshTIlA ;- 56 ; 

Siwamallee pASupata -EkAshThIloa - bakoa wasu@||

BAwam ;- ౧. Siweana malyata iti Siwamallee ; ee. see. 

mala malla dhAraNEta  ; SiwuDu dharimcunadi ;; 

౨.paSupatea rayam priya@h pASupata@h = 

Siwuniki priyamainadi ;; - కాసియా ఫిస్టులా ; Cassia fistula ;  

౩. EkAshThIloa majjaa asya EkAshThIla@h =

mukhyamaina saaram kaliginadi ;;  

౪. waateeti baka@h - waa gati gamdhanayoa@h = parimaLimceadi - gubaaLicu puwuu ; paa. baka@h ;; 

౫. wassti BUmimm AcCAdayati iti wasu@h - wasa AcCAdanea 

=

BUmini kappi umDEdi ;  

ee aidu - ౫ = 5 - bakapushpam pearlu ; 

&  komga wale ruupu unnapuuwu = Siwamalli pushpam ;

& Extra ;- oanam pamDuga - puula samdaDi ;-` Cassia fistula - ` 

oanam - pamDuga roajulalo bhaktulu -

wiriwigaa wADE 12 rakamula pushpaalaloa - konna puu / kaanee puwwu ;;- kUDA okaTi ;

& Thailand country - National flower -  thaay^lAmD jaateeya pushpam idi ; 

& NEXT - to Follow - Essay ; 

            part 2 ;- బక = ;; సింహాది వర్గము ;; 

&  LINK = ఏకాష్ఠీల, God Shivji Pushpam   ;;

LINK ;- prev posts <- https://paintingskadanbarikrish.blogspot.com/2026/06/54.html  > ;; 

జోగ్ hills -కృష్ణాగరు - 55

వంశకాగురు, రాజార్హ లోహ, క్రిమిజ , జోఞ్గకమ్*|| శ్లోకమ్ - ౧౨౬ ;;

 `Agallochum` ; మనుష్య వర్గము, ద్వితీయ కాండము ;  &

* జోంగక hills = [ ప్రసిద్ధమైన - **జోగ్ జలపాతం జన్మస్థానం ; 

** Jog Waterfalls, Karnataka State ;  

భావము ;- ౧. వన్యతే యచ్యతే వంశకం - వసు యాచనే =

ప్రార్ధింపబడేది & 

వశ్యతే కామ్యత ఇతి వా - వంశకం - వంశ కాంతౌ =

కామింపబడునది ;;  పా. వంశికం ;;

౨. న గురు అగురు =

చులకన - తేలిక ఐనది ;; 

అందుకే - ఈ అగురు పదార్ధం నాణ్యత - జలములో వేసి పరీక్షిస్తారు. -

నీళ్ళలో తేలుట - మునుగుట - ఈ test కి మూల సూత్రము ; 

౩. రాజ్ఙాం అర్హం రాజార్హ =

రాజులకు అర్హము, యోగ్యత కలిగి ఉన్నది ;; 

౪. దృఢసారత్వాత్ లోహం = 

దృఢమైన చేవ కలిగినది ;;   &

లోహ వర్ణత్వాత్ లోహం =

లోహం వలె ఉండేది ;; 

౫. క్రిమిభిః జమ్యతే క్రిమిజం - జము అదనే =

క్రిములచే తినబడేది ;; 

౬. జోఞ్గకంగకాఖ్య గిరి భవం  జోఞ్గకం   = 

జోఞ్గకమ్* = జోఞ్గక పర్వతమునందు పుట్టినది ;;  

వంశక శబ్దం మొదలుకుని - ఈ శబ్దం వరకు -

సమాహార ద్వంద్వము - & అన్నీ నపుంసకములు ;; 

ఈ ౬ six అగురు పేర్లు ;; 

& 

పూజా ద్రవ్యాది పవిత్ర కార్యాలకు మాత్రమే కాదు, అనేక జబ్బులను నయం చేసే సామర్ధ్యత ఉన్న మూలికా ద్రవ్యం ఇది ; 

చెట్టు బెరడు నుండి ఉత్పత్తి అయ్యే వింత పదార్ధం ఇది.

