అందుగు బంక - పిణ్యాక - 43

అథ సిల్హకే ;-  తిలకల్కే చ పిణ్యాకః||

 నానార్ధ వర్గము - క ;- తృతీయ కాండము ; అమరకోశము ;- ౮ 

పిణ్యాక శబ్దము - అందుగు బంక ఇత్యాది సుగంధద్రవ్యాల చేతఁ 

చేసిన ధూపం పేరు & గానుగపిండి పేరు ;;

పిణ్యం పిండాకార మకతీతి పిణ్యాకః ; 

అక కుటిలాయాం గతౌ = పిడుచ గట్టిఉండునది ;

"పిణ్యాకో హింగు కుంకుమే" ఇతి శేషః -

"పిణ్యక స్సిల్హకే హింగౌ తిల చూర్ణే హింగౌ తిల చూర్ణేచ కుంకుమే = ఇతి - విశ్వప్రకాశః ; 

౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १०  &  i🏆 ఌ ౡ ఽఽ ;

&  తిలకం ;- పిణ్యాక ; ఘోషం = ఆవడ చెట్టు ;; కుశిక = గుగ్గిలం tree ;; 

========================== , 

tilakalkea ca piNyaaka@h||

piNyaaka Sabdamu - amdugu bamka ityaadi sugamdhadrawyaala ceata@m 

ceasina dhuupam pearu & gaanugapimDi pearu ;;

piNyam pimDAkAra makateeti piNyaaka@h ; 

aka kuTilAyAm gatau = piDuca gaTTiumDunadi ;

"piNyaakoa himgu kumkumea" iti SEsha@h -

"piNyaka ssil hakea himgau - tila cUrNE himgau tila cuurNEca kumkumea = iti - wiSwaprakaaSa@h ; 

& tilakam ;- piNyaaka ;;

ghoasham = aawaDa ceTTu ;; 

kuSika = guggilam `tree` ;; 

i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii  & 🏆 ఌ ౡ ఽఽ ; 

& LINK ;- తిలకం చెట్టు - 39  ;- ౧. తిలకః క్షురకః శ్రీమాన్|| = తిలాభాని పుష్పాణ్యస్య తిలకః = `Tamarix tree  ; 💅

💧LINK ;- అందుగు చెట్టు - అంతు లేని లాభాలు ; & 

PREV ;- కాంభోజ దేశ పంట - 42 ;-  హయపుచ్ఛీ తు *కాంభోజీ మాషపర్ణీ మహామహా|| 🈵 శ్లోకమ్ - ౧౩౮ = 138 ; ద్వి. -వనౌషధి వర్గం - అమర కోశం ;;

కాంభోజ దేశ పంట - 42

 హయపుచ్ఛీ తు *కాంభోజీ మాషపర్ణీ మహామహా|| - 🈵 శ్లోకమ్ - ౧౩౮ = 138 ;

ద్వి. -వనౌషధి వర్గం - అమర కోశం ;; 

౧. హయపుచ్ఛీ = గుర్రపు తోక వంటి ఆకారం కలిగినది ; 

౨. కాంభోజి దేశే భవా  కాంభోజీ  = సీ.

 కాంభోజ దేశంలో పుట్టినది - పా.  కాంభోజీ ;   

౩. మాషస్యేన పర్ణాన్యస్యా మాషపర్ణీ = సీ. 

మినుము యొక్క ఆకుల వంటి ఆకులను కలిగినది ;; 

౪. మహా రోగాన్ షహత ఇతి  మహామహా =

మహా రోగాలను సహించేది ;;

ఈ ౪ [ నాలుగు = 4 ] కారు మినుము [= నల్ల మినుములు] పేర్లు ; 

& పంజాబీ ;- మా కీ దాల్/ మాష్ కీ దాల్ / ఉరద్ కీ దాల్ ;

 Maa ki Dal ;  Mash ki daal ;; 

extra ;* కుల్మాషం =  సగం పండిన బార్లీ/ బియ్యం/ మినుములు వంటి ధాన్యాలు ;

& LINK = ref ;- కుల్మాషై రభిషూయతే పరివాస్యత ఇతి కుల్మాషుతం. షుఞ్ ; 

అభిషవే =  అడవి మినుములలో నూరబడేది ; 

& extra ;- ఉరద్ దాల్ = Black grams  = ఉద్ది పప్పు/ మినప్పప్పు ; 

& విగ్న ముంగో = Fabacae - pantropical distribution - 

[ confused with - genusDolichos ; similar - Cow pea ] 