అగరు వత్తులు / అగరొత్తులు  - అగురు తో ప్రమిద వత్తులను చేస్తారు, కనుక ఈ పేరు వచ్చింది.

జాతి = 1. కృష్ణ అగురు / కృష్ణాగురు ; ; 2. కాష్టాగురు  ; 

3. దాహ అగురు  ; 4. మాంగల్యాగురు -  మున్నగు రకములు ఉన్నవి.  

& ఉత్పత్తిస్థాన్ ;-  `Aguru Trees` - పెరుగుతున్న ప్రదేశాలు ;- 

మలయ్ ద్వీపం, భూటాన్, శీతలసీమలు - హిమాలయం , 

సుమత్రా , మణిపూర్ ;- మున్నగు ప్రాంతాలలో ఉండే అడవి చెట్టు ; 

ఆక్విలారియా అగల్లోచా ;  & `Cissampelos hexandra Roxb ;-` 

బొటానికల్ name ;-

Family = thymelaeceae ; 

రస పంచక్ = LRT 432 ;; 

పర్యాయ్ ;- లోహ్ ; క్రిమిజ్ ; 

ప్రవర = ఈగల్ వుడ్ ;; EagleWood ;; 

EXTRA infn ;-  1] [oleo resin ] అగరు కాష్ఠం/ అగరుకాండం నుండి తైలం ఉద్భవిస్తుంది - Fungus క్రిమిజగ్ధ్/ కృమిజగ్ధ్ - ఈ తరువు బెరడులోనికి ప్రవేశించుట - దీనికి కారణము. 

అగురు సారం - కృష్ణాగురు ఉత్తమం ఐనది ;

నీటిలో మునుగుట - దీని నాణ్యత పరీక్ష ;- 

శ్వేతగుచ్ఛం పూలు ;; బల్లెం [భాలయ్] shape leaves ; 

ఆకులు,పళ్ళు - కోసుగా, మొన దేలి ఉంటాయి.

కాండ సారం - నూనె ; 3, 4 చుక్కల నూనె - ఔషధంగా స్వీకరిస్తారు.

కఫ, వాతం ; చర్మం, సంధివాతం, కళ్ళు - - urinal problems - మూత్రం అదుపు చేయుట - - అనేక జబ్బులకు, ఇంకా - తేలు విషం, ఇత్యాదుల నుండి విషం విరుగుడు లకు అత్యంత ఉపయోగితం, అత్యంత ప్రయోజనకారి ;;  

================================= ;  

wamSak [paa] - wamSaikam -aguru - 

rAjaarham -  loaham - krimijam -

joa~ngakamm*||   `Agallochum` ;

manushya wargamu - dwiteeya kAMDamu, amra kOSamu ;; 

joamgaka = [ prasiddhamaina - joag jalapaatam janmasthaanam ; 

BAwamu ;- 

౧. kaalaaguru||na|| - aguru@h - ||pu|| - 

౨. kRshNaaguruwu ;- 

      `Black gallochum` ;; 

wamSakAguru rAjaarha loaha krimija 

joa~ngakamm*|| SlOkamm - ౧౨౬ ;;

manushya wargamu, dwiteeya kAMDamu ; 

౧. wanyatea yacyatea wamSakam - wasu yaaacanea =

praardhimpabaDEdi & 

waSyatea kaamyata iti waa - wamSakam - wamSa kaamtau =

kaamimpabaDunadi ;;  paa. wamSikam ;;

౨. na guru aguru =

culakana - tealika ainadi ;; 

amdukea - ee aguru padaardham nANyata parreksha - jalamuloa weasi pareekshistaari -

nILLalO tealuTa - munuguTa - ii `test` ki muula suutramu ; 

౩. rAj~maam arham rAjaarha =

raajulaku arhamu, yoagyata kaligi unnadi ;; 