======================,

kAMBOja dESa pamTa - 42 ;- 

hayapucCI tu kAmBOjI mAshaparNI mahAmahA|| - Sloakamm - ౧౩౮ = 138 ;

dwi. -wanaushadhi wargam - amara koaSam ;; 

౧. hayapucCI = gurrapu toaka wamTi Akaaram kaliginadi ; 

౨. kAmBOji deaSE bhawaa  kAmBOjI  = sI.

 kAmBOja dESamloa puTTinadi - paa.  kAmBOjI ;   

౩. mAshasyeana parNaanyasyaa mAshaparNI = see. 

minumu yokka aakula wamTi aakulanu kaliginadi ;; 

౪. mahA roagaan shahata iti  mahAmahA =

mahA roagaalanu sahimceadi ;;

ee ౪ [ naalugu = 4 ] kaaru minumu [= nala minumulu] pearlu ; 

& pamjaabee ;- maa kee daal/ mash kee daal / urad kee daal ; 

`extra` ;- * kulmaasham =  sagam pamDina baarlee/ biyyam/ minumulu wamTi dhaanyaalu ;; ;

కాంభోజి దేశే ;- 1] Link =  https://paintingskadanbarikrish.blogspot.com/  = 

======================, 

prev = మూడు దేశాల గుర్రాలు - 41 ;; 

& LINK - 2] ఉద్ది పప్పు/ మినప్పప్పు ; 

 కాంభోజ దేశ పంట - 42  ;

ref ;- కుల్మాషై రభిషూయతే పరివాస్యత ఇతి కుల్మాషుతం. షుఞ్ ; 

అభిషవే =  అడవి మినుములలో నూరబడేది ; [ అవంతీ సోమం = షర్బత్ - 17 ] ;;  

మూడు దేశాల గుర్రాలు - 41

వనాయుజాః - పారసీకాః - *కాంభోజా బాహ్లికా హయాః|| 

ద్వి.కాం. క్షత్త్రవర్గము - అమరకోశము ]

*"పారశీక = నేటి ఇరాన్ ; 🈵🕋

భావం ;- వనాయు దేశే భవే - వనాయుజాః 🏇;- వనాయు దేశమునందు పుట్టినవి ; 

"పారశీక వనాయుజాః " - అని ఉత్పలిని ఉటంకించెను ;; దీర్ఘాదియును కలదు ;

"శ్వేతం కర్కాఖ్యం వానాయుజ మపి పారసీకం తు - అన్నది "నామమాల" .

౪. "పారశీక దేశే భవాః పారశీకాః = 

 పారశీక దేశము🈵నందు పుట్టినవి ;; 

౫. *కాంభోజ దేశే భవాః - కాంభోజాః 🏇 = 

*కాంభోజ  దేశమునందు పుట్టినవి ;; 

* కాంభోజ  దేశము = COMPUCHIA  - Khmer people ;; 🈵🕋

౬. బాహ్లిక దేశే భవాః బాహ్లికాః 🏇=

బాహ్లిక దేశమునందు పుట్టినవి ;; 

ఇక్కడ above చెప్పినవి దేశములందు పుట్టిన 🏇అశ్వముల పేర్లు [names of HORSES ]  ;; 

& ref = 🈵"పారశీక వనాయుజాః "& ;- "పారశీక దేశం - now ఇరాన్ 

& పార్శీ - పారశీకులు - పర్యాయ పదాలు & 

జొరాష్ట్రియన్ - పార్ధియన్ మతాలు 🈵ఈ ప్రాంతములలో 

ప్రాచీన కాలమున ఉన్న   మతములు ; &

మూడు దేశాల గుర్రాలు - 41 ;

====================== ,

mUDu dESAla gurraalu - 41 ; 

wanaayujA@h - pArasIkA@h🈵 - *kAmBOjA bAhlikA hayA@h|| dwi.kaam. kshattrawargamu - amarakOSamu ] [ 1new  `buk = 494 = NOW & 724]  - 426 <- printed }}}}}} ; ` 

*pAraseeka = neaTi iraan ;; 

bhaawam ;- wanaayu deaSea BawE - wanaayujA@h ;- wanaayu dESamunamdu puTTinawi ; 

"paaraSIkawanaayujA@h " - ani utpalini uTamkimcenu ;; deerghAdiyunu kaladu ;

"SwEtam karkAKyam waanaayuja mapi paaraseekam tu - annadi "nAmamAla" ; 

౪. "paaraSIka deaSea Bawaa@h paaraSIkaa@h =

 paaraSIka dESamunamdu puTTinawi ;; 