౪. dRDhasaaratwaat loaham = 

dRDhamaina cEwa kaliginadi ;;   &

loaha warNatwaat loaham =

loaham wale umDEdi ;; 

౫. krimibhi@h jamyatea krimijam - jamu adanea =

krimulacea tinabaDEdi ;; 

౬.  joa~ngakamgakAKya giri bhawam  joa~ngakam = 

joa~ngakamm* = joa~ngaka parwatamunamdu puTTinadi ;;  

bhAwamu ;- 

wamSaka Sabdam modalukuni - ee Sabdam waraku -

samaahaara dwamdwamu - & annee napumsakamulu ;; 

ee ౬ `six` aguru pearlu ;; 

& `NOTES` ;-  puujaa drawyaadi pawitra kaaryaalaku maatramea kaadu, aneaka jabbulanu nayam ceasea saamardhyata unna muulikaa drawyam idi ; ceTTu beraDu numDi utpatti ayyea wimta padaardham idi. 

agaruwattulu - aguru toa pramida wattulanu ceastaaru, kanuka ee pearu waccimdi.jaati =  ;- 1.kRshNaaguru ; 2. kaashTaaguru  ; 3. daaha aguru  ; 4. maamgalyaaguru -  munnagu rakamulu unnawi.   

& utpattisthaan ;- perugutunna pradESAlu ;- malay dweepam, BUTAn, SItalaseemalu - himaalayam , sumatraa , maNipuur ;- munnagu praamtaalaloa umDE aDawi ceTTu ; 

aakwilaariyaa agalloacaa ; 

boTAnikal `name` ;-

`Family = thymelaeceae ; `

rasa pamcak` = LRT 432 ;; `

paryaay ;- loah ; krimij ; prawar = eegal wuD [ `Eaglewood` ];;  & 

Extra infn ;- 1] [`oleo resin` ] agaru kaashTham/ agarukAmDam numDi tailam udbhawistumdi - `Fungus` krimijagdh/ kRmijagdh - ee taruwu beraDuloaniki praweaSimcuTa - deeniki kaaraNamu. 

aguru saaram - kRshNaaguru uttamam ainadi ;

neeTiloa munuguTa - deeni nANyata pareeksha ; 

SweatagucCam puulu ;; ballem [BAlay] `shape leaves `; aakulu,paLLu - koasugaa, mona deali umTAyi.

kAMDa saaram - nuune ; 3, 4 cukkala nuune - aushadhamgaa sweekaristaaru.

kapha, waatam ; carmam, samdhiwaatam, kaLLu - - `urinal problems` - muutram adupu ceayuTa - - aneaka jabbulaku, imkaa - tealu wisham, ityaadula numDi wisham wiruguDu laku atyamta upayoagitam, atyamta prayoajanakaari ;; 

&  అగరు సొంటి - part - 2 ; 

LINK - 1 =  అగరు శొంఠి - part - 2   ;    

Link - 2 ;- అగరు - अगुरू  ;  Vedio = < Aguru Tree||अगुरू||Dravyaguna plant|| द्रव्यगुण विज्ञान||Aquilaria agallocha||||BAMS 2nd Year|| >  ;;   By = Ayurvedic Formulation ;

కొత్తమల్లి, కొతిమేర - ధనియా పత్తా - 53

అథ చ్ఛత్త్రా వితున్నకమ్||

కుస్తుంబురు చ ధాన్యాదికం||   ౬౧౫ ; 

వైశ్యవర్గము ; ద్వితీయ కాండము - అమర కోశమ్ - 

౧. ఛాదయతి పిత్తాది దోషాన్ అభిభవతీతి ఛత్రా - ఛద అపవారణే = 

పిత్తాది దోషాలను నివారించేది ; 

౨. విశేషేణ పిత్తాది రోగాన్ తుదతీతి వితున్నకం - 

తుద వ్యథనే = పిత్తాది రోగాలను పోగొట్టేది ;; 

౩. కుత్సితం దాహాది రోగం తుంపతీతి కుస్తుంబురు = ఉ. న. తుబి అర్దనే ;- 

కుత్సితమైన దాహాది రోగములను చెరచునది ;;

౪. ధాన్య సాదృశ్యమకతీతి ధాన్యాకం =

ధాన్యముతో సమాన సాదృశ్యాన్ని పొందేది - విలువైనది ;;

ఈ ౪. [ నాలుగు = 4 ] కొత్తిమీరి/ కొత్తిమేర పేర్లు ;; [ CORIANDER ;;  కొత్తమల్లి ] ;;

&

🧵🧵1 EXTRA ;-  Corianrum sativum L. ;-

Family ;- APIACEAE ;

[Carrot / or - Coriander / Parsley - Family ;

vernacular name ;- `

హిందీ ;- సోంఫ్ కుటుంబం = सौंफ फैमिली ; 

vernacular name ;- 

సంస్కృతం ;- ధాన్యక ;

హిందీ = ధనియా పత్తా ; 

మరాఠీ ; బెంగాలీ ;- ధనా/ ధనియా ;;    

మరాఠీ = కొడవఝ ; ఏలపత్తి  ;; 

మలయాళం, తమిళ్ = కొత్తంబాల ; కొత్త మల్లి = கொத்தமல்லி ;;

తెలుగు = కొత్తిమేరి / కొతిమేర & ధనియాలు ;;

కన్నడం = కొతిమేరి సప్పి ;; కొతంబ్రీ ;;

ఒరియా, పంజాబీ, = ధనియా ;; 🧵🧵

======================================  ,  

kottamalli, kotimeara - dhaniyaa pattaa - 53 ;

tha cCattrA witunnakamm||

kustumburu ca dhaanyaadikam|| 

waiSyawargamu ; dwiteeya kAMDamu - amara kOSamm - 

౧. CAdayati pittAdi dOshaan abhibhawateeti CatrA - Cada apawAraNE = 

pittAdi dOshaalanu niwaarimceadi ; 

౨. wiSEshENa pittAdi rOgaan tudateeti witunnakam - 

tuda wyathanE = pittAdi rOgaaalanu pOgoTTEdi ;; 

౩. kutsitam daahaadi roagam tumpateeti kustumburu = u. na. tubi ardanea ;- 

kutsitamaina daahaadi roagamulanu ceracunadi ;;

౪. dhAnya sAdRSyamakatIti dhAnyaakam =

dhAnyamutoa samaana saadRSyaanni pomdeadi - wiluwainadi ;;

ee ౪. [ naalugu = 4 ] kottimeeri/ kottimeara pearlu ;;  `

 CORIANDER ;;  కొత్తమల్లి ;;  = ` kottamalli ;;

kotimeara mokka speshaaliTI EmiTamTE - anni BAgaalu- iTu wamTalaloanuu, aTu waidyamloanu aamuulaagram winiyoagam autunnawi.

citaram eamiTamTE - mokka pearu kottimeara -

kaanee - gimjala pearu dhaniyaalu ;;  

himdee ;- soamph kuTumbam = सौंफ फैमिली ; 

`vernacular name` ;- 

samskRtam ;- dhaanyaka ;

himdee = dhaniyaa pattaa ; 

marAThI ; bemgaalee ;- dhanaa/ dhaniyaa ;;    

marAThI = koDawajha ; ealapatti  ;; 

malayaalham, tamilh = kottambaala ; kotta malli ;;

telugu = kottimeari / kotimeara & dhaniyaalu ;;

kannaDam = kotimeari sappi ;; kotambree ;;

oriyaa, pamjaabee, = dhaniyaa ;; 

*******************************************   , 

EXTRA ;-  `Corianrum sativum L. ;- 

Family ;- APIACEAE ;

[Carrot / or - Coriander / Parsley - Family ;

❤️💚 ; Prev post = సుక్కు, చుక్కు శొంఠి - 52

అథ శుంఠీ మహౌషధం ||న|| ;;