౫. kAMBOja deaSea Bawaa@h - kAMBOjA@h =

kAMBOja  dESamunamdu puTTinawi ;; 

౬. bAhlika deaSea BawA@h bAhlikA@h =

bAhlika dESamunamdu puTTinawi ;; 

ikkaDa ceppinawi dESamulamdu puTTina aSwamula pearlu [`names of HORSES ] ` ;; 

& 🈵 paaraseeka deaSam = deaSam - `now` iraan `

& `paarSI - paaraSIkulu - paryaaya padaalu &  🈵 joraashTriyan - paardhiyan mataalu ee praamtamulaloa praaceena kaalamuna unna   matamulu ; 🈵

prev = బాహ్లిక సీమ - స్పెషల్స్ - 40 ; 🔨🔨

 బాహ్లికం రామఠేఽపి చ ;; బాహ్లికం* *రామఠేఽపి చ = ఇంగువ ; &

Extra ;-  LINK = Angkor wat - king Suryavarman ;

1150 - Suryavarman II: The Sun King Vaishnavite of the greatest Monument #history #hinduism #kshatriya ;; 

బాహ్లిక సీమ - స్పెషల్స్ - 40

బాహ్లికం రామఠేఽపి చ - ;

౧.  బాహ్లికము = ఇంగువ = Asafoetida ;; & a horse bred in BAHLIKA country &

                     నానార్ధ వర్గము - క ;- తృతీయ కాండము ; అమరకోశము ;; 

౨. [అపి] =  బాహ్లిక దేశంలో పుట్టిన గుఱ్ఱము ; 

౩.  బాహ్లికం = కుంకుమ పువ్వు - saffron ; 

ప్రాయేణ *బాహ్లికం దేశజత్వాత్  బాహ్లికమః ;- 

    అనగా  బాహ్లికదేశమున పుట్టినది - * बाह्लिक  పా. 

" బాహ్లికమో విషయాశ్వయోః - నకుంకుమే చ వీరే చ  బాహ్లీకం = 

              = బాహ్లికం సమం" ఇతి శేషః. వీరముశీరం ;; 

& EXTRA ;-  1]`Crocus sativus plant ; referred as "Red Gold" vibrant color ;; 

& EXTRA ;- `Crocus sativus plant ; referred as "Red Gold" vibrant color ;; 

& బాహుకం = కాశ్మీర్ కుంకుమ ;-

3 రకములు ;- Laccha saffron ;; Mongra Saffron ; Guccai saffron ;  

& a horse breed in BAHLIKA country 

*a horse breed in BAHLIKA country 

Epic - Mahaa Bharatham ; కురుక్షేత్రం - రణభూమిలో అనేకమంది వీరులు యుద్ధం చేసారు.

వీరి అశ్వదళము లలో - ఉపయోగించిన ఉత్తమాశ్వ జాతులు ఇవి ;-

1] బాహ్లిక ; 

2] కాంభోజ ; 

3] వనాయు జాతి తురగములు ;కురుక్షేత్రం - రణభూమిలో అనేకమంది వీరులు యుద్ధం చేసారు.

వీరి అశ్వదళము లలో - ఉపయోగించిన ఉత్తమాశ్వ జాతులు ఇవి ;-

1] బాహ్లిక ; 

2] కాంభోజ ; 

3] వనాయు జాతి తురగములు ;

===================== , 

౧.  bAhlikamu = imguwa = `Asafoetida ;; a horse bred in BAHLIKA country `&

౨. [api] =  bAhlika dESamloa puTTina gu~r~ramu ; 

౩.  bAhlikam = kumkuma puwwu - `saffron `; 

praayeaNa  bAhlikam dESajatwAt  bAhlikam@h ;- 

anagaa  bAhlikadESamuna puTTinadi - paa. 

" bAhlikamO wishayASwayoa@h - nakumkumea ca weerea ca  bAhliikam =  bAhlikam samam" iti SEsha@h. weeramuSIram ;; 

&

prev =  తిలకం చెట్టు - 39 ;- తిలకః క్షురకః శ్రీమాన్|| తిలాభాని పుష్పాణ్యస్య తిలకః = `Tamarix tree  ; 

LINK ~ Bahlika - Mhajanapada ; 

తిలకం చెట్టు - 39

౧. తిలకః క్షురకః శ్రీమాన్||

తిలాభాని పుష్పాణ్యస్య తిలకః = `Tamarix tree  ; 💅💧`

*నువ్వు పువ్వుల వంటి పూలు కలిగినది ;;  