జూన్ 2026 ; సుక్కు, చుక్కు శొంఠి - 52 ;- అథ శుంఠీ మహౌషధం ||న|| ;; 

******************************************* , 

&  లేబుళ్లు: అమరకోశంలో చెట్లు - దేశములు ;; &  prev = ఆర్ద్రా నక్షత్రం - అల్లం పుట్టుక - 51 & 

1994 = ఇందు -  సినిమా [ప్రభుదేవా, రోజా] నుండి సరదా పాట - TAMIL Song ; 

కొత్తమల్లి [కొరియాండర్ !!?? ] ;; 

Tamil cinema song ;- https://www.youtube.com/watch?v=y8bUHr2y7P4  ;;

 

దేవకుసుమం - Clove - 50

లవంగం దేవకుసుమం శ్రీసంజ్ఞమ్|| 

౧. లూయతే ఛిద్యతే లవంగః|| - శ్లోకమ్ ౧౨౫ ;; 

౨. దేవానాం ప్రియం కుసుమం - దేవకుసుమం =

దేవతలకు ప్రియమైన కుసుమము ; 

౩. శ్రీయ స్సంజ్ఞా అస్య - శ్రీసంజ్ఞ =

శ్రీమహాలక్ష్మి పేర్లు కలిగి ఉన్నది ;; 

ఈ ౩ [మూడు - 3 ] కరాంబువు పేర్లు ;; &

Botanical names ;- బొటానికల్ నేమ్స్ ;- Syzygium aromaticum [Linn.] ;; Merr. & 

      L.M. perry [ Synonyms ; Eugenia aromatica - Eugenia Caryphyllata ] :: 

Family = Bosonym of Drug ;;   

సంస్కృతం = శ్రీప్రసూన ;; దేవకుసుమం ;; కరాంబువు ; 

ఇంగ్లీష్ = clove ; ;

తెలుగు = లవంగం ; 

కన్నడం = ಲವಂಗ ; 

హిందీ ;- లౌంగ్ ;

గుజరాతీ = లవింగ్ ;;

మలయాళం ;- గ్రంపుస్ ;

& CLOVE - many benefits - 

 లవంగ్/ లవంగం/ క్రంబు ;-  krambu ;; 

chinese- dingxiang ;; 

============================= ,  

lawamgam deawakusumam SrIsamj~namm||  - SlOkamm ౧౨౫ ;; 

౧. luuyatea CidyatE lawamga@h||

౨. deawaanAm priyam kusumam - deawakusumam =

deawatalaku priyamaina kusumamu ; 

౩. SrIya ssamj~naa asya - SrIsamj~na =

SrImahAlakshmi pErlu kaligiunnadi ;; 

ee ౩ [mUDu - 3 ] karaambuwu pearlu ;;

& 

Botanical names ;- Syzygium aromaticum [Linn.] ;; Merr. & 

      L.M. perry [ Synonyms ; Eugenia aromatica - Eugenia Caryphyllata ] ::  

Family = Bosonym of Drug ;;  ` 

imgliish = `clove` ;;

samskRtam = Sreeprasuuna ;;

telugu = లవంగం = lawamgam ; 

kannaDam = ಲವಂಗ ;; 

himdee ;- laumg ;

gujaraatee = laving ;;

malayaalham ;- grampus ;

&

దేవకుసుమం - Clove - 50  ;;

LINK - 1 ;-  లవంగం - సాగు - Cloves 

LINK - 2 ;-  Cloves - లవంగం Cloves - లవంగం - 50 ;;

PREV =  చేదు సామ్రాట్, కిరాతదేశ తరువు - 49 ;- కిరాత తిక్తః - భూనింబః - అనార్యతిక్తః|| కిరాతిక్తో భూనింబోఽనార్యతి క్తః||  ` Gentiana Cherayta  

చేదు సామ్రాట్, కిరాతదేశ తరువు - 49

కిరాత తిక్తః - భూనింబః - అనార్యతిక్తః|| 

కిరాతిక్తో భూనింబోఽనార్యతి క్తః||  ` Gentiana Cherayta  ;;

శ్లోకమ్ -142 ; వనౌషధి వర్గం, అమరకోశమ్ ;

౧. తిక్తరస యోగా తిక్తః, కిరాత దేశే భవః తిక్తః = తిక్తం = చేదు రుచి ;

కిరాతదేశమునందు పుట్టిన చేదు ఐన వేము ;

౨. భువి నింబో భూనింబః =  నేల వేము ;; 

౩. అనార్యాః కిరాతాః తద్దేశే భవః తిక్తః = 

ఈ ౩ [మూడు = 3 - three] నేల వేము పేర్లు ;`

`extra` ;- మ్లేచ్ఛ దేశము = ` వైశ్యవర్గం - ఔదుంబరం = రాగి ; 

& బహుళ ప్రయోజనాలను గమనించినందువలననే - 

తమిళ నాడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం - ఈ నేలవేము కషాయాన్ని ప్రజలకు పంపిణీ చేస్తున్నది - &

చిత్తూరు నగరం - సత్రవాడ - అంబేద్కర్ యువజన సంఘం వారు - అక్కడి జనులకు నేలవేము కషాయాన్ని - అందజేస్తున్నారు ;

& Botanical names ; - అకంతేసి కుటుంబం ;&

 వృక్ష కుటుంబం ;- ఆండ్రోఫిస్ పనిక్యులత ; 

& ఇంగ్లీష్ ;- Green Chiriyta ;; creat ;; King of Bitters ;; INDIA ECHINACEA ;;

సంస్కృతం ;- కాల్‌మేఘ్ ; భూనింబ ; कालमेघ ;; भूनिम्ब ;; 

తెలుగు = నేలవేము ; నేల వేప చెట్టు ;; 

కన్నడం ;- నేలబేము ;; 

మరాఠీ ;- కాడు కిరాయత ;  ఓలి  కిరాయత ;;; 

బెంగాలీ ;- కాల్‌మేఘ్ ;; কালমেঘ ;; 

ఒరియా ;- భూనింబ ; ଭୂଇଁନିగ్ମ୍ବ ;; 

గుజరాతీ ;-  కిరాయతు ;

హిందీ ;-  కిరాయత్ ;;

తమిళ్ ;- నిలవెంబు ;; సిరునంగై ;; సిరియ నంగై ;; 

మలయాళం ;- నిలవేప్ప్ = നിലവേപ്പ്  ;; కిరాయత్ = കിരിയത്ത് ; 

Malayalam: NilavEpp (നിലവേപ്പ്) , Kiriyathth (കിരിയത്ത്) 

లావో ;- La-Sa-Bee ;;  

=========================================, 

cEdu sAmrT, kirAta dESa taruwu - 49  ;- 

kirAta tikta@h - bhUnimba@h - anaaryatikta@h|| [`old buk - page 113 `] ;; 

kirAtiktoa bhuunimboaఽnaaryati kta@h|| 

` Gentiana Cherayta ` ;;

Sloakamm -142 ; wanaushadhi wargam, amarakoaSamm ;

౧. tiktarasa yOgA tikta@h, kirAta deaSE bhawa@h tikta@h = tiktam = ceadu ruci ;

kirAtadeaSamunamdu puTTina ceadu aina weamu ;

౨. bhuwi nimboa BUnimba@h =  neala weamu ;; 

౩. anaaryA@h kirAtA@h taddESE bhawa@h tikta@h = 

ee ౩ [mUDu = 3, three] nealaweamu   pearlu ;; 

& bahuLa prayoajanaalanu gamanimcinamduwalananea - 

tamilha naaDu raashTra prabhutwam - ee nealaweamu kashaayaanni prajalaku pampiNI cEstunnadi - &cittuuru nagaram - satrawADa - ambeadkar yuwajana samgham waaru - akkaDi janulaku nealaweamu kashaayaanni - amdajeastunnaaru ; 