౨. క్షురతి పరుషత్వాత్  క్షురకః -  క్షుర ఐశ్వర్య దీప్తోః =

పరుషమై, దీప్తమై ఉండేది ;; 

౩. శ్రీః శోభాఽస్యాస్తీతి - శ్రీమాన్ - త.పు. = ఒప్పిదము కలది ;;

ఈ ౩ [ = 3 - మూడు] - తిలకం చెట్టు పేర్లు ; ;

& ; part - 2 ;-  తిల ఇవ కాల వర్ణర్వాత్ = 

 [ మనుష్య వర్గ - అమరకోశమ్, ద్వితీయ కాండము ] ;; 

[నల్ల] నువ్వుల వలె - నల్ల రంగును కలిగినది = పుట్టుమచ్చ=💅💧

& ప్రాచీనకాలం నుండి - భారతీయులు లలాట తిలకధారణ - అత్యున్నత సాంప్రదాయ శోభలను ఇస్తున్నది.

👼💁next essay - అనుబంధ అంశాల విపులీకరణ ; 

as తిలకం, బొట్టు, సింధూరం ఇత్యాది వస్తు వర్గములు ; 

*నువ్వులు - నువ్వు పప్పులు ; = 👯👫sesame seed ; 👪 sesamumindicum plant ; 

============================= , 

💅💧 tilaka@h kshuraka@h SrImAn||

౧. tilABAni pushpANyasya tilaka@h = `Tamarix tree ` ;

nuwwu puwwula wamTi puulu kaliginadi ;; 

౨. kshurati parushatwaat  kshuraka@h -  kshura aiSwarya deeptoa@h =

parushamai, deeptamai umDEdi ;; 

౩. SrI@h SOBAఽsyaasteeti - SrImAn - ta.pu. = oppidamu kaladi ;;

ee ౩ [ = 3 - mUDu] - tilakam ceTTu pErlu ;  & ;

part - 2 ;-  tila iwa kaala warNarwAt = 

[nalla] nuwwula  wale - nalla ramgunu kaliginadi = puTTumacca=

 [ manushya warga - amara koaSam, ditIya kAMDam ;] ;; 

& ౧ ౨ ౩ ౪ ౫ ౬ ౭ ౮ ౯ ౧౦ 🏆 १  २  ३  ४  ५  ६   ७   ८  ९  १०   & 

extra infrmtn ;- `1001 nights -`  fable- phrase ;- sesame, open urself" 

`open sesame, close sesame` - `Antone Galland - French transalation - [1704-1717] - discover ;

 - $$ =  ₹  ఽఽ 卐 卐 🏆 ఌ ౡ 🏆  i,  ii, iii, iv, vi - vii -viii - ix - x - xi - xii - xiii    &

prev post = దూది - పిచుతూలం - 38 = పిచులః ఝూబుకః||పు|| పక్కె చెట్టు ; 

సమౌ పిచుల ఝూబుకౌ|| శ్లోకమ్ ; ౩క్ ;

దూది - పిచుతూలం - 38

పిచులః ఝూబుకః||పు|| పక్కె చెట్టు ; 

సమౌ పిచుల ఝూబుకౌ|| శ్లోకమ్ ; ౩క్ ; 

      Gossypium Herbcium ;; Levant cotton ;; 

పిచుం తూలం లాతేతి పిచులః|| - లా దానే.  పిచువు - అనగా - దూది ;;

దానిని సంసర్గమున ఉంచుకొనేది ;

౧.  ఝమ్యతే ఝూబుకః - ఝము అదనే = భక్షించబడునది ;;

ఈ ౨ [రెండు - 2 ] సన్నని ఆకులు గలిగిన పక్కెచెట్టు పేర్లు ; 

&

♂♂ ; అనుబంధం - పార్ట్ - 2 ;- 

అథ పిచుస్తూలః|| 

విచ్యతే మర్ద్యత ఇతి పిచుః ;

ఉ. పు. ౧. పిచు మర్దనే = ఏకబడేది ;

౨. తోల్యతే అనేతీతి తూలః -

తుల ఉన్మానే = తూచబడేది ;; 

తూలతే నిష్కోష్యత ఇతి వా తూలః -

తూలతే నిష్కోషణే   ; 

తచ్చ అంతర్గతస్య బహిర్నిస్సరణం = విప్పబడేది ;

పిచుతూలం - అనే పేరు కూడా కలదు ;;  

🧵kk = 🧵ఈ ౨ [రెండు - 2 ] దూది పేళ్ళు ; 

వైశ్య వర్గం 105 = ౧౦౫ ;; 

=============================== ,

samau picula JUbukau|| SlOkamm ; ౩k ;

picum tuulam laateati picula@h|| - laa daanea.  picuwu - anagaa - duudi ;;

daanini samsargamuna umcukoneadi ;

౧.  Jamyatea JUbuka@h - Jamu adanea = bhakshimcabaDunadi ;;

ee ౨ [remDu - 2 ] sannani aakulu galigina pakkeceTTu pErlu ;  ''''''''''' ; 

pakke ceTTu ; `Gossypium herbacium -

Commonly - LEVENT Cotton `  ]  🏆🦬;

♂♂ ; anubamdham - paarT - 2 ;-  🧵

atha picustUla@h|| 

wicyatea mardyata iti picu@h ;     `Gossypium Herbcium` ;;

u. pu. ౧. picu mardanea = eakabaDEdi ;

౨. toalyatea aneateeti tUla@h -

tula unmaanea = tuucabaDEdi ;; 

tUlatea nishkoashyata iti waa tuula@h -

tUlatea nishkoashaNE   ; 

tacca amtargatasya bahirnissaraNam = wippabaDEdi ;

picutuulam - anea pearu kUDA kaladu ;; waiSya wargam 105 = ౧౦౫ ;;       [ పిచుతూలం = వైశ్య వర్గం 105 ] ;

ee ౨ [remDu - 2 ] duudi peaLLu ; 

 🧵 🧵 🧵 🧵 🧵 🧵 - 

దూది - పిచుతూలం - Levant cotton

- 38 ;- LINK = 

prev = తుమికి/ కాక పీలుక - 36  ; ;;

తిందుకం/ తుమికి చెట్టు - 37 = తిందుకః స్ఫూర్జకః కాల స్కంధశ్చ శితి సారకే||  - శ్లోకమ్ - 38 ;; 

తిందుకం/ తుమికి చెట్టు - 37

తిందుకః స్ఫూర్జకః కాల స్కంధశ్చ శితి సారకే||  - శ్లోకమ్ - 38 ;; 

౧. తిమ్యతి ఆర్ద్రీ భవతీతి తిందుకః* ;- తిమ ఆర్ద్రీ భావే ;-

ఆర్ద్రమై ఉండేది ; 

౨. స్ఫూర్జతి దహ్యమానః శబ్దం కరోతీతి స్ఫూర్జకః టు ఓ స్ఫూర్జా వజ్ర నిర్ఘోషే ;-

దావాగ్ని చేత దహింపబడేది ఐ, ఉరుము లాంటి శబ్దం చేసేది ;

౩. కాలః స్కంధోఽస్య కాలస్కంధః = 

నల్లని మొదలు కలది ;

౪. శితిర్ నీలః సారో ఽస్య శితి సారకః = నల్లని చేవ కలిగి ఉన్నది ;; 

ఈ ౫ = నాలుగు - తుమికి చెట్టు పేర్లు ;; & 

      ☺ తునికి ఆకు = బీడీ ఆకు ;;  & 

EXTRA ;- తిందుక పళ్ళు ;- వీటి గుజ్జును,కర్ణాటక మున్నగు ప్రాంతాల ప్రజలు -  చేపల వలలను - భద్రపరిచే వస్తువుగా ఉపయోగిస్తున్నారు ; 

*తుమిద - నల్ల చేవ - కోవిదార్ ;  తుమికి కర్ర ; తుమికి చెట్టు ; తిందుక వృక్షము ; 

=========================== ,

tinduka@h sphuurjaka@h kaala skandhaSca Siti sArakE||  - శ్లోకమ్ - 38 ;; 

౧. timyati aardree bhawateeti tinduka@h ;- tima aardree BAwE ;-

aardramai umDEdi ; 

౨. sphuurjati dahyamaana@h Sabdam karoateeti sphuurjaka@h Tu oa sphuurjaa wajra nirGoashE ;-

daawaagni ceata dahimpabaDEdi ai, urumu laamTi Sabdam ceaseadi ;

౩. kaala@h skamdhOఽsya kaalaskamdha@h = 

nallani modalu kaladi ; ;;;;;;;;;;;; 

౪. Sitir nIla@h sArO ఽsya Siti sAraka@h = nallani ceawa kaligi unnadi ;; 

ee naalugu tumiki ceTTu pearlu ;; 

& ☺♪ 

PART - 2 ;- 

prev ;- & LINK = PART  - 1 ;- తుమికి/ కాక పీలుక - 36 [now - 37 ]  = కాకేందుః కులకః కాకపీలుకః || = Diospyros glutionsa & ;; Diospyros tomenfosa `