& Botanical names ; -  wRksha kuTumbam ;- aamDrOphis panikyulata ;; 

&  Botanical name ;- Androphis paniculata ; [Linn] Burm ;;  

samskRtam ;- kaal^mEG ; BUnimba ; कालमेघ ;; भूनिम्ब ;; 

telugu = nealaweamu ; neala weapa ceTTu ; 

imgleesh ;- `Green Chiriyta ;; creat ;; King of Bitters ;; INDIA ECHINACEA

కన్నడం ; kannaDam ;- nealabeamu ;; 

marAThI ;- kADu kiraayata ;  Oli  kiraayata ;;; 

bemgAlI ;- kaal^mEG ;; 

oriyaa ;- BUnimba ; ଭୂଇଁନିgମ୍ବ ;; 

gujaraatee ;-  kiraayatu ;

himdee ;-  kiraayat ;;

tamilh ;- nilawembu ;; sirunamgai ;; siriya namgai ;; 

Malayalam: NilavEpp (നിലവേപ്പ്) , Kiriyathth (കിരിയത്ത്) ;; 

laawoa ;- `La-Sa-Bee ;; 

& ` Extra ;-  mm leacCa dESamu = waiSyawargam - audumbaram = raagi ;;

& PREV post = 🫒 జుట్టు, మేను అందం కోసం - 48 ;- బ్రాహ్మీ  తు మత్స్యాక్షీ వయస్తా సోమవల్లరీ || 138 శ్లోకమ్ ; Illecebrum Sessee  ;; & పొన్నగంటికూర ; బ్రాహ్మీ ;; 

& నేల వేము గురించి ఎంధరకు తెలుసు ,తెలిసనవి అన్ని నిజాల కదా ,ఇది ఎక్కడ దొరుకుతుంది,దీనిని ఎలా వాడుకోవాలి ,దీనిని కాల మెఘ్ అని ఎందుకు అంటారు ,ఇది మన మొక్క అని ఎందుకు గొప్పగా చెప్పుకోవచ్చు అన్న విషల తో పాటు నేల వేము గొప్పతనము గురించి తెలుసు కోవడానికి మరియూ షుగర్ వ్యాది కి ఏవిదంగా పనిచేస్తుందో తెలుసుకోవడానికి ఈ వీడియో చూడండి . Here I tried to explain uses and benefits of nela vemu plant,nela vemu plant uses in telugu,kaala megh uses in telugu, Maha tikta uses in telugu,nela vemu plant is great medicinal valuses, nela vemu plant is vey useful to all fevers and flue and viral infections,nela vemu plant is very useful to skin problems,nela vemu plant is very useful to diabetics,nela vemu plant is very use ful to liver problems,nela vemu plant is very useful to digestive problems.  nela vemu plant is also called as maha tikta or kaal megh ;; 

ఈ ఆకులతో షుగర్ 7 రోజుల్లో తగ్గిపోతుంది || Nela Vemu Plant Uses || Cure Diabetes Naturally in Telugu ; నేలవేము ఈ మొక్క పొడి రోజు తాగితే జరిగె అద్భుతాలు తెలిస్తే రోజు తాగుతారు | Medicinal Plants Benefits ;- నేలవేము తో చాలా లాభాలు ;-  Amazing Benefits Nelavembu Plant ;-  సర్వ రోగాలకు అద్భుత సంజీవిని ; Find the link below for the 

Research centre, Central Institue of Medicinal and Aromatic Plants at Mallapur , Hyderabad. 

Link - 1 ;- చేదు సామ్రాట్, కిరాతదేశ తరువు  - 49 ;;

Link - 2 ;- Tamil state Govt - give nealaweamu sharbat kashAya drink to people ;

Link - 3 ;- medicinal valuses, nela vemu plant  

LINK - 4 ;-  tamilha naaDu - nealaweamu kashaaya pampiNI ;-

తమిళనాడు - నేలవేము కషాయ పంపిణీ ;;

&   ఔదుంబరం = రాగి & పుళిందా మ్లేచ్ఛః||